Tác giả: Thịnh Joey

Design: Travellive

Tubudd hiện có hơn 1.000 Buddy hoạt động tại hơn 30 điểm đến ở Việt Nam và 20 quốc gia. Startup này đã nhận đầu tư từ VSV Capital, TheVentures (Hàn Quốc) và Lotte Ventures, đang trong quá trình gọi vốn để mở rộng mảng Health Buddy.

Tháng 4/2026, travel blogger người Mỹ Travis Carrasquillo chia sẻ câu chuyện không may bị gãy xương gò má ở Đà Nẵng nhưng đã được chữa trị lành lặn với tổng chi phí chưa đến 1.200 USD ở Việt Nam. Anh tự nhủ nếu là ở quê nhà và không có bảo hiểm, anh sẽ “nợ nần chồng chất trong cả thập kỷ!”.

Trải nghiệm thực tế trên của du khách đó không chỉ nói lên lợi thế chi phí của y tế Việt Nam, mà còn đặt ra câu hỏi lớn hơn: Tại sao chúng ta chưa biến điều đó thành một thương hiệu?

Annie Vũ, CEO của Tubudd - startup kết nối du khách quốc tế với người bản địa - đang cố gắng trả lời câu hỏi đó. Sau 9 năm xây dựng mô hình “Local Buddy” (tạm dịch Người bạn địa phương) tại Việt Nam, cô đang đặt cược vào một thị trường nghách còn non trẻ nhưng đầy tiềm năng: Health Tourism (Du lịch sức khỏe).

Travellive đã có cuộc trò chuyện thẳng thắn với người phụ nữ tự nhận mình là "tiên phong đơn độc" trên một thị trường mà các công ty lớn đang bỏ ngỏ.

Tại sao không nhân rộng các Local Buddy thành một đội quân triệu người?

* Từ một sinh viên báo chí Việt Nam sang Anh học Quản lý Sự kiện, rồi làm Business Development tại Manchester…, điều gì thực sự thuyết phục chị quay về Việt Nam bắt đầu con đường startup?

Con đường đến với du lịch với tôi là một sự chuyển đổi rất tự nhiên. Tôi được đi du lịch nước ngoài từ khi chưa vào lớp một, cứ mỗi hè lại được đi một nơi. Đam mê đó gắn liền với tôi từ bé, không phải là một quyết định đột ngột.

Trước khi sang Anh học, tôi đã đóng vai trò Local Buddy cho bạn bè người nước ngoài sống ở Việt Nam. Và trong thâm tâm tôi cứ nghĩ mãi: “Tại sao không nhân rộng thành một đội quân triệu người - những người như mình, hiểu văn hóa Việt, giỏi ngôn ngữ, có thể giúp người nước ngoài chạm đến giá trị cốt lõi của người Việt mà hướng dẫn viên thông thường không làm được?”

Hướng dẫn viên bình thường chỉ làm được bề nổi vì ngôn ngữ không đủ sâu. Khi bạn thực sự giỏi ngôn ngữ, bạn có thể kết nối giữa văn hóa và con người. Ngôn ngữ là sợi chỉ kết nối văn hóa - đó là điều tôi muốn nhấn mạnh khi xây dựng Tubudd, với phương châm “The Local Point of View” (Góc nhìn địa phương).

Những khách hàng đầu tiên của tôi là người Mỹ muốn đến… Việt Nam. Tôi nhận ra: “Tại sao mình không nhìn Việt Nam như một điểm đến cực kỳ màu mỡ? Người nước ngoài đến Việt Nam khá dễ dàng và có mức độ chi tiêu rất cao. Tại sao không đưa họ về tiêu tiền tại quê hương mình?”

* Sau 9 năm hoạt động, quy mô Tubudd hiện tại ra sao?

Trước dịch Covid-19, con số Local Buddy từng chạm mốc 3.000. Năm 2019, chúng tôi dự tính 2020 sẽ là năm bản lề, nhưng đại dịch ập đến, nhiều bạn trong số 3.000 người đó phải chuyển sang công việc ổn định hơn, về quê, hoặc thay đổi nơi sinh sống.

Đến năm 2022, chúng tôi gần như tuyển dụng và sàng lọc lại từ đầu. Hiện tại có khoảng hơn 1.000 Buddy đang hoạt động.

Đại dịch là một bộ lọc cực lớn của thị trường, nhưng Tubudd chưa phải đóng cửa ngày nào. Chúng tôi liên tục chuyển hướng: lúc ra mắt Virtual Tour, lúc làm School Tour cho học sinh, lúc lại chuyển sang Business Buddy và Medical Buddy. Nhờ đó, doanh thu năm 2020 vẫn tăng trưởng 77% so với 2019.

* Ý tưởng về Health Buddy của chị đến từ đâu?

Mọi thứ bắt đầu từ năm 2020, năm đại dịch Covid-19 bùng phát. Khi đó, có những gia đình người nước ngoài sinh con tại Việt Nam vì không thể về nước. Ngay cả ở các bệnh viện lớn, có rất ít bác sĩ, y tá nói được tiếng Anh, dẫn tới một tình cảnh thường xuyên: Người vợ sắp sinh bị áp lực còn người chồng thì hoảng loạn vì không biết thủ tục nhập viện, xét nghiệm Covid…

Một số người bắt đầu liên hệ Tubudd để tìm phiên dịch. Tôi phải chọn lọc những Buddy có tiếng Anh cực tốt và kiến thức y tế. Đây là việc quan trọng vì tiếng Anh chuyên môn y tế không phải ai cũng làm được. Từ những ca thực tế đó, nhóm Health Buddy dần được hình thành.

* Thị trường du lịch y tế toàn cầu được dự báo đạt 180 tỷ USD vào năm 2026. Dưới góc nhìn của người trong cuộc, theo chị Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ đó?

Việt Nam có rất nhiều lợi thế chưa được khai thác hết. Đầu tư quốc tế vào y tế cực lớn, các bệnh viện Hàn, Nhật, Pháp, Đức đều có mặt. Máy móc được cập nhật ở mức hiện đại nhất. Nhân lực y tế dồi dào và trình độ cao.

Quan trọng nhất là chi phí và thời gian. Ở nước ngoài, có tiền chưa chắc được nhập viện ngay, nhiều trường hợp thậm chí phải nằm trong danh sách chờ hàng tháng trời. Ở Việt Nam, nếu bạn có khả năng chi trả, bạn được phục vụ ngay lập tức. Các gia đình chỉ cần ở mức khá giả một chút đã có bác sĩ riêng đến tận nhà.

Điều quan trọng chúng ta đang thiếu là định vị thương hiệu. Ví dụ Thổ Nhĩ Kỳ là điểm đến nổi tiếng nhất cho những người bị hói đầu có nhu cầu cấy tóc. Hay ở Đông Nam Á, Thái Lan đang định vị rất tốt về nghỉ dưỡng và khám tầm soát. Việt Nam hoàn toàn làm được như vậy, nhưng cần sự vào cuộc của chính sách.

Đi trước dẫn đường thay vì chờ thị trường định hình

* Tại sao chị chọn tên ‘Health’ (Sức khỏe) thay vì ‘Medical’ (Y tế) cho dịch vụ của mình?

Có một câu chuyện khiến tôi nhớ mãi. Một bệnh nhân lớn tuổi người nước ngoài sống ở Việt Nam đã lâu, không có người thân, khi biết bị ung thư, được gợi ý đến Bệnh viện K là bệnh viện đầu ngành. Nhưng ở đó không có phiên dịch viên, đó là lúc bác ấy cần một Health Buddy.

Bạn Buddy được thuê nửa buổi, nhưng khám ở bệnh viện công thì phải chờ lâu với nhiều công đoạn. Khi có kết quả xác nhận ung thư, bác ấy ngồi bệt xuống cầu thang, trống rỗng, không còn ý thức được không gian, thời gian. Đến khi giật mình tỉnh lại thì trời đã tối, bác ấy thấy bạn Buddy vẫn ngồi bên cạnh mình. Bạn ấy không đòi thêm tiền, không tính thêm giờ mà đơn thuần không nỡ bỏ lại một con người đang tuyệt vọng, cần có một điểm tựa.

Câu chuyện này bạn Buddy không hề kể lại với tôi. Tôi chỉ được biết sau khi bệnh nhân người nước ngoài gửi đánh giá đối với bạn ấy.

Cái tâm của người làm Buddy nằm ở những khoảnh khắc như thế, vượt qua ranh giới công việc và mang đậm tình người. Chính vì vậy tôi dùng chữ ‘Health’, bởi đây không chỉ là y tế. Buddy của chúng tôi là những người bạn đồng hành trong những khoảnh khắc nhạy cảm nhất của một con người.

* Gần đây có trường hợp một người Mỹ phẫu thuật tại bệnh viện ở Đà Nẵng, tổng chi phí chưa đến 1.200 USD, nhưng trước đó anh thừa nhận rất sợ hãi khi thấy cơ sở nhỏ, không giống bệnh viện ở Mỹ. Đây có phải rào cản điển hình không?

Chính xác. Rào cản ngôn ngữ là một chuyện, nhưng cái chính là hình ảnh. Bệnh viện công tốt nhưng không có người nói tiếng nước ngoài, cơ sở trông đơn sơ… khó trách khách thấy sợ. Đó là lý do Tubudd phải ở đó - không phải để thay thế bác sĩ, mà để giải tỏa nỗi sợ ban đầu. Một Buddy có thể cầm tay dắt khách từ bước đặt lịch đến khi rời bệnh viện, giải thích từng thủ tục, dịch từng tờ hướng dẫn - đó là sự khác biệt giữa ‘tôi sợ không dám vào’ và ‘tôi hài lòng với trải nghiệm này’.

* Phần lớn du khách nước ngoài mặc định đến bệnh viện quốc tế dù chênh lệch chi phí có thể gấp 5-6 lần. Tubudd có định hướng đưa khách đến các cơ sở địa phương chất lượng tốt nhưng giá hợp lý hơn không?

Đó là điều tôi muốn làm, nhưng phải làm đúng cách. Không phải ‘rẻ hơn’ mà là ‘minh bạch hơn’. Tôi đang xây dựng các tiêu chí để chọn lọc đối tác: phòng khám hay bệnh viện phải có lịch sử hoạt động ổn định, quy trình sau điều trị rõ ràng.

Tâm lý e ngại ở khách hàng là hoàn toàn có lý: “Tôi làm răng ở đây, 5 năm sau có vấn đề, liệu phòng khám này còn tồn tại không?” Vì thế Tubudd phải đóng vai trò ‘bộ lọc’, chọn ra những đối tác có cam kết dài hạn và uy tín thực sự.

* Tubudd có e ngại sự cạnh tranh từ các công ty cùng lĩnh vực du lịch sức khỏe tại thị trường Việt Nam không?

Du lịch sức khỏe là một “cái bể” đã có rất nhiều công ty du lịch truyền thống nhảy vào rồi. Nhưng tôi tự tin mình là người tiên phong trong việc kết nối du khách với các Local Buddy. Có thể sau này nhiều bên cũng sẽ dùng từ ‘Buddy’, ‘Personal Buddy’ hay ‘Local Buddy’…, những từ mà tôi đã bỏ công đưa về và bồi đắp, nhưng tôi hoàn toàn thoải mái với điều đó. Càng nhiều người dùng thì khái niệm đó càng phổ biến, và người ta sẽ nhớ về kẻ tiên phong Tubudd.

Trong thị trường này, một ‘ông lớn’ nhiều tiền có thể thống trị nếu họ thực sự muốn, nhưng cách làm của tôi là đi từ khách hàng. Tôi là người trực tiếp làm việc với những trường hợp đầu tiên đến Việt Nam, tôi hiểu những yêu cầu nhỏ nhất của họ. Đó là Unique Selling Point (điểm bán hàng độc nhất) của Tubudd mà không phải cứ có tiền là sở hữu ngay được.

Để làm đúng tệp khách hàng này, cần rất nhiều tiền cho bảo trợ kỹ thuật và marketing, nhưng quan trọng nhất vẫn là sự thấu hiểu. Du lịch sức khỏe cần những con người có năng lượng, thực sự tin vào con đường này và có đam mê đi đường dài.

Câu chuyện của Tubudd với Health Tourism không phải chuyện ngày một ngày hai, mà đã dai dẳng từ năm 2020 đến nay. Tôi đã nhìn thấy giá trị mà một Health Buddy có thể mang lại từ việc chăm sóc một hành trình trọn gói 2-3 tháng cho khách đến Việt Nam chữa bệnh.

Vì vậy, có cả nghìn công ty tương tự mọc lên tôi cũng không e ngại. Ngành y tế Việt Nam đang ‘chín dần’ và mình cần phát triển cùng nó ngay từ bây giờ, chứ không phải chờ đến khi nó chín hẳn mới bắt tay vào làm.

Bệnh viện lo chuyên môn, Tubudd lo kết nối

* Các lĩnh vực cụ thể nào mà Tubudd đang nhắm đến trong mảng Du lịch sức khỏe?

Tubudd đang có ba hướng đi chính. Thứ nhất là Dental Tourism - nha khoa. Tay nghề bác sĩ Việt Nam rất khéo, máy móc hiện đại, chi phí cực kỳ cạnh tranh, là những lợi thế rõ ràng nhất và dễ ‘bán’ nhất với khách quốc tế. Thay vì kiếm vài trăm đô từ khách lẻ đi tour, tại sao mình không kiếm 5.000-10.000 USD từ một bộ răng về cho GDP nước nhà?

Thứ hai là kiểm tra sức khỏe tổng quát và tầm soát. Ở các nước, đặt lịch tầm soát chuyên sâu rất mất thời gian và đắt đỏ. Ở Việt Nam, tất cả có thể thực hiện trong 1-2 ngày với chất lượng chuẩn quốc tế.

Thứ ba là lĩnh vực IVF, hỗ trợ các cặp vợ chồng hiếm muộn. Hiện chính sách ở Việt Nam đang rất cởi mở, tay nghề và trang thiết bị ở các bệnh viện làm IVF không thua kém Thái Lan và hoàn toàn có thể trở thành điểm đến nếu biết cách làm truyền thông bài bản.

Cách làm của chúng tôi là ‘Health-first’ (Sức khỏe trên hết): khách đến vì mục tiêu chữa bệnh trước, sau đó chúng tôi mới thiết kế riêng hành trình nghỉ dưỡng và chăm sóc hậu phẫu.

Hiện chúng tôi đang hoàn thiện ‘Customer Journey’ (Hành trình khách hàng) và hợp tác với các bệnh viện tư lớn tại Việt Nam. Các bệnh viện này giỏi chuyên môn nhưng không thể chăm sóc khách hàng đến tận chỗ ở, visa, đưa đón hay hỗ trợ các ngôn ngữ ít phổ biến như Pháp, Đức, Nga, Hàn... Phần trải nghiệm và kết nối đó sẽ do Tubudd đảm nhận.

* Hiện nay, việc phiên dịch đã trở nên dễ dàng hơn rất nhiều nhờ Trí tuệ nhân tạo (AI), chị có sợ một ngày khách hàng sẽ tự mình làm được mọi thứ với AI mà không cần Buddy nữa không?

Quan điểm của tôi là “AI càng phát triển thì giá trị của con người lại càng cao.” Bạn có thể mua một thiết bị dịch đắt tiền, nhưng giá trị của một con người bằng xương bằng thịt sát cánh bên cạnh là không thể thay thế.

Khách du lịch không chỉ muốn nghe máy thuyết minh, họ muốn ngồi cà phê vỉa hè với người bản địa, nghe những câu chuyện từ thời ông bà, cha chú mà không thứ máy móc nào tái hiện được. Chính vì vậy, định hướng của tôi là từ ‘Local Experience’ (Trải nghiệm địa phương) tiến tới ‘Local Connection’ - sự kết nối thực sự giữa người với người.

 * Trong 5 năm tới, chị muốn Tubudd được nhớ đến là startup đã làm được điều gì?

Tôi muốn Tubudd là đơn vị tiên phong trên bản đồ Health Tourism của Việt Nam. Tôi muốn khi nhắc đến Việt Nam, người ta không chỉ nghĩ đến phở hay vịnh Hạ Long, mà còn nghĩ đến một nơi có dịch vụ y tế đẳng cấp và tận tâm.

Và nếu có ‘ông lớn’ nào muốn vào mảng này, tôi nghĩ họ nên đầu tư vào Tubudd hoặc… mời tôi về làm việc cùng. Không phải vì kiêu ngạo, mà vì không ai tin vào con đường này như tôi. Tôi đã mất 9 năm để hiểu thị trường du lịch, và hơn một năm nghiên cứu sâu về Health Tourism. Đây là một nền công nghiệp đang phát triển. Niềm tin ấy chắc chắn không thể mua được.