VI
Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua bản đồ thế giới mới nhằm phản ánh đúng kích thước thực tế của các châu lục, với 164 phiếu thuận, 6 phiếu trắng và duy nhất Mỹ bỏ phiếu chống. Nghị quyết mang tên "Sửa bản đồ" do các quốc gia thành viên Liên minh châu Phi (AU) và Bahamas đề xuất, dưới sự dẫn dắt đàm phán của Togo.
Đây là kết quả của chiến dịch vận động kéo dài nhiều năm nhằm thay thế phép chiếu Mercator do nhà bản đồ học Gerardus Mercator tạo ra từ năm 1569, vốn đang là tiêu chuẩn phổ biến nhất thế giới nhưng bóp méo nghiêm trọng tỷ lệ diện tích các khu vực gần xích đạo.
Theo nghị quyết, bản đồ thế giới mới sẽ dựa trên phép chiếu Equal Earth, được giới thiệu tại hội nghị Hiệp hội Thông tin Bản đồ Bắc Mỹ năm 2018. Trên phép chiếu này, châu Âu thu nhỏ lại đúng tỷ lệ, Brazil và châu Phi phình to đáng kể, trong khi Greenland - vốn bị vẽ lớn ngang châu Phi trên bản đồ Mercator dù thực tế nhỏ hơn tới 14 lần, trở về đúng kích thước khiêm tốn của mình.
Bộ Ngoại giao Togo khẳng định nghị quyết không mang tính ràng buộc pháp lý và không cấm sử dụng phép chiếu Mercator trong hàng hải, lĩnh vực mà bản đồ này vẫn phát huy hiệu quả nhờ giữ nguyên góc la bàn.
Bản đồ thế giới mới sử dụng phép chiếu Equal Earth có sự khác biệt lớn về diện tích của các châu lục so với bản đồ hiện hành
Cách mạng nhận thức trong ngành công nghiệp không khói
Với ngành du lịch, bản đồ không đơn thuần là công cụ định vị mà còn là kênh quảng bá hình ảnh điểm đến đầu tiên mà du khách tiếp xúc. Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia nằm gần xích đạo như những nước ở châu Phi, Nam Á hay Đông Nam Á bị thu nhỏ trên bản đồ Mercator, trong khi các thị trường du lịch phương Tây ở vĩ độ cao lại được phóng đại.
Nghị quyết của Liên Hợp Quốc chỉ rõ sự méo mó này góp phần "làm giảm giá trị kinh tế xã hội, nhu cầu cơ sở hạ tầng, tiềm năng phát triển và thịnh vượng của khu vực phía nam", đồng thời có thể nuôi dưỡng định kiến về địa chính trị và an ninh - những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định chọn điểm đến của du khách quốc tế.
Khi một châu lục trông nhỏ bé trên bản đồ, tiềm thức người xem dễ đánh giá thấp quy mô thị trường, sự đa dạng vùng miền và tầm quan trọng du lịch của khu vực đó. Với bản đồ thế giới mới, châu Phi - lục địa có diện tích lớn gấp 14 lần Greenland nhưng lâu nay bị vẽ ngang bằng - sẽ hiện diện đúng tầm vóc trên các nền tảng bản đồ số, sách giáo khoa địa lý và tài liệu quảng bá du lịch, tạo cơ sở trực quan để các điểm đến vùng Nam bán cầu cạnh tranh công bằng hơn trong thu hút khách quốc tế.
Du khách quốc tế tham gia nhiều chuyến du lịch minh chứng cho sức hút ngày càng tăng của các điểm đến tại đây khi bản đồ thế giới mới chính thức được áp dụng
Ý nghĩa thiết thực với người làm du lịch: một điểm đến được thể hiện đúng quy mô trên bản đồ dễ tạo cảm giác đáng để dành thời gian khám phá hơn là một vệt nhỏ bị dồn về góc bản đồ.
Đối với người thường xuyên đi lại, sự thay đổi phép chiếu chưa tạo ra khác biệt tức thì vì Google Maps và phần lớn ứng dụng dẫn đường hiện vẫn dùng phép chiếu Mercator cho bản đồ tương tác - lựa chọn hợp lý về mặt kỹ thuật vì phép chiếu này giữ nguyên góc, giúp chỉ đường chính xác ở phạm vi hẹp.
Nghị quyết của Liên Hợp Quốc chỉ kêu gọi các nền tảng công nghệ hợp tác với quốc gia thành viên để áp dụng phép chiếu chính xác hơn ở những bối cảnh cần so sánh diện tích, ví dụ bản đồ thế giới trong sách hướng dẫn du lịch, tài liệu quảng bá của cơ quan xúc tiến du lịch hay bản đồ minh họa hành trình trên các ấn phẩm lữ hành.
Các nhà hoạch định chiến lược du lịch và chuyên gia địa lý đang thảo luận về tác động của nghị quyết Liên Hợp Quốc đối với các hành lang lữ hành
Du khách lên kế hoạch cho những chuyến đi dài ngày qua nhiều châu lục nên lưu ý một điểm thực tế: khoảng cách và thời gian bay hiển thị trên bản đồ Mercator thường gây cảm giác sai lệch, đặc biệt ở các tuyến gần cực như từ Bắc Âu sang Đông Nam Á. Khi tra cứu lộ trình, nên ưu tiên công cụ tính khoảng cách bay thực tế hoặc quả địa cầu số thay vì ước lượng bằng mắt trên bản đồ phẳng, tránh nhầm lẫn khi so sánh các phương án di chuyển giữa nhiều điểm đến.
New Zealand từng công khai chỉ ra bất cập của phép chiếu Mercator khi vị trí quốc gia này ở góc dưới bên phải bản đồ khiến nó trông như "biến mất khỏi bản đồ thế giới" - vấn đề từng được truyền thông xứ sở Kiwi nêu trong một chiến dịch quảng bá du lịch năm 2018. Phép chiếu Equal Earth giải quyết tình trạng này bằng nhiều phiên bản khác nhau, trong đó có bản lấy châu Đại Dương làm trung tâm thay vì lấy kinh tuyến gốc đi qua Greenwich, London làm chuẩn.
