Câu chuyện đằng sau Hệ thống hạnh kiểm quốc gia tại Trung Quốc

Thứ sáu, 19/04/2019, 13:30

David Kong là 1 trong 13 triệu người nằm trong danh sách "cá nhân mất uy tín" được tạo nên bởi Hệ thống hạnh kiểm quốc gia tại Trung Quốc. Như một cách để trừng phạt, Kong bị cấm sử dụng các loại hình phương tiện như tàu cao tốc hay máy bay và phải sống một cuộc sống không mấy dễ chịu.

David Kong cảm thấy cả người mệt lử sau chuyến công tác gần đây tới Trùng Khánh. Anh mất hơn 30 tiếng di chuyển trên một chuyến tàu được gọi là "chuyến tàu da xanh" vì màu ô liu đen đặc trưng của nó. Điều đáng nói là lẽ ra anh chỉ mất ba giờ bay đến Trùng Khánh bằng đường hàng không, hoặc khoảng 12 tiếng đi bằng tàu cao tốc, nhưng Kong không thể thực hiện được điều đó bởi anh được liệt vào nhóm "không đáng tin cậy" trong Hệ thống hạnh kiểm quốc gia tại Trung Quốc.

4146aab4-4ed5-11e9-8617-6babbcfb60eb_image_hires_114437 (1)

Là một trong 13 triệu "cá nhân mất uy tín" (còn gọi là laolai trong tiếng Trung Quốc) bị đánh giá dựa trên cơ sở dữ liệu công cộng được thu thập bởi Tòa án tối cao Trung Quốc, Kong (47 tuổi) bị cấm chi tiêu cho "những thứ xa xỉ", bao gồm du lịch bằng đường hàng không và tàu hỏa. Đối với tầng lớp người này, những người đang bị đánh giá "đạo đức" do phải nợ nần, cuộc sống hàng ngày là một chuỗi những sự phẫn nộ từ lớn đến bé, từ việc không thể thuê một nơi ở bằng chính tên mình đến việc bị người thân và các cộng sự kinh doanh xa lánh. Ở một số nơi, các công ty viễn thông thậm chí còn áp dụng một nhạc chuông đặc biệt cho các số điện thoại của laolai như một cảnh báo.

"Điều này thậm chí còn tồi tệ hơn việc bị đi tù bởi ít ra án tù còn có thời hạn", Kong nói trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại. "Nằm trong danh sách này đồng nghĩa với việc chừng nào bạn không thể xóa hết các khoản nợ của mình thì chừng đó tên của bạn sẽ luôn nằm ở đó mà thôi".

Đáng buồn hơn, các cộng sự kinh doanh của Kong phát hiện ra "tình trạng xã hội" của anh không phải từ cơ sở dữ liệu mà là qua việc đón Kong tại nhà ga. Ở Trung Quốc, chỉ những người không đủ khả năng tài chính để đi tàu cao tốc hoặc bị nằm trong danh sách "cá nhân mất uy tín" mới đi tàu chậm.

Nhưng để xóa nợ, Kong cần phải thành công trong công việc kinh doanh mới của mình, nhưng điều đó sẽ rất khó thực hiện nếu các đối tác và khách hàng tiềm năng xa lánh anh chỉ vì anh bị xếp vào nhóm "cá nhân mất uy tín". Kong cho biết anh hiện sống chỉ với 500 nhân dân tệ (tức gần 1,8 triệu VNĐ) mỗi tháng, và phải trú ở ngoại ô Bắc Kinh.

Các chủ nợ của Kong tỏ ra thiếu thông cảm và nói rằng Kong luôn trốn tránh việc trả nợ. Họ cho rằng nếu anh ta có tiền để mua vé máy bay, anh ta nên trả lại tiền cho những người anh ta nợ thì hơn.

9d4d2aa2-61ba-11e9-b745-17e2afcf325c_image_hires_203114

Theo báo cáo thường niên mới nhất của Trung tâm thông tin Hạnh kiểm quốc gia, các cá nhân mất uy tín đã bị cấm tham gia tổng cộng 17,5 triệu chuyến bay và 5,5 triệu chuyến tàu cao tốc vào cuối năm 2018.

Danh sách "các cá nhân mất uy tín" đã được giới thiệu vào năm 2013, vài tháng trước khi Hội đồng Nhà nước công bố kế hoạch xây dựng một hệ thống đánh giá Hạnh kiểm xã hội vào năm 2020, tác động đến mọi người bằng cách xử phạt hành vi xấu và khen thưởng cho việc làm tốt.

Đối với Kong, việc anh bị đưa vào danh sách "không đáng tin cậy" chính thức xảy ra vào năm 2015, ba năm sau khi liên doanh xuất bản sách của anh thất bại. Kong đã vay 1,6 triệu nhân dân tệ (gần 6 tỷ VNĐ) và nói rằng anh không có cách nào để hoàn trả khoản nợ này.

Trong khi Kong bày tỏ công việc kinh doanh của anh ta đã thất bại bất chấp những nỗ lực tốt nhất của anh ta, các chủ nợ lại nhìn nhận vấn đề theo một cách khác. Một chủ nợ cho biết công ty của Kong vốn dĩ là một công ty giả mạo ngay từ đầu với nhiều chi tiêu bịa đặt. Kong đáp lại bằng cách khẳng định rằng công ty đã hoạt động một cách minh bạch và cởi mở.

Hệ thống nhận diện khuôn mặt là một phần của chính sách đánh giá

Hệ thống nhận diện khuôn mặt là một phần của chính sách đánh giá "hạnh kiểm" con người tại Trung Quốc

Trớ trêu thay, Kong lại từng ủng hộ một hệ thống xã hội toàn diện hơn, nơi có tính đến các yếu tố ngoài tình trạng kinh tế hoặc tài chính của một người, như tình nguyện hoặc hiến máu chẳng hạn. "Ngay bây giờ, chính sách này là một lưỡi đao quá lớn. Chừng nào tôi còn chưa thanh toán được khoản nợ thì tôi vẫn bị coi là "một con quỷ" không thể tha thứ được."

Kong cho biết anh đang làm việc chăm chỉ để trở lại cuộc sống trước kia của mình.

"Tôi sẽ nghiến răng và lặng lẽ chịu đựng tất cả", anh nói. "Một ngày nọ, khi cuối cùng tôi cũng được xóa sạch mọi khoản nợ, tôi hy vọng mọi người sẽ đến và nói với tôi rằng: "Suy cho cùng thì anh chàng này không hề tệ đến thế"'.

Nga Nguyễn / Nguồn: South China Morning
LATEST NEWS
HOT DEALS
Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+
MAY YOU LIKE IT
BEST IN TRAVELLIVE