VI
Tôi không còn nhớ rõ duyên cớ nào đưa tôi đến với Bắc Kinh. Hình như, ban đầu là vì yêu thích Thượng Hải mà cài đặt ứng dụng rednote để tìm hiểu, và rồi lại vô tình bị những khung hình mùa thu Bắc Kinh hớp hồn.
Tôi cũng không còn nhớ rõ vì sao tôi cứ mặc định Bắc Kinh là một đô thị hiện đại với những toà nhà cao tầng lạnh lẽo. Vậy mà những gì tôi thấy là một Bắc Kinh êm đềm với những nếp nhà cũ phủ lá vàng. Phải nhỉ, sao tôi lại quên Bắc Kinh từng là kinh đô trong hàng trăm năm.
Di sản phố cổ
Nam La Cổ Hạng là một khu hutong (ngõ nhỏ) ở trung tâm Bắc Kinh nổi tiếng vì vẻ đẹp mùa thu. Con phố chính ở đây san sát quán xá, tấp nập du khách. Vậy nhưng, chỉ cần rẽ ngay vào một ngõ nhỏ là gần như náo nhiệt đã như bị chặn lại. Trong ngõ, người dân vẫn sống cuộc sống bình thường của mình.
Quần áo hay chăn màn vẫn mang ra đường phơi phóng dưới nắng vàng. Trước cổng nhà, một chị gái đang nhặt rau. Sâu trong hẻm, mấy cô đứng tuổi đang túm tụm chuyện trò. Chẳng có vẻ gì bị tác động bởi dòng chảy du lịch ngoài kia.
Lâu lâu, một làn gió mạnh cuộn lấy loạt lá vàng của cây bạch lạp chao liệng. Đám trẻ vội đưa điện thoại lên bắt lấy cơn “mưa” lá vàng. Ngẩng đầu lên mới thấy: trời cao, trong và xanh đến lạ - làm nổi bật túm bông lau trắng phau phớt phơ trên mái nhà. Trời chẳng những đẹp mà còn dễ chịu. Gió mát chứ chưa lạnh, chỉ cần khoác lên người một chiếc áo ấm là đủ cảm thấy thật êm ái.
Nhà văn Dư Đạt Phu từng viết đại ý rằng: chẳng cần ra khỏi cửa, thuê một căn nhà nát, pha chén trà đặc, đếm nắng ngắm hoa thôi cũng đã thấy trọn hương thu. Quả thực, cái sự hài hoà của thiên nhiên trong những ngày thu Bắc Kinh đem đến một sự say mê đặc biệt.
Ngắm nghía thiên nhiên ngay ở nhà cũng là một nét riêng của Bắc Kinh. Chính là vì kiểu nhà tứ hợp viện luôn có một khoảng sân trong ở chính giữa. Đó là nơi vừa vặn để kết nối với thiên nhiên trong sự tĩnh lặng.
Bắc Kinh áp dụng triết lý bảo tồn “vi tân sinh” với khu phố cổ - cho phép cải tạo nhỏ nhưng không phá vỡ cấu trúc chung. Người dân tiếp tục sống trong các căn nhà cổ, tạo nên một không gian bảo tồn chân thực. Điều này chính là một nét cuốn hút đặc biệt nếu so sánh với nhiều đô thị di sản đang không thoát khỏi bị du lịch hóa quá mức từ châu Á sang châu Âu.
Cây cối vào thu
Thu về tô vẽ những gam màu rực rỡ cho khắp các đường phố, công viên của thủ đô. Công viên Trung Sơn là một địa điểm phải đến trong mùa thu với các nhiếp ảnh gia. Do công viên nằm ngay cạnh Tử Cấm Thành, để vào được đây thường phải xếp hàng dài để đi qua kiểm soát an ninh. Nhiều người lựa chọn đi từ 7h sáng để không phải chen chúc. Thậm chí có người đến từ 6h sáng hoặc sớm hơn để chụp được những tấm hình không người.
Sáng sớm, mặt trời vẫn còn chiếu nghiêng, in bóng một nhánh ngân hạnh lên bức tường đỏ thẫm của ngôi điện xưa. Dải lá thả mình như chuỗi ngọc bội lấp lánh dưới nắng, mỗi khi được gió lay lay lại khiến bóng nắng lao xao theo. Nền đỏ càng làm tôn lên nét trong của lá. Đó là một vẻ đẹp rất riêng có của Bắc Kinh - trầm mặc và thanh khiết.
Công viên Địa Đàn cũng được truyền tai là một trong những điểm ngắm ngân hạnh đẹp nhất. Thực vậy, gần cổng Bắc hoặc cổng Tây của công viên có rất nhiều hàng cây đương độ rực rỡ. Mặt trời dần lên cao khiến tán cây cũng dần sáng bừng lên. Cả con đường ngân hạnh trở thành một dòng sông ánh sáng trong trẻo và dịu êm, cho người đi bộ cảm giác được lướt trôi trong niềm hân hoan khó tả.
Sáng sớm, rất nhiều người dân đến Địa Đàn để tập thể dục. Ở góc này, một nhóm người cao tuổi đang tập thái cực quyền trên một khoảng sân được bao quanh bởi những cây phong. Có một cây với tán lá cam đỏ phủ rộng mang dáng dấp của một cụ ông hiền hoà, thâm trầm. Ở góc khác, giai điệu dân vũ lại vang lên giữa những bước nhảy nhịp nhàng xoay tròn. Xoay tròn như để đưa tiếng nhạc bay lên trời xanh cao rộng, bày tỏ một lời cảm ơn với món quà sắc thu dịu dàng, êm ái.
Mùa thu Bắc Kinh không thể không nhắc tới cây hồng. Muốn thấu được vẻ đẹp của cây có khi phải dành vài ngày ở một vùng núi. Còn giữa Bắc Kinh thì cũng còn phải xem bạn có đủ may mắn để bắt gặp một cây hồng mùa thu khi lang thang qua những con ngõ không. Cuối tháng 10, lá cây đã gần rụng hết, chỉ còn lại những quả chín đỏ rực treo trên cành trơ trọi. Ngước nhìn từ dưới lên giống như một bức tranh thuỷ mặc, mộc mạc mà tinh tế, rực rỡ mà tĩnh tại.
Bắc Kinh, Bắc Bình
Tác gia Lão Xá từng viết: “Mùa thu Bắc Bình chính là thiên đường nơi trần thế”. Người trẻ thời nay thì rủ tai nhau trên rednote rằng “Khi lá vàng rụng bên thềm nhà là khi Bắc Kinh trở thành Bắc Bình”. Bắc Bình - cái tên có từ thời nhà Nguyên - là tiếng gọi đầy hoài niệm về một Bắc Kinh xưa cũ. Nó cũng toát lên được chất trầm tĩnh, thanh tao của vùng đất này.
Nhìn tổng thể, Bắc Bình được bao bọc bởi núi non ở ba phía, cách xa biển, ít gió ẩm. Bắc Bình, mặc dù là kinh đô, lại liền kề với vườn tược, thôn làng. Rau quả theo mùa được đưa từ núi Tây, núi Bắc vào trong thành. Mùa thu cũng là mùa của đủ loại quả ngon - táo, lê, nho, hồng. Lão Xá đã viết “Tôi yêu Bắc Bình vì hoa nhiều, rau nhiều, trái cây nhiều”.
Ở nội ô thì cây cối có nhiều ở hồ Bắc Hải (Beihai), Thập Sát Hải (Sichahai), công viên Thiên Đàn (Tiantan), Địa Đàn (Ditan)… Những khoảng xanh lớn này cho người Bắc Bình được phóng tầm mắt theo chiều xa, được hoà mình vào cây cỏ và nắng gió. Người ta có thể tìm đến dưới một tán cây yên ắng, để say nhìn, để lắng nghe, và để được thoải mái nghĩ ngợi.
Là vì những đền đài giờ chỉ là những bảo tàng tĩnh mịch. Là vì những thành quách dễ gợi nên đồng cảm với người xưa. Cũng chẳng biết là vì gì mà trong mắt văn nhân Bắc Bình vốn vẫn trầm mặc, khác hẳn với cái chất phồn hoa hay phong hoa của Giang Nam (Tô Châu, Hàng Châu). Thu về với nét u buồn sẵn có của nó lại khiến Bắc Bình như khoác lên mình một lớp áo tĩnh tại.
Tôi cũng yêu mùa thu của Seoul. Đó là mùa thu của những cuộc tụ tập cắm trại bên bờ sông Hán, của những cú ném bóng chày trên bãi cỏ công viên, của những chuyện trò rôm rả cùng bước chân leo núi. Nếu phải tóm gọn cái chất của mùa thu Seoul thì có thể là khoẻ khoắn và lãng mạn.
Còn với Bắc Kinh, tôi cảm thấy có một sự chậm rãi hơn, tĩnh lặng hơn. Những dãy nhà tường xám thấp thấp dưới bóng cây bạch lạp, những gam màu đỏ thẫm khắp các tường cột của điện đài, những động tác từ tốn của một bài thái cực quyền. Tất cả như bảo với tôi rằng: chậm lại một chút, thả lỏng một chút, không sao đâu, bạn đang ở Bắc Bình.
Mùa thu này, tôi chỉ được ở Bắc Bình vài ngày. Tôi mới đi được vài nơi, vẫn còn rất nhiều cảnh đẹp của Bắc Bình chưa thể tới. Nhưng chừng đó đã đủ để tôi biết tôi đã phải lòng thành phố này. Cái cảm giác được yên lòng khi lang thang một mình qua những con ngõ vắng của Bắc Bình - tôi nghĩ, và tôi biết - rồi sẽ một ngày khiến tôi xúc động đến mức phải đặt ngay vé máy bay quay lại nơi đây.
