VI
Du lịch Nhật Bản vẫn an toàn với phần lớn du khách sau trận động đất 7,1 độ xảy ra tại tỉnh Kumamoto, đảo Kyushu, chiều 28/7. Tokyo, Kyoto và Osaka nằm ngoài vùng ảnh hưởng trực tiếp, trong khi các khu vực miền núi và ven biển Kumamoto vẫn tiềm ẩn rủi ro sạt lở, dư chấn trong ít nhất một tuần tới.
Động đất ở Kumamoto gây thiệt hại đến đâu?
Trận động đất xảy ra vào khoảng 16h27 ngày 28/7, tâm chấn nằm ở phía nam thành phố Kumamoto. Ít nhất 13 người đã thiệt mạng, nhiều công trình sụp đổ, trong đó thiệt hại nặng nhất ghi nhận tại một trung tâm thương mại ở thị trấn Kashima. Bệnh viện khu vực bị rò nước, nứt tường, buộc phải hoãn toàn bộ lịch nhập viện theo kế hoạch.
Thành phố Kumamoto đã đóng cửa 178 cơ sở công cộng, bao gồm thư viện và trung tâm thể thao, để chuyển đổi thành nơi trú tạm cho người dân sơ tán.
Chỉ vài phút sau rung chấn chính, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) phát cảnh báo sóng thần cho vùng biển Ariake và Yatsushiro, sau đó dỡ bỏ trong vài giờ. Đến sáng 29/7, một dư chấn 4,1 độ tiếp tục xảy ra tại Kumamoto.
Nhật Bản đã điều động khoảng 3.600 binh sĩ phối hợp cùng cảnh sát, cứu hỏa địa phương để đẩy nhanh công tác cứu hộ, theo hãng tin công cộng NHK. JMA cảnh báo nguy cơ dư chấn mạnh vẫn cao nhất trong hai đến ba ngày đầu và có thể kéo dài khoảng một tuần.
Trận động đất 7,1 độ ở tỉnh Kumamoto, đảo Kyushu, Nhật Bản, xảy ra vào ngày 28/7 khiến ít nhất 13 người chết
Phần lớn du khách đang và sẽ đến Nhật Bản lúc này không cần thay đổi lịch trình. Tokyo cách tâm chấn hơn 900 km về phía đông đảo Honshu, nằm hoàn toàn ngoài vùng chịu tác động. Kyoto và Osaka tuy gần hơn nhưng vẫn cách xa vài trăm km, chưa ghi nhận thiệt hại đáng kể. Người dân Osaka cảm nhận được rung chấn nhẹ, các đài truyền hình địa phương từng chuyển sang phát tin liên tục về động đất, song khách sạn, điểm tham quan và giao thông công cộng của thành phố vẫn vận hành bình thường.
Các chuyến bay quốc tế đến sân bay Narita, Haneda (Tokyo) hay Kansai (Osaka) không bị gián đoạn vì nằm ngoài khu vực ảnh hưởng trực tiếp. Đây là lý do các cơ quan du lịch của Anh, Australia đến nay chưa khuyến cáo hủy chuyến đến Nhật Bản nói chung, mà chỉ yêu cầu thận trọng khi di chuyển vào khu vực Kyushu.
Các cơ quan chức năng cảnh báo những dư chấn mạnh có thể tiếp tục xảy ra trong ít nhất một tuần tới, nguy cơ cao nhất tập trung trong hai đến ba ngày đầu sau trận động đất
Có nên tạm hoãn kế hoạch đến Kumamoto lúc này?
Khu vực miền núi phía đông thành phố Kumamoto là nơi cần lưu ý nhất. Núi Aso, suối nước nóng Kurokawa Onsen và các thị trấn suối khoáng ở trung tâm Kyushu đều nằm dọc những tuyến đường đi qua sườn núi, cầu và hầm. Ngay cả khi chưa có báo cáo thiệt hại lớn tại đây, nguy cơ sạt lở đất hoặc đá rơi vẫn có thể khiến đường bị đóng cửa bất ngờ, theo cảnh báo từ nhiều hãng lữ hành quốc tế.
Trên thực địa, cầu Uyanagi dành cho người đi bộ và xe đạp đã sập một phần xuống sông. Các tuyến cao tốc phía bắc và phía nam Kumamoto đóng cửa cho đến khi có thông báo mới. Sân bay Kumamoto mở cửa trở lại vài giờ sau động đất nhưng toàn bộ chuyến bay còn lại trong ngày 28/7 bị hủy để kỹ sư kiểm tra đường băng và cơ sở hạ tầng.
Toàn tuyến Shinkansen Kyushu, nối ga Hakata (Fukuoka) với Kumamoto và Kagoshima-Chuo, tạm dừng cho đến khi có thông báo mới, trong khi tuyến Sanyo Shinkansen và Nishikyushu Shinkansen vẫn hoạt động bình thường. Ngoài ra, tuyến JR Misumi dừng toàn bộ đoạn Uki - Misumi; tuyến JR Kagoshima và Hisatsu Orange Railway dừng đoạn Omuta - Kagoshima; tuyến JR Hohi dừng đoạn Kumamoto - Bungo-Taketa; tuyến JR Nagasaki dừng đoạn Kohoku - Isahaya.
Trong điều kiện bình thường, Fukuoka cách Kumamoto chưa đầy một giờ đi Shinkansen nên thường được xem là cửa ngõ thay thế thuận tiện. Nhưng ở thời điểm hiện tại, phương án này không còn khả thi vì tuyến Shinkansen Kyushu đã ngừng chạy và nhiều tuyến đường bộ cũng có thể bị kiểm soát hoặc phong tỏa. Các sân bay Nagasaki, Oita, Miyazaki, Kagoshima vẫn duy trì khai thác, song du khách cần tính toán kỹ phương án di chuyển trên mặt đất do hệ thống đường sắt khu vực chưa ổn định trở lại.
Trận động đất không ảnh hưởng tới toàn bộ Nhật Bản, hiện chưa có dấu hiệu cho thấy cần hủy toàn bộ các chuyến du lịch đến những thành phố lớn
Khi gặp động đất ở Nhật Bản, nguyên tắc đầu tiên là giữ bình tĩnh, không có hành động gây cản trở việc điều phối của hướng dẫn viên hoặc nhân viên khách sạn. Nếu đang ở ngoài trời, cần tìm nơi trú ẩn tránh xa biển quảng cáo, cột điện, cây lớn. Nếu đang trong khách sạn, nên ở yên trong phòng, tuyệt đối không dùng thang máy. Trong đoàn khách, mọi người nên bám sát nhau và giữ liên lạc với hướng dẫn viên, đồng thời làm theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.
Hệ thống cảnh báo sớm của Nhật Bản có thể gửi tin nhắn đến điện thoại vài giây trước khi động đất xảy ra, kể cả với sim data dành cho du khách, kèm thông tin về địa điểm động đất hoặc sóng thần. Vì vậy, du khách nên luôn mang theo hộ chiếu, điện thoại, pin dự phòng và tiền mặt bên người, đồng thời chuẩn bị tâm lý kiên nhẫn nếu chuyến bay về nước bị hoãn hoặc hủy do ảnh hưởng thời tiết và kiểm tra an toàn.
Đây không phải lần đầu Kumamoto hứng chịu động đất nghiêm trọng. Năm 2016, khu vực này từng bị tàn phá bởi một trận động đất lớn, khiến quá trình phục hồi kéo dài nhiều năm sau đó, theo tư liệu của Bộ Ngoại giao Nhật Bản. Kinh nghiệm ứng phó từ 10 năm trước, cùng hệ thống cảnh báo sớm hiện đại, là lý do các cơ quan chức năng có thể triển khai cứu hộ nhanh và khoanh vùng rủi ro rõ ràng ngay trong những giờ đầu sau thảm họa lần này.
Ngành du lịch Nhật Bản trước đó đã đón lượng khách quốc tế kỷ lục, với gần 3,9 triệu lượt khách chỉ trong một tháng gần đây. Giới phân tích cảnh báo các sự kiện thiên tai bất ngờ như động đất Kumamoto có thể khiến một bộ phận du khách e ngại trong ngắn hạn, dù phần lớn hành trình đến các thành phố lớn của Nhật Bản trên thực tế không bị gián đoạn.
