VI
Tạp chí Business Insider (Mỹ) vừa công bố danh sách 36 bảo tàng đẹp nhất thế giới, trong đó Bảo tàng Hà Nội là đại diện duy nhất của Việt Nam. Công trình kim tự tháp ngược trên đường Phạm Hùng đứng cùng Louvre (Pháp), Hermitage (Nga) và Bảo tàng Quốc gia Mỹ về Người Anh-điêng.
Kim tự tháp ngược giữa lòng Thủ đô
Bảo tàng Hà Nội khánh thành năm 2010, đúng dịp đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Công trình do kiến trúc sư người Đức Meinhard von Gerkan cùng cộng sự Nikolaus Goetze thuộc công ty gmp thiết kế. Toà nhà nằm trong khuôn viên rộng hơn 54.000 m², ngay cạnh Trung tâm Hội nghị Quốc gia, phường Từ Liêm.
Kiến trúc của tòa nhà lấy ý tưởng từ chùa Một Cột. Công trình được quy hoạch hài hòa giữa sân vườn, đường đi, hồ nước… tạo không gian thoáng mát, rợp bóng cây xanh, đan xen với các kiến trúc cổ, cổng làng Mông Phụ, nhà Trường lang…
Quy mô công trình gồm bốn tầng nổi và hai tầng hầm, được cấu trúc theo mô hình kim tự tháp lộn ngược đầy ấn tượng: tầng trên cùng sở hữu diện tích mặt sàn lớn nhất, sau đó thu hẹp dần về phía các tầng dưới. Tổng chiều cao công trình đạt 30,7 mét với tổng diện tích sàn xây dựng vượt mốc 30.000 m².
Cảm hứng sáng tạo bắt nguồn từ hình ảnh Chùa Một Cột - biểu tượng văn hóa nghìn năm tuổi của đất Kinh kỳ. Phần mái vươn rộng như hình dáng một đóa sen đang kỳ khoe sắc, trong khi toàn bộ hệ thống mặt đứng bao bọc bởi các tấm kim loại đục lỗ bằng công nghệ laser tinh xảo. Các họa tiết này mô phỏng các hoa văn kiến trúc truyền thống Việt Nam, tạo ra hiệu ứng khúc xạ ánh sáng huyền ảo mỗi khi ánh nắng mặt trời chiếu rọi qua lớp vỏ công trình.
Bước qua cánh cửa chính, du khách sẽ choáng ngợp trước sảnh thông tầng hình tròn khổng lồ. Thay vì hệ thống thang bộ truyền thống, tòa nhà sử dụng một đường dốc xoáy ốc mềm mại bao quanh không gian trung tâm, dẫn dắt người xem len lỏi qua từng phân khu trưng bày. Nơi đây hiện đang lưu giữ và bảo quản hơn 50.000 hiện vật quý giá, tái hiện toàn diện tiến trình lịch sử, văn hóa của Thủ đô từ thời kỳ lập quốc cho đến nay.
Đối với du khách lần đầu ghé thăm, các chuyên gia du lịch khuyến nghị nên di chuyển thẳng lên tầng bốn bằng thang máy, sau đó đi ngược xuống theo hệ thống đường dốc xoáy ốc. Phương án này không chỉ giúp tiết kiệm thể lực mà còn đảm bảo người xem trải nghiệm trọn vẹn mạch truyện lịch sử theo đúng dòng thời gian mà các nhà trưng bày đã dụng công sắp đặt.
Cầu thang xoắn ốc nối liền từ tầng 1 lên tầng 4 lấy ý tưởng từ 3 vòng thành Cổ Loa. Con đường đi lên tạo điểm nhấn về thiêt kế độc đáo và giúp cho người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em dễ dàng di chuyển lên thăm quan các tầng trưng bày
Điều gì làm nên những bảo tàng đẹp nhất thế giới?
Câu trả lời nằm ở cách mỗi bảo tàng biến kiến trúc thành một phần của câu chuyện nó kể. Bảo tàng Louvre ở Paris là bảo tàng lớn nhất thế giới, nổi bật với kim tự tháp kính hiện đại đặt giữa quần thể cung điện cổ kính từ thế kỷ 12. Sự tương phản giữa khối kính trong suốt và đá cổ khiến Louvre trở thành công trình không nơi nào khác có thể sao chép.
Tại New York, Bảo tàng Guggenheim do kiến trúc sư Frank Lloyd Wright thiết kế lại chọn hướng ngược lại: toà nhà xoáy trôn ốc từ dưới lên, khoảng trống ở giữa dùng để trưng bày các tác phẩm khổ lớn. Cũng tại Paris, công trình Louis Vuitton Foundation của kiến trúc sư Frank Gehry mang hình khối cánh buồm bằng kính, không giống bất kỳ bảo tàng nào khác trên thế giới.
Bảo tàng Guggenheim đi theo một quỹ đạo ngược: tòa nhà cuộn xoáy như một trôn ốc khổng lồ hướng từ dưới lên
Bảo tàng Louvre giữ vững vị thế bảo tàng lớn nhất hành tinh, nơi kim tự tháp kính hiện đại giữa lòng quần thể cung điện hoàng gia cổ kính
Ở Berlin, Bảo tàng Do Thái được thiết kế theo hình tia chớp gấp khúc, khiến người tham quan khó nhìn thấy trước những gì ở khúc cua tiếp theo - một ẩn dụ kiến trúc cho lịch sử đứt gãy của cộng đồng Do Thái. Trong khi đó, Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo tại Doha (Qatar) toạ lạc trên một bán đảo nhân tạo riêng, lấy cảm hứng từ kiến trúc Hồi giáo cổ để kết nối truyền thống với hiện đại.
Để có chuyến du lịch tham quan bảo tàng kiến trúc độc đáo, khi lên kế hoạch ghé thăm những bảo tàng đẹp nhất thế giới, du khách nên lưu ý ba điều để chuyến đi trọn vẹn hơn. Thứ nhất, nhiều công trình như Louvre hay Hermitage có diện tích trưng bày cực lớn, nên xác định trước hai đến ba khu vực muốn xem kỹ thay vì cố đi hết trong một ngày.
Thứ hai, với các bảo tàng có kiến trúc đặc biệt như Bảo tàng Hà Nội hay Guggenheim New York, nên dành thời gian ngắm toà nhà từ bên ngoài vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, khi ánh sáng chiếu xiên làm nổi bật các đường nét kết cấu. Thứ ba, nên đặt vé trước với những bảo tàng đông khách theo mùa cao điểm, tránh xếp hàng dài ngoài trời.
Bảo tàng Hermitage (Nga)
Bảo tàng Quốc gia Mỹ về Người Anh-điêng
Trên thế giới, xu hướng biến bảo tàng thành một công trình kiến trúc đáng chú ý không chỉ dừng ở việc trưng bày hiện vật bên trong. Bảo tàng Hoàng gia Ontario ở Toronto (Canada) được cải tạo với khối pha lê nhô ra từ toà nhà cũ. Bảo tàng Nghệ thuật Milwaukee (Mỹ) có phần "cánh" bằng thép có thể xoè ra, khép lại mỗi ngày như một sinh vật sống. Bảo tàng Tương lai tại Rio de Janeiro (Brazil) được mô tả trên báo The Guardian như sự pha trộn giữa khủng long chạy bằng năng lượng mặt trời và một cỗ máy điều hoà khổng lồ.
Từ Louvre ở Paris đến Bảo tàng Hà Nội trên đường Phạm Hùng, điểm chung của những công trình này là kiến trúc không chỉ để che chắn hiện vật, mà tự nó đã là một hiện vật đáng xem. Đó cũng là lý do ngày càng nhiều du khách chọn bảo tàng không chỉ vì bộ sưu tập bên trong, mà vì chính toà nhà đang lưu giữ bộ sưu tập đó.
