Những khía cạnh tốt và xấu của dòng Mê Kông

Thứ hai, 20/01/2020, 09:00

Dòng sông dài thứ 12 trên thế giới chảy qua Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam đang đe dọa sinh kế của 70 triệu người sống dựa vào nó.

điểm Tốt

Trong khi người Tây Tạng gọi sông Mê Kông là Dza Chu, mang nghĩa "dòng sông đá", người Trung Quốc gọi là sông Lancang Jiang - "dòng sông hỗn loạn", người Lào gọi là "mẹ của vùng biển" thì người Campuchia gọi con sông này là "nước lớn", trước khi kết thúc hành trình dài 4.350 km tại Việt Nam bằng cái tên "sông Cửu Long". Sông Mê Kông được biết đến là con sông dài thứ 12 trên thế giới nhưng chỉ đứng sau Amazon nếu xét về sự đa dạng của hệ sinh thái. 

Bản đồ dòng chảy của sông Mê Kông

Bản đồ dòng chảy của sông Mê Kông

Bắt nguồn từ dãy Hy Mã Lạp Sơn, con sông được mệnh danh là "sông Danube của phương Đông" đi qua lãnh thổ của 6 quốc gia, cung cấp thực phẩm, nước và sinh kế cho hơn 70 triệu người trước khi đổ ra Biển Đông.

Sự rẽ nhánh của con sông trên diện rộng là điều không thể tránh khỏi, nhưng có rất nhiều nơi ở Mê Kông phù hợp với loại hình du lịch sông nước hiện đang bùng nổ. Bạn có thể đặt một chuyến du thuyền, qua đêm trên một sà lan hoặc đi thuyền chậm rãi trong hai ngày từ Thái Lan đến Lào. Đăng ký một chuyến thám hiểm bằng tàu cao tốc hoặc một chuyến tham quan ca nô qua vùng nông thôn cũng là cơ hội để ngắm nhìn những cánh đồng lúa màu ngọc lục bảo. Nhiều chuyến đi còn kết hợp thêm các chuyến du ngoạn trên bờ, dịp để du khách tham gia vào các buổi biểu diễn văn hóa tại các ngôi làng và thăm các đền chùa tại địa phương.

Empty

Tuy nhiên, những trải nghiệm cùng với sông Mê Kông không chỉ dừng lại ở khu vực nông thôn. Có nhiều thị trấn và thành phố nổi tiếng với khách du lịch.

Thành phố Cảnh Hồng thuộc châu tự trị Tây Song Bản Nạp của Trung Quốc là nơi sinh sống của 13 dân tộc (và hàng chục ngôn ngữ) trong khi thành phố Luông Pha Băng ở Lào, là một sự pha trộn đầy mê hoặc của tín ngưỡng Phật giáo và các di sản từ thời thuộc Pháp còn lại. Con sông màu ngọc đầy mời gọi khi chảy qua thị trấn Nakhon Phanom của Thái, ở biên giới giữa Lào và Campuchia, nằm ở Si Phan Don, hay quần đảo Bốn Ngàn ở Lào. Đây đều là những địa điểm đẹp ít nằm trong tầm ngắm của dân du lịch nhưng kỳ thực sẽ trở thành món quà với những ai nỗ lực khám phá, vượt qua các thác nước, hồ bơi và những bãi biển đầy cát để đến được những nơi xa xôi đó.

Empty

Du khách khi đến thăm Mê Kông có thể chọn tour đi xem cá heo sông Irrawaddy. Mặc dù đang bị đe dọa nghiêm trọng, 13 ca sinh cá heo đã được ghi nhận ở Campuchia vào năm ngoái. Nói về Campuchia, thủ đô Phnom Penh là một nơi lý tưởng để tổ chức các chuyến đi thuyền đến Tonle Sap - hồ nước ngọt lớn nhất ở Đông Nam Á và là ngư trường nội địa lớn nhất thế giới. Nhiều chuyến đi kéo dài cả ngày sẽ dừng chân tại Siem Reap - cửa ngõ đi vào tàn tích của người Khmer cổ xưa ở Angkor Wat.

Riêng đồng bằng sông Cửu Long - "vựa lúa của Việt Nam", là nơi sinh sống của 20 triệu người. Nơi đây được tạo nên bởi những mảng xanh của ruộng đồng, sông, hồ, những vùng đất ngập nước lúc vào vụ mùa, hình ảnh của trẻ em trên những con trâu nước và những người buôn bán trên chợ nổi lúc bình minh. Các tour du lịch bằng ca nô chính là một cách tuyệt vời để trải nghiệm cuộc sống ở vùng đồng bằng này.

Empty

Tuy nhiên, khi dân số dọc theo sông Mê Kông tăng lên và các nền kinh tế bùng nổ, đã có sự gia tăng tương ứng về nhu cầu năng lượng. Sự phát triển của các đập thủy điện đang giúp hiện đại hóa các khu định cư ven sông cũng như cung cấp khả năng bán điện dư cho lưới điện. Phạm vi cho sự tăng trưởng còn đáng kể hơn khi mới chỉ có 10% tiềm năng thủy điện ở hạ lưu khu vực sông Mê Kông đã được phát triển.

điểm xấu

Hiện nay, một phần sông Mê Kông đang có màu xanh lục bắt mắt. Nhưng sự thực là bất kỳ người châu Á nào cũng biết con sông này nhẽ ra phải mang màu nâu đục của phù sa. Các nhà sinh thái học khẳng định sự thay đổi màu sắc là do tảo, đồng thời là do sự vắng mặt của các lớp trầm tích dưới ảnh hưởng của trận hạn hán đang diễn ra, khiến mực nước giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 100 năm qua. Bên cạnh việc thiếu mưa kéo dài, nguyên nhân sâu xa là do ảnh hưởng của việc xây dựng đập thủy điện.

Empty

Trong số nhiều con đập đang được xây dựng hoặc đang ở giai đoạn lập kế hoạch, dự án gần Di sản Thế giới của Lào là Luông Pha Băng có lẽ gây tranh cãi nhất. Nếu nó được chấp thuận, cấu trúc lớn của đập có thể sẽ gây ra tác động xấu đến các cộng đồng ở hạ lưu cũng như hệ sinh thái và bản thân dòng sông. Dự án này cũng sẽ đặt dấu chấm hết cho các tour đi thuyền nối giữa Thái Lan và Lào.

Mặc cho các lời hứa về năng lượng sạch, giá rẻ rất hấp dẫn, cũng như vấn đề giảm nghèo, các nhà kinh tế cảnh báo rằng những dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ có thể khiến cho quốc gia phải gánh các khoản nợ khổng lồ. Rủi ro thực sự là lúc đập đi vào hoạt động năm 2027, dòng chảy Mê Kông sẽ không còn dồi dào và mạnh mẽ như trước, rất khó để tận dụng hết công suất của con đập. Tuy nhiên, điều này cũng không ngăn cản được việc các chính quyền trong khu vực xem xét xây dựng 88 đập khác ở hạ lưu sông Mê Kông từ năm 2030.

Empty

Sông Mê Kông là nơi sinh sống của nhiều loài cá khổng lồ hơn bất kỳ con sông nào khác trên Trái Đất nhưng số lượng lại đang giảm dần. Cá heo Irrawaddy vẫn nằm trong danh sách cực kỳ nguy cấp mặc dù những ca phối giống cá heo ở Campuchia vẫn thường xuyên được tiến hành. Việc đánh bắt cá quá mức bằng lưới có mắt lưới siêu nhỏ và sử dụng chất nổ cùng lúc đe dọa các động vật có vú màu xám đen và kích thích quần thể người phát triển nhanh chóng, mang đến những vấn đề như tăng lưu lượng hàng hải, ô nhiễm vi nhựa, kim loại nặng và các chất gây ô nhiễm nông nghiệp như thuốc trừ sâu.

Trước thực trạng xấu xí của dòng Mê Kông, nông dân trồng lúa đang chuyển sang nuôi tôm và chấp nhận rủi ro cao

Trước thực trạng xấu xí của dòng Mê Kông, nông dân trồng lúa đang chuyển sang nuôi tôm và chấp nhận rủi ro cao

Hàng triệu người sống ở đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam có nguy cơ mất nhà vì sập bờ sông do xói mòn, trong khi mực nước biển dâng cao lại liên tục làm tăng hàm lượng muối của sông và các nhánh sông. Không còn khả năng sản xuất cây trồng, nông dân trồng lúa đang chuyển sang nuôi tôm và chấp nhận rủi ro cao.

Rừng ngập mặn giúp duy trì sinh vật biển và làm chậm tác động của biến đổi khí hậu, nhưng đã bị chặt phá trên quy mô lớn để nhường chỗ cho việc phát triển ao hồ. Trên thực tế, việc thực thi các quy định về môi trường ở Việt Nam còn yếu và các hóa chất, kháng sinh, chất khử trùng vẫn được sử dụng để giữ cho các loài giáp xác khỏe mạnh. Và phần lớn những hóa chất này lại đổ ra các cửa sông. Như vậy, việc đầu tư vốn ban đầu rất cao nhưng chỉ cần thất bại một vụ thu hoạch thôi cũng đã đủ để đẩy nhiều gia đình vào vòng xoáy nợ nần không hồi kết.

Hannah Nguyễn / Nguồn: The South China Morning Post
LATEST NEWS
HOT DEALS
Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+
MAY YOU LIKE IT
BEST IN TRAVELLIVE