Nigeria: Tạm biệt màu xanh

Thứ sáu, 10/01/2020, 12:05

"Nơi này từng xanh màu lá", lời chia sẻ ngắn gọn nhưng đầy cay đắng của một nông dân đã tóm gọn bức tranh ảm đạm của vùng đồng bằng Nigeria trước những xâm lấn và tác động nghiêm trọng của dầu mỏ.

Bang Bayelsa từng là một nơi vô cùng trù phú, mang đến cho người nông dân và ngư dân những ngày tháng no đủ và yên bình. Nhưng sự xuất hiện của các công ty dầu khí đã làm đảo lộn hoàn toàn cuộc sống nơi đây. Hiện tại, điều mà người dân của Bayelsa phải đối mặt hàng ngày chính là thảm họa môi trường đến từ dầu mỏ. Tất cả những điều này đã được phản ánh qua các bức ảnh của Arteh Odjidja trong triển lãm "Rise for Bayelsa" tại London tháng 12 vừa qua. 

Empty

Vào cuối mỗi ngày, Udengs Eradiri lại được thông báo về một sự cố tràn dầu khác ở bang Bayelsa, thuộc đồng bằng Nigeria. Điều đáng buồn là "hầu hết những sự cố đó đều không được xử lý và trở thành một mớ hỗn độn", Eradiri - Ủy viên Hội đồng Nhà nước về Môi trường cho biết. "Chỉ cần tham quan một lần thôi là đã quá đủ để hiểu mức độ ô nhiễm nghiêm trọng của môi trường nơi đây", ông nói thêm. Bayelsa từng được bao phủ bởi những trang trại màu xanh mướt, những vụ mùa bội thu, những hồ đầy cá mà chỉ cần với tay là có thể bắt được. "Nhưng ngày nay, dù có ở đây cả ngày bạn cũng không thu hoạch được gì cả".

Empty
Empty
Empty

Shell, một trong những công ty dầu khí quốc tế hoạt động tại Bayelsa, đã xây dựng những đường ống dẫn dầu đầu tiên ở Bayelsa vào năm 1956. Kể từ đó, một số công ty dầu khí quốc tế khác bắt đầu nhảy vào khai thác dầu trên khắp đồng bằng Nigeria. Ở Bayelsa và các nơi khác, các cộng đồng dân cư đều đang phải đối mặt với những thảm họa môi trường tương tự nhau. 

Theo thống kê của chiến dịch Rise for Bayelsa, có khoảng 40 triệu lít dầu được đổ ra mỗi năm trên khắp đồng bằng Nigeria khiến không khí, đất và nước đều bị ô nhiễm, tàn phá sức khỏe và sinh kế của người dân. Từ đó, một trong những hệ sinh thái đa dạng nhất ở châu Phi với hệ thống sông nước và đầm lầy ngập mặn rộng lớn đứng trước nguy cơ bị phá hủy hoàn toàn.

Dầu tràn lan trên đất nông nghiệp, làm ô nhiễm cây trồng và khiến mọi người thường xuyên phải tiếp xúc với các kim loại nặng nguy hiểm như crôm, chì và thủy ngân. Trong khi đó, khí đốt sinh ra trong quá trình khai thác dầu mỏ lấp đầy không khí với các chất ô nhiễm và tạo ra mưa axit. 

Empty

Dân số ước tính của Bayelsa là 2 triệu người, và 3/4 trong số đó đều dựa vào đánh bắt cá hoặc canh tác để tự nuôi sống bản thân. Nhưng khi thảm họa xảy ra, sinh kế thường ngày bị tước đoạt, người ta lại chứng kiến sự bùng nổ của các hoạt động tội phạm trên vùng đất này. Tất cả chỉ để tồn tại.

Empty
Empty

Shell nói rằng sự cố tràn dầu là do nạn trộm cắp dầu thô và hoạt động tinh chế bất hợp pháp mới là những nguyên nhân chính gây ra thiệt hại môi trường nhiều nhất ở đồng bằng Nigeria. "Mục đích của chúng tôi là điều hành một doanh nghiệp có trách nhiệm, có nghĩa là hoạt động an toàn mà không gây hại cho người dân và bảo vệ môi trường địa phương. Ở Nigeria, chúng tôi hoạt động theo các tiêu chuẩn giống như các liên doanh do Shell vận hành trên toàn cầu. Không có sự cố tràn dầu nào được chấp nhận cả và chúng tôi làm việc chăm chỉ để ngăn điều đó xảy ra", đại diện của Công ty Phát triển Dầu khí Shell ở Nigeria cho biết trong một thông cáo báo chí. "Chúng tôi hợp tác chặt chẽ với các cơ quan quản lý, cộng đồng địa phương và các bên liên quan khác để giải quyết vấn đề đầy thách thức này. Bất kể nguyên nhân là gì, chúng tôi sẽ dọn dẹp và khắc phục ảnh hưởng của sự cố tràn dầu", thông cáo viết thêm.

Empty

Theo tuyên bố này, người dân và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi sự cố tràn dầu sẽ được bồi thường. Shell còn cho biết những nỗ lực khắc phục hậu quả của họ thường bị cản trở bởi sự bất ổn và thiếu an toàn trong khu vực bị ảnh hưởng. "Nếu muốn giải quyết các vấn đề ở đồng bằng Nigeria, họ phải lôi kéo cộng đồng tham gia vào thỏa thuận hợp đồng", Eradiri nói.

Empty
Empty

Ảnh hưởng của ngành công nghiệp dầu mỏ đối với sức khỏe của người dân ở Bayelsa vẫn đang nổi lên. Eradiri cho biết tuổi thọ của người dân nơi đây sẽ giảm xuống chỉ còn 45. "Chúng tôi từng thuộc khu vực dân số già nhưng giờ đây mọi thứ đã thay đổi", Eradiri nói. Một nghiên cứu gần đây ước tính rằng, chỉ riêng trong năm 2012, 16.000 trẻ sơ sinh đã chết trong tháng đầu tiên của cuộc đời vì ô nhiễm dầu ở đồng bằng Nigeria. Báo cáo của Ủy ban Môi trường và Dầu mỏ bang Bayelsa còn cho thấy, ô nhiễm đang làm tăng tỷ lệ các bệnh như ung thư, tiểu đường, Alzheimer và Parkinson trong cộng đồng người dân nơi đây, cùng lúc đó, các bệnh như tiêu chảy và suy dinh dưỡng ở trẻ em cũng gia tăng. Báo cáo này còn chỉ ra rằng, việc khắc phục được hậu quả hay không cũng là điều không thể đảm bảo. 

Empty
Empty
Empty

Chiến dịch Rise for Bayelsa được phát động vào tháng 3/2019 hiện đang yêu cầu các công ty dầu khí quốc tế xử lý ngay lập tức những hậu quả do hoạt động khai thác dầu mỏ gây ra, nhanh chóng bồi thường cho tất cả các cộng đồng bị ảnh hưởng, đồng thời phải phát triển các giải pháp dài hạn để tránh sự cố tràn dầu. Chiến dịch này cũng kêu gọi các công ty dầu khí đầu tư vào các dự án bền vững trong tất cả các cộng đồng mà các công ty dầu khí này đang hoạt động. Tuy vậy, Eradiri vẫn vô cùng lo ngại bởi những nỗ lực này không mang tính phối hợp giữa các công ty trong khi các yếu tố luật pháp lại không được các công ty này tuân thủ nghiêm ngặt. 

Hannah Nguyễn / Nguồn: The Guardian
LATEST NEWS
HOT DEALS
Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+
MAY YOU LIKE IT
BEST IN TRAVELLIVE