Phố cổ Hội An mất dần nét "cổ"

Thứ tư, 06/11/2019, 06:00

Sự đông đúc của du khách khiến Hội An (Quảng Nam) dần trở thành nơi buôn bán, kinh doanh sầm uất. Bên cạnh đó, sự thay đổi chủ sở hữu các ngôi nhà cổ ngày một nhanh làm phố cổ "rỗng ruột", đánh mất dần hơi thở bản địa.

những "cơn mưa" danh hiệu

Vừa qua vào ngày 12/10, một lần nữa Hội An được thế giới xướng tên với danh hiệu "Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á" tại lễ trao giải thưởng Du lịch thế giới 2019.

Đây là danh hiệu thứ 4 trong năm mà phố Hội đón nhận. Vinh dự với "mưa" danh hiệu, nhưng nhiều nhà quản lý thành phố Hội An cũng bày tỏ nỗi lo lắng với phố cổ mong manh.

Sự bình yên của con phố cổ cũng trở nên rất

Sự bình yên của con phố cổ cũng trở nên rất "mong manh"

“Mừng vì khách du lịch tới ngày một đông, nhưng TP. Hội An cũng rất lo trước việc linh hồn phố cổ dần phai nhạt. Nhiều người Hội An sinh sống nhiều thế hệ trong các nhà cổ dần dịch chuyển ra ngoài”, ông Nguyễn Văn Sơn (Phó Chủ tịch UBND TP. Hội An), chia sẻ.

Lượng khách du lịch tới ngày một đông, Hội An đứng trước nỗi lo linh hồn phố cổ dần phai nhạt

Lượng khách du lịch tới ngày một đông, Hội An đứng trước nỗi lo linh hồn phố cổ dần phai nhạt

Khách tới Hội An tham quan tăng 5-10% mỗi năm, từ đầu năm tới nay có gần 4 triệu lượt, nhưng đằng sau đó tạo nên một nguy cơ lớn đối với sự toàn vẹn "linh hồn" - điều đã làm nên nét đẹp của phố cổ.

Những con số được công bố từ "kết quả điều tra tình hình sở hữu sử dụng nhà ở, nhà thờ tộc của khu vực I đô thị cổ Hội An" do Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An thực hiện gần đây đã cho thấy điều đó.

300 căn nhà được chuyển nhượng, cho thuê

Theo điều tra, trong tổng số hơn 600 nhà cổ được khảo sát, có 155 nhà hiện được dùng cho kinh doanh. Để phục vụ kinh doanh, các ngôi nhà cổ đã được tận dụng tối đa diện tích, thu hẹp không gian sinh hoạt để lấy chỗ bày biện hàng hóa. Trước đây những gia đình nhiều thế hệ sinh sống trong những căn nhà cổ này, nhưng nhiều năm nay họ đã chuyển ra ngoài bởi diện tích nhà cũ không còn đủ cho gia đình đông đúc.

Không gian sinh hoạt trong các căn nhà cổ được nhường chỗ cho hàng hóa

Không gian sinh hoạt trong các căn nhà cổ được nhường chỗ cho hàng hóa

Số liệu của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An cũng cho thấy việc chuyển nhượng chủ sở hữu nhà cổ từ 10 năm trở lại đây tăng gấp đôi so với những năm 2000 - 2009.

Thực tế này khiến ta không khỏi liên tưởng đến phố cổ Hà Nội hiện nay, khi người dân gốc cũng lần lượt chuyển đi, để lại nô nức những người xứ khác đến buôn bán, bày biện hàng quán.

Người dân gốc dần chuyển đi, thay vào đó là vô số những hàng quán, địa điểm kinh doanh mọc lên trên phố cổ Hà Nội

Người dân gốc dần chuyển đi, thay vào đó là vô số những hàng quán, địa điểm kinh doanh mọc lên trên phố cổ Hà Nội

"Hiện nay, giá trị chuyển nhượng của một ngôi nhà trong khu phố cổ là rất lớn, từ vài tỉ đến vài chục tỉ đồng. Thời gian tới việc chuyển nhượng quyền sở hữu nhà cổ sẽ còn tăng, tác động không hề nhỏ tới phố cổ. Các giá trị văn hóa phi vật thể gắn với di tích như tín ngưỡng, nếp sống, sinh hoạt văn hóa,... cũng theo đó mà dần bị thay đổi", ông Võ Hồng Việt, cán bộ Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, nhận định.

Phó chủ tịch UBND TP. Hội An Nguyễn Văn Sơn cũng cho biết, con số nhà dân được chuyển nhượng, cho thuê trong thực tế là trên 300 căn. Việc này tạo ra sự mất mát rất lớn trong lòng phố cổ bởi Hội An là di tích, di sản sống. Hoạt động của con người tại chỗ nhiều đời sinh hoạt hằng ngày cũng là một nét đẹp, tạo nên hồn cốt phổ cổ nhưng nay lại đang mất dần.

"Người kinh doanh tiếp nhận nhà thì xu hướng chung là họ chỉ muốn lấy không gian để bày biện hàng hóa, chỗ thờ tự, vậy nên không gian dành cho đời sống bị cải tạo, thay đổi dần", ông Sơn nói.

Ai sở hữu nhà cổ Hội An?

Theo số liệu của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, trong 115/470 trường hợp chuyển nhượng quyền sở hữu nhà cổ ở khu vực I thì có đến 24 trường hợp là người ngoại tỉnh, 89 trường hợp là người Hội An, 1 người trong tỉnh Quảng Nam.

Ông Nguyễn Chí Trung, nguyên Giám đốc Trung tâm, cho rằng sự thay đổi chủ sở hữu cũng góp phần làm nên một bức tranh đa văn hóa, đa tính cách, đa màu sắc. Tuy nhiên, sự thay đổi theo hướng gia tăng nhanh việc chủ sở hữu từ nơi khác vào thay thế người dân tại chỗ nếu không quản lý tốt, điều chỉnh kịp thời sẽ làm rạn nứt văn hóa, đặc trưng của phố cổ.

Những căn nhà cổ dần được chuyển nhượng chủ sở hữu để phục vụ việc kinh doanh

Những căn nhà cổ dần được chuyển nhượng chủ sở hữu để phục vụ việc kinh doanh

Người kinh doanh khi khai thác quá mức, chạy theo lợi nhuận từ việc sinh sống trong nhà cổ mà bỏ qua tính cộng đồng vốn được duy trì lâu nay, thiếu tôn trọng các quy tắc ứng xử thì sẽ làm hình ảnh Hội An bị ảnh hưởng.

Còn theo ông Nguyễn Văn Sơn, để giữ hơi thở đời sống cho phố cổ, ngoài việc đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ dân bám trụ giữ nhà, chính quyền còn cần thắt chặt công tác quản lý, đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe về việc gìn giữ không gian chung thông qua các bộ quy chế quản lý phố cổ đối với hoạt động kinh doanh, buôn bán trong phố cổ.

Một cửa hiệu kinh doanh trên đường Bạch Đằng, phố cổ Hội An

Một cửa hiệu kinh doanh trên đường Bạch Đằng, phố cổ Hội An

Phải mất hàng trăm năm để một ngôi nhà cổ có hơi thở, có linh hồn, hơi ấm con người. Nhưng chủ nhân nhiều đời ở đó rời đi rồi thì chỉ là căn nhà giả cổ. Hiện nay người lớn tuổi, người Hội An "gốc", vẫn còn sống ít nhiều trong phố cổ. Bởi vậy cần sớm tranh thủ ý kiến của họ để tập hợp và ban hành bộ quy ước cộng đồng.

Nếu là nhà cho thuê thì người kinh doanh cũng phải cam kết giữ gian thờ tự, tham gia các hoạt động sinh hoạt đời sống hằng ngày mang tính văn hóa, đời sống bản địa của địa phương.

Một giải pháp khó nhưng cần phải tính tới là về lâu dài Nhà nước cần bỏ tiền mua hoặc thuê lại những căn nhà thuộc di tích đặc biệt, cấp 1, cấp 2. Nhà nước thương lượng mua để giữ linh hồn nhà cổ, sau đó cho người nơi khác hoặc chính chủ cũ của căn nhà đó thuê lại. Hoặc Nhà nước cũng có thể đổi đất, hạ tầng cho chủ nhà cổ để rồi sở hữu lại, giữ không gian cho lâu dài.

Phương Anh / Nguồn: TTO
LATEST NEWS
HOT DEALS
Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+
MAY YOU LIKE IT
BEST IN TRAVELLIVE