VI
Giữa những con phố tấp nập tại các điểm đến hot bậc nhất châu Á, một phân khúc khách hàng trẻ đang định nghĩa lại cách họ xuất hiện trong các khung hình: mặc một lần, chụp ảnh rồi bỏ lại. Hiện tượng khách Trung mua quần áo 10 tệ đi du lịch rồi vứt đang trở thành một trào lưu khắp đất nước Trung Quốc.
Với mức chi phí đôi khi chỉ tương đương một bát phở hay bữa ăn bình dân, những bộ cánh màu sắc rực rỡ, thiết kế mang tính đặc trưng vùng miền được tiêu thụ với tốc độ chóng mặt, sau đó kết thúc vòng đời ngắn ngủi của mình ngay tại thùng rác khách sạn hoặc trên các sàn thương mại điện tử đồ cũ.
Sự nở rộ của trào lưu này xuất phát từ công thức hoàn hảo giữa thuật toán mạng xã hội và các xưởng sản xuất thời trang nhanh tại nội địa Trung Quốc. Vào mùa hè năm nay, các hashtag liên quan đến "quần áo dùng một lần" đã chạm mốc 6,8 triệu lượt xem cùng 135.000 lượt thảo luận chỉ trên một nền tảng số.
Nắm bắt tâm lý cần ngoại hình hoàn hảo cho những bức ảnh check-in tại biển, vùng cao nguyên hay các không gian cổ phục, nhiều xưởng may đã tận dụng cơ hội này. Các cửa hàng bán lẻ ghi nhận mức tiêu thụ lên tới 15.000 sản phẩm mỗi tháng, chủ yếu nhắm vào nhóm tuổi từ 18 đến 30.
Khách Trung mua quần áo 10 tệ đi du lịch rồi vứt đang trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông quốc tế
Vòng đời của một sản phẩm thời trang chỉ tính bằng ngày theo trào lưu mới của giới trẻ
Mô hình này bóc trần một thực tế kinh tế: sản phẩm được thiết kế tối ưu hóa cho ống kính máy ảnh chứ không phải cho độ bền vật lý. Các chủ cửa hàng linh hoạt xoay vòng danh mục mặt hàng theo mùa du lịch, từ váy maxi đi biển tháng Năm, Hán phục dịp Tết Đoan Ngọ cho đến trang phục phong cách lữ hành Tân Cương.
Đối với người mua, việc bỏ ra 200 tệ (khoảng 700.000 đồng) để sở hữu 5 bộ cánh khác nhau cho chuyến đi 7 ngày được coi là bài toán kinh tế tối ưu so với việc đầu tư trang phục cao cấp. Họ sẵn sàng cắt mác, diện đồ, chụp ảnh và xử lý phần còn lại bằng cách vứt bỏ hoặc thanh lý giá rẻ, biến những sản phẩm dệt may thành thứ hàng tiêu dùng nhanh đúng nghĩa.
Hai du khách Trung Quốc mặc cổ phục chụp ảnh tại một điểm tham quan
Tuy nhiên, đằng sau những khung hình hoàn hảo trên không gian mạng là một thực trạng đáng lo ngại cho môi trường khi phải xử lý rác thải khó tiêu huỷ này. Việc sản xuất hàng loạt các sản phẩm may mặc giá rẻ sử dụng thành phần sợi tổng hợp và nhựa đang trực tiếp làm trầm trọng thêm khủng hoảng rác thải toàn cầu.
Các cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế liên tục đưa ra những cảnh báo về tốc độ suy thoái môi trường từ ngành công nghiệp này. Theo số liệu từ Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), thế giới hiện phát sinh khoảng 92 triệu tấn rác thải dệt may mỗi năm, trong bối cảnh sản lượng nhân đôi từ 2000 đến 2015 nhưng thời gian sử dụng thực tế lại giảm 36%.
Làn sóng tiêu dùng chớp nhoáng này đang để lại hệ lụy trực tiếp cho các nhà quản lý lưu trú và dịch vụ hạ tầng. Việc lượng lớn quần áo chất lượng thấp bị thải loại đột ngột tại các địa phương du lịch không chỉ gây quá tải cho các bãi chôn lấp rác thải mà còn đặt ra thách thức về nguy cơ ô nhiễm vi nhựa từ các loại sợi nhân công giá rẻ.
Thêm vào đó, thị trường đồ cũ trực tuyến cũng bắt đầu ghi nhận những rủi ro tiềm ẩn về tiêu chuẩn vệ sinh khi các sản phẩm giá rẻ được luân chuyển qua nhiều trung gian mà không qua kiểm định chất lượng nghiêm ngặt.
