VI
Trước áp lực gia tăng của chi phí sinh hoạt tại các quốc gia phát triển, xu hướng tìm kiếm những vùng đất mới để tối ưu hóa tài chính trong giai đoạn xế chiều đang trở thành tâm điểm của cộng đồng quốc tế. Theo báo cáo thường niên từ các tổ chức nghiên cứu du lịch và định cư uy tín, châu Á hiện đang khẳng định vị thế dẫn đầu nhờ sở hữu hệ sinh thái tài chính kinh tế vừa vặn với túi tiền của người về hưu.
Trong đó, với lợi thế về chi phí sống thấp, Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ hai trong danh sách những điểm đến hấp dẫn nhất khu vực dành cho người nước ngoài. Sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa bản địa đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên trù phú và nhịp sống thanh bình đang tạo ra một sức hút mạnh mẽ chưa từng có.
Yếu tố được nhắc đến nhiều nhất trong đánh giá dành cho Việt Nam là chất lượng dịch vụ y tế với mức giá mà báo cáo mô tả là "rẻ đến bất ngờ", trong đó thuốc sản xuất trong nước có giá chỉ bằng một phần nhỏ so với thuốc nhập khẩu.
Khoản chi lớn nhất mà người nghỉ hưu nước ngoài tại Việt Nam phải tính đến, theo khảo sát, không phải là nhà ở hay ăn uống mà là chi phí đi lại liên quan đến việc gia hạn visa, bởi công dân nước ngoài buộc phải xuất cảnh sau mỗi 90 ngày rồi mới có thể xin visa mới. Đây cũng chính là điểm nghẽn lớn nhất khiến Việt Nam, dù có lợi thế về giá, vẫn chưa thể cạnh tranh sòng phẳng với các nước láng giềng trong việc giữ chân dòng khách này ở lại lâu dài.
Việt Nam vừa được tạp chí International Living xếp thứ 2 thế giới trong danh sách những nơi có chi phí sống rẻ nhất dành cho người nghỉ hưu năm 2026
Đây không phải lần đầu Việt Nam được ghi nhận trong các bảng xếp hạng liên quan đến người nghỉ hưu quốc tế. Từ năm 2022, chính International Living từng xếp Việt Nam ở vị trí 18 trong danh sách 20 nơi nghỉ hưu tốt nhất thế giới, với điểm số riêng cho tiêu chí "chi phí sinh hoạt" cao nhất toàn bảng. Gần đây hơn, trang Retraite sans Frontières của Pháp cũng lần đầu đưa Việt Nam vào top 10 quốc gia đáng sống nhất cho người nghỉ hưu năm 2026, ở vị trí thứ 9, dựa trên bộ tiêu chí gồm 12 hạng mục trong đó chi phí sinh hoạt chiếm khoảng 20% tổng điểm.
Còn theo dữ liệu công bố trên GOBankingRates, chi phí sinh hoạt trung bình hằng tháng tại Việt Nam vào khoảng 1.117 USD, ở vị trí thứ 4 trong nhóm điểm đến an toàn nhất châu Á cho người nghỉ hưu với ngân sách dưới 2.000 USD.
Điểm khác biệt của lần xếp hạng năm 2026 nằm ở việc toàn bộ top 5 đều là các nước châu Á, cho thấy khu vực này đang dần thay thế vị trí vốn thuộc về Trung Mỹ trong nhận thức của cộng đồng người nghỉ hưu phương Tây.
Một góc phố cổ Hội An, điểm đến nổi tiếng với kiến trúc cổ và nhịp sống thư thả
Vấn đề này từng được đưa ra thảo luận tại nghị trường Quốc hội, khi một đại biểu tỉnh Hà Nam dẫn lại kinh nghiệm của Thái Lan để kiến nghị bổ sung quy định cấp visa và tạm trú riêng cho người nước ngoài có nhu cầu nghỉ dưỡng dài hạn tại Việt Nam, đồng thời dẫn số liệu Thái Lan đã cấp gần 73.000 visa nghỉ hưu cho công dân các nước phát triển vào năm 2019, tăng vọt so với 3.000 visa của năm 2014.
Cùng thời điểm, một đề xuất khác cũng được đưa ra nhằm nâng thời hạn thị thực điện tử từ 30 ngày lên 3 tháng và kéo dài thời gian tạm trú với công dân các nước được miễn visa đơn phương, những thay đổi được xem là bước đệm cần thiết trước khi tính đến một chính sách visa hưu trí chuyên biệt.
Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội về cảnh quan và giá cả sinh hoạt, hành trình định cư hoặc lưu trú dài hạn tại dải đất hình chữ S vẫn tồn tại một số điểm nghẽn nhất định
So với việc chỉ đón khách đi tour ngắn ngày, phát triển du lịch hưu trí và nghỉ dưỡng dài hạn mang lại một cấu trúc chi tiêu khác hẳn: người ở lại 3 đến 6 tháng, thậm chí nhiều năm, sẽ chi cho nhà ở, dịch vụ y tế, ăn uống hằng ngày và các hoạt động chăm sóc sức khỏe theo cách bền vững hơn nhiều so với một lượt khách chỉ ghé qua vài ngày rồi rời đi.
Với quy định hiện hành, người nước ngoài muốn ở lại Việt Nam quá 90 ngày cần lên kế hoạch xuất cảnh và xin lại visa mới, thay vì gia hạn tại chỗ, nên việc chọn trước các tuyến bay ngắn tới Bangkok hoặc Kuala Lumpur để làm thủ tục này là điều nhiều người nước ngoài đang sinh sống lâu dài tại Hà Nội hay Đà Nẵng đã tính đến từ đầu.
Bên cạnh đó, nên tìm hiểu trước hệ thống bệnh viện quốc tế tại thành phố mình dự định sinh sống, vì dù giá thuốc nội địa rẻ, chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh vẫn có sự chênh lệch đáng kể giữa các cơ sở công lập và các bệnh viện có yếu tố nước ngoài.
Chi phí tại Việt Nam thấp hơn đáng kể so với các nước phương Tây (ví dụ thấp hơn khoảng gần 60% so với Mỹ)
Việc Việt Nam liên tục xuất hiện trong các bảng xếp hạng điểm đến nghỉ hưu giá rẻ, từ International Living, GOBankingRates đến Retraite sans Frontières, cho thấy lợi thế về chi phí sinh hoạt là điều đã được quốc tế công nhận rộng rãi, không phải một đánh giá đơn lẻ. Nhưng khoảng cách giữa việc được xếp hạng cao về giá rẻ và việc thực sự trở thành một điểm đến du lịch hưu trí có quy mô, như cách Thái Lan hay Malaysia đã làm được, vẫn phụ thuộc phần lớn vào tốc độ hoàn thiện chính sách visa và hạ tầng y tế dành riêng cho nhóm khách này.
Nếu những đề xuất về visa dài hạn cho người nghỉ dưỡng được luật hóa trong thời gian tới, du lịch hưu trí hoàn toàn có thể trở thành một mảng kinh tế mới, thay vì chỉ dừng lại ở một dòng tít hấp dẫn trên các bảng xếp hạng quốc tế.
