VI
EN
Năm 2026 được dự báo là một năm bùng nổ của các hiện tượng thiên văn học, mở ra "đại tiệc" ánh sáng trên bầu trời đêm cho những người yêu thích khám phá vũ trụ. Sau những cột mốc đầu năm như Siêu Trăng tháng 1 hay Nhật thực hình khuyên tháng 2, hành trình của Mặt Trăng trong năm nay vẫn còn rất nhiều điểm dừng chân ngoạn mục.
Nguyệt thực toàn phần “Trăng máu”: Đêm ngày 2 đến rạng sáng ngày 3/3/2026
Mở màn cho chuỗi sự kiện lớn của năm là hiện tượng Nguyệt thực toàn phần diễn ra vào đầu tháng 3. Đây là sự kiện khép lại chuỗi ba lần nguyệt thực toàn phần liên tiếp bắt đầu từ năm 2025 và sẽ là lần cuối cùng cư dân Trái Đất được chiêm ngưỡng hiện tượng này cho đến tận năm 2029. Trong đêm này, Trăng tròn Giun (Worm Moon) sẽ đi sâu vào vùng bóng tối của Trái Đất.
Trong lần Trăng tròn đầu tiên của năm mới Bính Ngọ, Mặt Trăng sẽ dần chuyển sang sắc đỏ huyền bí, tạo nên hiện tượng nguyệt thực toàn phần đầy kỳ diệu
Trong khoảng 58 phút của giai đoạn toàn phần, Mặt Trăng sẽ không biến mất hoàn toàn mà chuyển sang màu đỏ cam đặc trưng do hiện tượng tán xạ ánh sáng trong bầu khí quyển. Khu vực quan sát lý tưởng nhất cho sự kiện "Trăng máu" này bao gồm Đông Á, Australia, New Zealand, Thái Bình Dương và miền Tây Bắc Mỹ. Đối với các nhà nhiếp ảnh thiên văn, đây là cơ hội vàng để bắt trọn khoảnh khắc Mặt Trăng rực cháy giữa hư không.
Trăng lưỡi liềm hội ngộ sao Kim: Ngày 20/3/2026
Chỉ khoảng hai tuần sau Nguyệt thực, bầu trời hoàng hôn ngày 20/3 sẽ đón chào một cuộc hội ngộ đầy lãng mạn giữa Mặt Trăng lưỡi liềm non và sao Kim – hành tinh sáng nhất hệ Mặt Trời. Vào thời điểm 45 phút sau khi Mặt Trời lặn, Mặt Trăng lúc này chỉ được chiếu sáng khoảng 5%, hiện lên như một nét vẽ thanh mảnh lơ lửng ngay phía trên sao Kim rực rỡ. Để quan sát trọn vẹn cảnh tượng này, bạn nên tìm một vị trí có đường chân trời phía Tây thoáng đãng và có thể sử dụng thêm ống nhòm để thấy rõ phần tối của Mặt Trăng được chiếu sáng mờ ảo bởi ánh sáng phản xạ từ Trái Đất.
Nhật thực toàn phần: Ngày 12/8/2026
Sự kiện được mong chờ nhất trong năm 2026 chắc chắn là Nhật thực toàn phần diễn ra vào ngày 12/8. Đây là thời khắc Mặt Trăng sẽ che khuất hoàn toàn đĩa Mặt Trời, tạo nên bóng tối giữa ban ngày trong khoảng thời gian tối đa là 2 phút 18 giây.
Dải toàn phần sẽ đi qua các khu vực phía Đông Greenland, Tây Iceland và miền Bắc Tây Ban Nha. Trong khi đó, phần lớn châu Âu sẽ quan sát được nhật thực một phần sâu và Bắc Mỹ sẽ thấy một phần nhỏ. Đây là sự kiện đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kính quan sát mặt trời chuyên dụng để đảm bảo an toàn cho mắt.
Nguyệt thực một phần: Đêm ngày 27 đến rạng sáng ngày 28/8/2026
Chưa đầy ba tuần sau Nhật thực, Mặt Trăng lại tiếp tục đi vào bóng tối của Trái Đất trong sự kiện Nguyệt thực một phần vào cuối tháng 8. Dù không phải toàn phần, nhưng sự kiện này vẫn rất đáng chú ý khi có tới 96% bề mặt Mặt Trăng bị che phủ bởi bóng trung tâm.
Điều này khiến phần lớn diện tích Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ sẫm, chỉ còn lại một rìa nhỏ vẫn giữ được độ sáng tự nhiên. Hiện tượng này có thể quan sát được từ hầu khắp châu Mỹ, châu Âu và châu Phi, mang lại cái nhìn trực quan về sự dịch chuyển chậm rãi của các thiên thể.
Mặt Trăng lướt qua cụm sao Tổ Ong (M44): Ngày 8/9/2026
Rạng sáng ngày 8/9, khoảng 45 phút trước bình minh, những người dậy sớm sẽ có cơ hội ngắm nhìn Mặt Trăng lưỡi liềm tàn (độ sáng 9%) nằm ngay dưới cụm sao Tổ Ong (Messier 44). M44 là một cụm sao mở chứa khoảng 1.000 ngôi sao trẻ, nằm cách chúng ta 600 năm ánh sáng. Vì cụm sao này khá mờ so với ánh sáng đô thị, việc sử dụng một chiếc ống nhòm sẽ giúp bạn tách bạch được các điểm sáng li ti bao quanh "người bạn đồng hành" Mặt Trăng của chúng ta.
Siêu Trăng lớn nhất trong nhiều năm: Ngày 23/12/2026
Năm 2026 khép lại bằng một sự kiện "khủng": Siêu Trăng gần Trái Đất nhất kể từ năm 2019. Vào tối ngày 23/12, Mặt Trăng sẽ đạt khoảng cách cực cận với Trái Đất ở mức 356.740 km. Sự kiện này khiến đĩa Mặt Trăng trông lớn hơn khoảng 14% và sáng hơn 30% so với những kỳ trăng tròn thông thường. Đây không chỉ là Siêu Trăng cuối cùng của năm mà còn là lần Mặt Trăng tiến sát chúng ta nhất trong gần một thập kỷ qua, tạo nên một kết thúc rực rỡ cho hành trình khám phá vũ trụ năm 2026.
Với chuỗi sự kiện dày đặc và mang tính lịch sử này, năm 2026 thực sự là cơ hội vàng để cộng đồng yêu thiên văn tại Việt Nam và thế giới ghi lại những khoảnh khắc quý giá. Dù bạn quan sát bằng mắt thường hay có sự hỗ trợ của các thiết bị chuyên dụng, mỗi hiện tượng đều là một lời nhắc nhở về vẻ đẹp vĩnh cửu và sự vận động không ngừng của vũ trụ bao la.
