Ngôi làng gỗ bách Alishan mang dáng dấp Nhật Bản tại Đài Loan

Từ khu nhà công vụ đến di sản văn hóa sống

Nằm tại trung tâm Gia Nghĩa (Chiayi), làng Hinoki là một trong số hiếm những quần thể kiến trúc gỗ còn được bảo tồn gần như nguyên vẹn tại Đài Loan. Nơi đây được lưu giữ như một “bảo tàng sống” - nơi lịch sử không bị đóng khung sau lớp kính mà hiện diện sống động giữa đời sống thực, trước mắt người xem.

Để hiểu giá trị của làng Hinoki, phải quay về đầu thế kỷ XX, khi Đài Loan vẫn nằm dưới sự cai trị của Nhật Bản. Thời điểm đó, Gia Nghĩa được xem là trung tâm của ngành lâm nghiệp - một “thủ đô gỗ” đúng nghĩa. Sự kiện mang tính bước ngoặt là việc hoàn thành tuyến đường sắt Alishan vào năm 1912, cho phép vận chuyển những thân gỗ quý từ vùng núi cao xuống đồng bằng với quy mô chưa từng có.

Bài liên quan

Phùng Giáp - Mê cung ẩm thực của chợ đêm Đài Trung

Bước vào vùng đất rực rỡ ánh sáng đèn lồng ở Chiayi

Trong bối cảnh đó, làng Hinoki ra đời như một khu nhà ở tập thể dành cho nhân viên ngành lâm nghiệp. Tên gọi “Hinoki”, tức gỗ bách đỏ là vật liệu chính để dựng lên toàn bộ khu làng, nổi bật với hương thơm đặc trưng, khả năng chống mối mọt tự nhiên và độ bền cao theo thời gian. Việc sử dụng gỗ bách đỏ cho thấy nguồn tài nguyên dồi dào trong giai đoạn đó, đồng thời phản ánh vị thế riêng của khu nhà ở này trong hệ thống quản lý lâm nghiệp.

Sau khi ngành lâm nghiệp suy thoái, làng Hinoki từng rơi vào quên lãng cho đến khi chính quyền quyết định phục dựng và đưa ngôi làng hoạt động trở lại vào năm 2014 như một không gian văn hóa - sáng tạo, mở cửa cho công chúng.

Kiến trúc Machiya và không gian Nhật Bản thu nhỏ

Giữa lòng thành phố Gia Nghĩa, làng Hinoki hiện ra với những tán lá phong chuyển màu, những dãy nhà gỗ đen bóng và mùi hương bách đỏ thoang thoảng trong không khí. Những dải đèn cá chép koinobori bay trong gió, tiếng chuông gió dưới mái hiên và những hồ nước nhỏ có cá Koi bơi lội bên cạnh các tiểu cảnh đá tạo nên một cảm giác tách biệt, đưa du khách vào một không gian tĩnh lặng trước khi đi sâu vào tìm hiểu các giá trị kiến trúc.

Ngay lối vào chính của làng là một thân cây gỗ bách khổng lồ khắc tên làng. Thân gỗ cổ thụ này đóng vai trò như một cổng chào tự nhiên, là dấu mốc địa giới và giới thiệu về vật liệu chủ đạo của toàn bộ khu làng.

28 ngôi nhà gỗ trong làng đều được xây dựng theo phong cách Machiya truyền thống Nhật Bản. Toàn bộ cấu trúc từ cột, xà đến vách ngăn đều được làm từ gỗ Hinoki (bách đỏ) quý hiếm của vùng Alishan, loại gỗ có độ bền cao và mùi thơm tự nhiên đặc trưng. Các ngôi nhà có phần mái lợp ngói đen thấp, tường gỗ ghép khít và hệ thống cửa kéo shoji lót giấy hoặc kính, giúp tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời.

Kết cấu bên trong các ngôi nhà chú trọng đến sự thông thoáng với phần sàn gỗ được nâng cao so với mặt đất để chống ẩm. Những dải hiên rộng (engawa) chạy dọc theo mặt tiền, đóng vai trò là không gian đệm giữa trong nhà và sân vườn, nơi du khách có thể ngồi nghỉ và quan sát cảnh quan. Cách sắp xếp các dãy nhà và lối đi lát đá xuyên qua những khu vườn nhỏ được tính toán kỹ lưỡng, đảm bảo sự lưu thông của gió và tạo ra các khoảng nhìn xanh mát.

Dù đã trải qua quá trình phục dựng để trở thành khu văn hóa sáng tạo, làng Hinoki vẫn giữ nguyên các kỹ thuật ghép gỗ và chi tiết trang trí đặc trưng của thời kỳ trước. Sự kết hợp giữa vật liệu gỗ bách đỏ bền bỉ và lối bài trí sân vườn tinh tế giúp bảo tồn nguyên vẹn hình ảnh một khu nhà tập thể lâm nghiệp mang linh hồn Nhật Bản giữa lòng Đài Loan.

Tham quan không gian và những trải nghiệm dành cho khách du lịch

Các lối đi lát đá trong làng dẫn qua từng dãy nhà gỗ, mở ra những khoảng không gian khác nhau: khi là một góc vườn nhỏ với hồ nước và đá tảng, khi là một hiên nhà yên tĩnh dưới tán lá phong, lúc lại là gốc cây cổ thụ treo đầy chuông gió hay cây nguyện ước với những tấm thẻ gỗ dây đỏ treo dày đặc ghi lại lời chúc hoặc thông điệp cá nhân của những vị khách đã từng đến đây.

Bên trong các căn nhà gỗ, không gian đã được chuyển đổi thành cửa hàng và khu trải nghiệm. Du khách có thể dừng lại ở các quầy bán đồ thủ công, quan sát và mua sắm những món đồ nhỏ như móc khóa, vật trang trí hay đồ lưu niệm được làm từ gỗ, giữ lại màu sắc và vân gỗ tự nhiên.

Một số cửa hàng bày bán các vật phẩm mang yếu tố văn hóa như trà, tinh dầu, ẩm thực… Các sản phẩm này không chạy theo xu hướng du lịch đại trà mà giữ thiết kế tinh giản, chú trọng vào cảm giác khi sử dụng theo triết lý Nhật Bản.

Song song với đó là các quán trà và cà phê nằm rải rác trong làng. Không gian bên trong giữ nguyên kết cấu gỗ, ánh sáng dịu và cách bài trí tối giản, phù hợp để dừng lại nghỉ chân.

Một hoạt động phổ biến khác là thuê trang phục truyền thống như kimono hoặc yukata để đi dạo và chụp ảnh giữa các dãy nhà gỗ. Hầu hết mỗi quán đều có cho mình một mô hình đặc trước cửa, từ Totoro, Vô diện trong Ghibli đến mèo thần tài và nhiều mô hình thủ công mang tính sáng tạo. Điều này vô tình biến cuộc dạo chơi thành một hành trình đi “săn” các mô hình độc đáo trong làng để check in.

Làng Hinoki mở cửa hàng ngày, thường từ 10:00 đến 18:00 đối với các cửa hàng và khu triển lãm. Khuôn viên bên ngoài có thể tiếp cận sớm hơn hoặc muộn hơn, phù hợp cho những du khách muốn trải nghiệm không gian yên tĩnh.

Vé vào cổng miễn phí. Chi phí phát sinh chủ yếu đến từ dịch vụ bên trong như ăn uống, thuê trang phục hoặc tham quan các khu trưng bày chuyên đề.

Giá trị hôm nay: Từ khai thác đến bảo tồn

Sự thay đổi lớn nhất của làng Hinoki không nằm ở hình thức mà ở vai trò. Trong quá khứ, nơi đây phục vụ cho một ngành công nghiệp dựa trên khai thác tài nguyên. Giá trị của gỗ được đo bằng khối lượng và lợi nhuận. Ngày nay, giá trị đó chuyển sang một hướng khác: văn hóa và trải nghiệm.

Làng Hinoki trở thành một trung tâm sáng tạo, nơi nghệ sĩ, nhà thiết kế và nghệ nhân địa phương có không gian để trưng bày và thử nghiệm. Điều này phản ánh một cách tiếp cận mới đối với di sản: không chỉ bảo tồn, mà còn tái sử dụng. Không giữ lại quá khứ như một vật thể chết, mà đưa nó vào đời sống hiện tại một cách có ý nghĩa.

Bài và ảnh: Quỳnh Mai