VI
EN
Vùng biển xung quanh đảo Cù Lao Mái Nhà thuộc xã Ô Loan vừa ghi nhận một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú khi hai mẹ con cá voi liên tục xuất hiện để săn mồi từ giữa tháng 5 năm 2026. Sự kiện này ngay lập tức trở thành tâm điểm chú ý, thu hút một lượng lớn du khách thập phương và người dân địa phương đổ về khu vực ven biển để tận mắt chiêm ngưỡng, ghi lại những thước phim độc đáo về sinh vật khổng lồ của đại dương.
Hiện tượng cá voi xuất hiện tại vùng biển miền Trung thực tế tuân theo quy luật di cư tự nhiên khi chúng di chuyển theo các luồng cá mồi dồi dào vào mùa này. Sự hiện diện của phân loài cá voi Bryde, một loài động vật biển quý hiếm, không chỉ tạo nên một cảnh quan ngoạn mạn mà còn là minh chứng rõ nét cho sự phục hồi của nguồn lợi thủy sản tại địa phương. Tuy nhiên, làn sóng hiếu kỳ của đám đông đang đặt ra nhiều thách thức lớn đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học và an toàn quản lý du lịch biển.
Thực trạng báo động từ xu hướng tour du lịch xem cá voi tự phát
Sức hút quá lớn từ hiện tượng thiên nhiên này đã nhanh chóng hình thành nên các hoạt động du lịch tự phát, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Nhằm thỏa mãn nhu cầu quay phim, chụp ảnh cận cảnh của du khách, một số chủ ca nô và tàu thuyền du lịch tại địa phương đã có hành vi tăng tốc, lao thẳng hoặc áp sát mẹ con cá voi ở cự ly cực kỳ nguy hiểm, có lúc chỉ cách sinh vật vài mét. Những ghi nhận thực tế từ hiện trường cho thấy cảnh tượng hàng loạt tàu thuyền bủa vây xung quanh khu vực cá voi đang ngoi lên mặt nước để kiếm ăn. Việc các phương tiện đường thủy di chuyển ở tốc độ cao, liên tục đổi hướng cắt ngang đường bơi của cá voi không chỉ làm gián đoạn tập tính săn mồi tự nhiên mà còn dấy lên mối lo ngại sâu sắc về việc các chân vịt của ca nô có thể va quẹt, gây nên những vết thương tật vĩnh viễn hoặc thậm chí dẫn đến cái chết cho loài thú biển quý hiếm này.
Hai mẹ con cá voi Bryde liên tục xuất hiện săn mồi tại vùng biển Cù Lao Mái Nhà
Theo các chuyên gia bảo tồn đa dạng sinh học, loài cá voi Bryde xuất hiện tại Cù Lao Mái Nhà đang nằm trong giai đoạn cực kỳ nhạy cảm khi cá voi mẹ phải nuôi con nhỏ. Việc con người tiếp cận quá gần sẽ đẩy con vật vào trạng thái căng thẳng, hoảng loạn tột độ. Trong một số trường hợp, bản năng tự vệ có thể khiến cá voi mẹ phản ứng dữ dội bằng cách quẫy đuôi mạnh hoặc thực hiện các động tác tấn công ngược trở lại phương tiện giao thông, trực tiếp đe dọa đến tính mạng của du khách và những người vận chuyển trên tàu.
Bên cạnh nguy cơ va chạm vật lý, tiếng ồn từ động cơ của các loại ca nô cao tốc còn gây ra một tác động tiêu cực vô hình nhưng vô cùng nghiêm trọng lên hệ thống định vị của loài sinh vật này. Cá voi Bryde vốn sử dụng sóng hạ âm với tần số cực thấp, dưới mức 20Hz, để giao tiếp giữa mẹ và con cũng như định hướng không gian đại dương. Ô nhiễm tiếng ồn từ tàu thuyền liên tục trong nhiều ngày sẽ làm tê liệt khả năng nghe, khiến mẹ con cá voi mất phương hướng, tăng nguy cơ mắc cạn hoặc buộc chúng phải rời bỏ vùng kiếm ăn an toàn để di cư sang những vùng biển khác bất lợi hơn nhằm né tránh con người.
Hướng dẫn chiêm ngưỡng cá voi an toàn và quy tắc bảo tồn môi trường biển
Để hiện tượng cá voi săn mồi tại Cù Lao Mái Nhà trở thành một điểm nhấn văn hóa thiên nhiên bền vững thay vì một thảm họa sinh thái, các cơ quan quản lý chuyên trách về thủy sản và biển đảo đã nhanh chóng ban hành các văn bản hướng dẫn, đề nghị các địa phương ven biển siết chặt quy định kiểm soát du lịch. Theo quy chuẩn quốc tế về bảo tồn động vật hoang dã, các phương tiện thủy nội địa và du khách bắt buộc phải duy trì khoảng cách an toàn tối thiểu với cá voi là 100 m. Khi tiến vào vùng định vị có cá voi xuất hiện, tất cả các tàu thuyền phải chủ động tắt máy động cơ, hạn chế tối đa việc gây ra tiếng động lớn hoặc các hành vi làm huyên náo không gian xung quanh để giữ cho sinh vật sự bình yên cần thiết.
Đối với những người đam mê nhiếp ảnh và quay phim, các chuyên gia khuyến cáo nên sử dụng các thiết bị công nghệ chuyên dụng như ống kính zoom xa tầm ngắn và tầm dài hoặc ống nhòm để quan sát từ cự ly an toàn. Việc sử dụng các thiết bị bay không người lái (flycam) để ghi hình từ trên cao cũng cần được quản lý nghiêm ngặt qua ba rào cản cốt lõi.
Quy chuẩn bảo tồn động vật hoang dã buộc du khách phải duy trì khoảng cách an toàn tối thiểu 100m
Đầu tiên, mọi hoạt động bay flycam tại khu vực ven biển đều phải được cấp phép theo đúng quy định của pháp luật hiện hành. Tiếp theo, người điều khiển phải đảm bảo không cho flycam bay quá thấp ngay trên đầu hoặc sát mặt nước nơi cá voi đang vận động, vì tiếng rít từ cánh quạt thiết bị bay rất dễ làm cá hoảng sợ. Cuối cùng, việc vận hành thiết bị bay không người lái cần sự cẩn trọng tuyệt đối để tránh nguy cơ tai nạn rơi thiết bị trúng cơ thể cá voi hoặc rơi xuống lòng biển gây ra ô nhiễm môi trường do rác thải công nghệ và hóa chất từ pin. Việc thưởng ngoạn một khoảnh khắc kỳ vĩ của tự nhiên chỉ thực sự trọn vẹn và văn minh khi nó được thực hiện dựa trên nền tảng của sự tôn trọng, ứng xử tử tế và giữ gìn môi trường sống tự nhiên cho các loài sinh vật biển quý hiếm.
