VI
EN
Nghe đến "Rolex", phần lớn chúng ta sẽ ngay lập tức nghĩ đến những chiếc đồng hồ Thụy Sĩ xa xỉ, biểu tượng của sự giàu sang và đẳng cấp thượng lưu. Thế nhưng, nếu bạn có dịp đặt chân đến Uganda - một quốc gia kỳ lạ và xinh đẹp vùng Đông Phi, định nghĩa này sẽ hoàn toàn bị đảo lộn bởi một trải nghiệm văn hóa ẩm thực đường phố vô cùng độc đáo.
Đến Uganda ăn "đồng hồ hiệu"
Tại xứ sở này, người dân bản địa thường truyền tai nhau một câu nói đùa đầy tự hào: "Chúng tôi không đeo Rolex, chúng tôi ăn Rolex".
Khởi nguồn của Rolex gắn liền với những người lao động Ấn Độ bị thực dân Anh đưa sang để xây dựng tuyến đường sắt Đông Phi. Trong hành trang văn hóa họ mang theo, món bánh mì dẹt truyền thống Chapati đã nhanh chóng bén rễ và trở nên đặc biệt phổ biến ở vùng Busoga, gần biên giới Kenya. Khi người Uganda tiếp nhận món bánh này, họ đã khéo léo biến tấu công thức để lớp vỏ bánh trở nên mềm hơn, trong khi phần rìa bánh lại đạt được độ giòn rụm lý tưởng dưới sức nóng của chiếc chảo gang tròn.
Món ăn định hình phong cách sống mới của giới trẻ Đông Phi
Về mặt ngôn ngữ, cái tên sang chảnh "Rolex" thực chất là một sự chơi chữ đầy ngẫu hứng và thú vị từ cụm từ tiếng Anh "Rolled Eggs" - trứng cuộn. Những đầu bếp đường phố đầu tiên ở Uganda đã đặt lớp trứng chiên béo ngậy lên trên miếng bánh Chapati thơm phức, thêm vào vài nguyên liệu rau củ rồi cuộn tròn lại trước khi trao cho khách. Qua cách phát âm nhanh, tự nhiên của người bản xứ, "Rolled Eggs" dần biến thành "Rolex" từ lúc nào. Sự trùng hợp ngẫu nhiên với thương hiệu đồng hồ xa xỉ bậc nhất thế giới vô tình tạo ra hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ, biến món ăn bình dân thành điểm nhấn khó phai trong cẩm nang du lịch Uganda cho bất cứ ai.
Trải nghiệm món ăn quốc dân độc nhất vô nhị vùng Đông Phi
TỪ ĐƯỜNG PHỐ ĐẾN NHÀ HÀNG
Ban đầu, Rolex chỉ được xem là một món ăn nhanh giá rẻ dành riêng cho tầng lớp công nhân, lao động nghèo ở miền đông Uganda. Bước ngoặt đưa món ăn này bước lên hàng "ngôi sao" ẩm thực là nhờ sinh viên trường Đại học Makerere ở thủ đô Kampala vào thập niên 1990. Với mức giá cực kỳ dễ chịu - chỉ khoảng 20 xu Mỹ cho một khẩu phần phố thị, một chiếc bánh Rolex nóng hổi vừa vặn với túi tiền eo hẹp của sinh viên, lại cung cấp đủ năng lượng cho cả ngày dài học tập. Từ những nhóm khách hàng trẻ tuổi và trung thành ấy, cơn sốt ăn Rolex lan rộng với tốc độ chóng mặt, trở thành một phong cách đường phố không thể thiếu từ nông thôn đến thành thị.
Theo thời gian, món ăn dần không còn bó hẹp trong các khu chợ lụp xụp hay những xe đẩy vỉa hè nghi ngút khói, mà tự tin bước vào không gian của các quán cà phê hiện đại, thậm chí chễm chệ xuất hiện trên thực đơn của những nhà hàng sang trọng tọa lạc trên các tầng thượng lộng gió.
Một trong những người có công lớn trong việc định hình diện mạo hiện đại cho món ăn quốc dân này là Emmanuel Jonathan Okello. Khi quyết định khởi nghiệp lữ hành và ẩm thực, Okello đã nhìn thấy tiềm năng vô hạn của món trứng cuộn từ một chuyến đi thực tế đến Jinja - thị trấn du lịch nổi tiếng nằm gần thượng nguồn sông Nile vĩ đại. Sau khi thưởng thức một chiếc bánh biến tấu có thêm lòng bò chiên, anh nhận ra Rolex sở hữu khả năng đa dụng tuyệt vời. "Chúng ta có thể làm bất cứ điều gì với chiếc Rolex. Thế là tôi ngồi xuống và bắt đầu viết ra mọi thứ có thể cho vào món này", Okello chia sẻ.
Thương hiệu "The Rolex Guy" của Okello ra đời từ đó và nhanh chóng gặt hái thành công với hai chi nhánh lớn tại thủ đô Kampala và thành phố Entebbe. Tại đây, Rolex không chỉ giới hạn ở phiên bản truyền thống gồm trứng tráng, bắp cải và cà chua, mà là một thế giới sáng tạo đầy màu sắc với hàng chục sự kết hợp đột phá: từ xúc xích bò, sốt gà bơ, cà ri đậm đà, thịt xông khói áp chảo đến thịt bò xé sợi. Thậm chí anh còn thử nghiệm cả phiên bản Pizza Rolex độc nhất vô nhị. Dù có mức giá cao hơn vỉa hè - với món đắt nhất khoảng 5,50 USD, nhưng sự chỉn chu trong chế biến và không gian trải nghiệm cao cấp đã giúp "The Rolex Guy" trở thành điểm đến định hình phong cách sống mới của giới trẻ bản địa và du khách nước ngoài.
Emmanuel Jonathan Okello, người sáng lập thương hiệu "The Rolex Guy"
Niềm tự hào ẩm thực Uganda
Sức ảnh hưởng của Rolex lớn đến mức tác giả Jonathan Kabugo đã xuất bản riêng một cuốn sách dạy nấu ăn mang tên "How to Rolex" để giới thiệu các biến thể độc đáo của món ăn này. Đối với người dân Uganda, Rolex không chỉ là một món ăn nhanh tiện lợi, mà nó đại diện cho một làn sóng đổi mới tư duy. Trong bối cảnh ẩm thực truyền thống Uganda thường khá nặng nề với các món thịt nấu sốt ăn kèm nhiều tinh bột như khoai tây hay chuối nướng, Rolex xuất hiện như một giải pháp giải phóng sự sáng tạo, gói gọn mọi tinh hoa dinh dưỡng trong một món ăn cầm tay tiện lợi. Nó mở ra cơ hội khởi nghiệp cho hàng ngàn người trẻ tuổi, giúp họ tự chủ kinh tế chỉ với một chiếc chảo gang và vài nguyên liệu cơ bản.
Giờ đây, làn sóng ăn Rolex đã vượt qua biên giới Uganda để lan tỏa khắp vùng Đông Phi. Có thể dễ dàng bắt gặp những chiếc xe đẩy rực lửa làm món ăn này ở Kenya, Rwanda hay Burundi. Thậm chí tại các nhà hàng cao cấp ở Nam Phi, các đầu bếp danh tiếng như Fathi “Chef Coco” Reinarhz cũng lồng ghép Rolex vào hành trình khám phá ẩm thực châu Phi để giới thiệu cho thực khách toàn cầu.
Vậy việc trùng tên với thương hiệu đồng hồ Thụy Sĩ đắt đỏ có làm khó món ăn này? Theo tác giả Kabugo thì: "Có tới 60 triệu người Uganda và các quốc gia lân cận yêu thích món ăn này cơ mà, làm sao đổi tên được? Tôi nghĩ thương hiệu đồng hồ kia nên cảm thấy tự hào vì cái tên của họ lại được trân trọng và mang lại niềm hạnh phúc ẩm thực to lớn đến thế".
Nếu có dịp du lịch đến Đông Phi, bạn nhất định đừng bỏ qua cơ hội thưởng thức một chiếc bánh Rolex đích thực ngay trên những con phố sôi động của Uganda để cảm nhận trọn vẹn hương vị của cuộc sống nơi đây nhé.
