Mexico: Đất nước luôn biết cách biến cuộc sống thành lễ hội

Bốn năm sau, khi World Cup 2026 thực sự trở lại Mexico và quảng trường Zócalo lại ngập trong sắc xanh, trắng, đỏ của quốc kỳ cùng tiếng reo hò của người hâm mộ từ khắp nơi trên thế giới, tôi mới hiểu điều anh chàng muốn chia sẻ hôm ấy chưa bao giờ chỉ là một giải đấu bóng đá.

Bài liên quan

Mexico tham vọng tăng 48% doanh thu du lịch nhờ cú hích World Cup 2026

Thưởng thức “bữa tiệc của người chết” ở nhà hàng Mexico tại Sài Gòn

Đó là niềm vui được chào đón bạn bè năm châu, một niềm vui đã hiện diện từ rất lâu trước khi FIFA mang ngày hội lớn nhất hành tinh trở lại nơi đây. World Cup chỉ là dịp để cả thế giới cùng bước vào bầu không khí ấy.

Trong chuyến đi ấy, tôi đã băng qua bán đảo Yucatán để ngắm những cenote xanh thẳm và kim tự tháp Chichén Itzá, dừng chân ở thành phố sắc màu Guanajuato, dành nhiều ngày lang thang giữa Mexico City và có dịp hòa mình vào không khí chuẩn bị cho Día de los Muertos, Ngày của Người chết, một trong những lễ hội đặc biệt nhất thế giới. Mỗi nơi đều để lại những ký ức rất riêng, nhưng càng đi, tôi càng nhận ra giữa chúng tồn tại một sợi dây vô hình.

Không gian trang trí Día de los Muertos trước một khách sạn ở Oaxaca

Người Mexico dường như luôn biết cách biến những điều tưởng như đối lập thành một phần của cuộc sống: lịch sử không chỉ nằm trong những di tích cổ, cái chết không đồng nghĩa với chia ly, còn những cuộc gặp gỡ, dù lớn hay nhỏ, đều có thể trở thành một ngày hội. Có lẽ cũng vì thế mà World Cup tìm thấy ở Mexico một bầu không khí rất khác.

Muốn hiểu vì sao các khán đài nơi đây luôn rực rỡ sắc màu và tràn đầy cảm xúc, có lẽ trước hết phải hiểu vì sao đất nước này từ lâu đã biết cách biến cuộc đời thành một lễ hội.

Khi cái chết cũng trở thành một cuộc đoàn tụ

Lần đầu tiên nghe về Día de los Muertos, tôi từng nghĩ đó sẽ là một dịp tưởng niệm đầy trầm lắng như nhiều nền văn hóa khác. Nhưng càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra mình đã nhầm. Với người Mexico, cái chết chưa bao giờ là dấu chấm hết của một mối quan hệ. Đó chỉ là khoảnh khắc người thân bước sang một thế giới khác, còn ký ức và tình yêu vẫn ở lại.

Vì thế, vào những ngày đầu tháng 11 hằng năm, từ Oaxaca đến Mexico City, các gia đình lại chuẩn bị bàn thờ, cắm những bông cúc vạn thọ rực rỡ, đặt nến, ảnh người đã khuất cùng những món ăn họ yêu thích khi còn sống. Nghĩa trang không chỉ có nước mắt mà còn có tiếng đàn mariachi, có trẻ em chạy chơi, có những câu chuyện được kể lại như thể người đã mất vẫn đang ngồi đâu đó giữa mọi người.

Nghệ thuật đường phố ở Oaxaca, nơi truyền thống luôn tìm thấy cách hiện diện trong đời sống hôm nay

Đứng giữa bầu không khí ấy, tôi không cảm thấy mình đang chứng kiến một lễ tưởng niệm, mà giống như đang tham dự một cuộc đoàn tụ của nhiều thế hệ trong cùng một gia đình.

Sau này tôi mới hiểu, Día de los Muertos không chỉ mang dấu ấn của Công giáo hay văn hóa Tây Ban Nha, mà còn kế thừa thế giới quan của người Aztec và nhiều cộng đồng bản địa, những nền văn hóa luôn xem sự sống và cái chết là hai phần của một vòng tuần hoàn. Người đã khuất không biến mất, họ chỉ đi trước một chặng đường.

Có lẽ vì vậy mà lễ hội này không khoác lên mình gam màu u buồn, trái lại luôn rực rỡ trong sắc cam của hoa cúc vạn thọ, những chiếc đầu lâu bằng đường được trang trí đầy màu sắc, trong tiếng nhạc, tiếng cười và những bữa cơm sum họp.

Chợ truyền thống Oaxaca, nơi hương vị cũng trở thành một phần của lễ hội

Điều khiến tôi nhớ nhất không phải những nghi lễ, mà là thái độ của người Mexico trước cuộc đời. Họ không cố quên đi những mất mát, cũng không để mất mát trở thành gánh nặng của hiện tại. Họ chọn gìn giữ ký ức bằng niềm vui, để mỗi lần nhớ về người đã khuất cũng là một lần trân trọng hơn những người vẫn đang ở bên mình.

Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+

Chính cách nhìn ấy đã tạo nên nguồn năng lượng rất đặc biệt của đất nước này, nguồn năng lượng mà bất kỳ ai từng hòa vào những lễ hội đường phố hay đứng giữa biển người trên các khán đài World Cup đều có thể cảm nhận được.

Một góc bình yên ở Yucatán, nơi cuộc sống chậm rãi như chính nhịp điệu của Mexico

Từ những cenote đến thành phố sắc màu

Rời Oaxaca, hành trình của tôi tiếp tục đến bán đảo Yucatán, nơi lưu giữ một trong những di sản quan trọng nhất của nền văn minh Maya. Giữa cái nắng vùng Caribe, Chichén Itzá hiện ra không chỉ như một kỳ quan của thế giới cổ đại mà còn như lời nhắc rằng lịch sử ở Mexico chưa bao giờ bị phủ bụi bởi thời gian. Những bậc đá của kim tự tháp El Castillo vẫn lặng lẽ đứng đó sau hàng nghìn năm, chứng kiến sự hưng thịnh rồi suy tàn của cả một nền văn minh.

Điều khiến tôi ấn tượng không nằm ở những con số hay những câu chuyện khảo cổ, mà ở cảm giác quá khứ và hiện tại dường như vẫn đang đối thoại với nhau. Người Mexico không xem những di sản ấy là ký ức đã khép lại. Họ gìn giữ chúng như một phần của đời sống, như một sợi dây nối những thế hệ hôm nay với những con người từng sống trên vùng đất này từ hàng nghìn năm trước.

Tác giả tại Chichén Itzá, nơi quá khứ của người Maya vẫn đang đối thoại với hiện tại; Kim tự tháp El Castillo, biểu tượng của nền văn minh Maya giữa bán đảo Yucatán

Không xa Chichén Itzá là những cenote, các hố sụt tự nhiên với làn nước xanh thẳm từng được người Maya xem như cánh cửa kết nối với thế giới của các vị thần. Ngày nay, du khách từ khắp nơi tìm đến để bơi, lặn và tận hưởng vẻ đẹp kỳ diệu của thiên nhiên. Tôi vẫn nhớ cảm giác thả mình xuống làn nước mát lạnh, ngước nhìn những tia nắng len qua vòm cây rồi phản chiếu trên mặt nước trong veo.

Cùng một không gian ấy, qua hàng nghìn năm, ý nghĩa đã đổi khác nhưng sự tôn trọng dành cho thiên nhiên và lịch sử thì vẫn còn nguyên vẹn. Có lẽ chính điều đó khiến Mexico luôn mang đến một cảm giác rất đặc biệt: đây là một đất nước không cố gắng sống trong quá khứ, nhưng cũng chưa bao giờ cắt đứt sợi dây nối mình với quá khứ.

Cenote - một trong những kỳ quan tự nhiên đẹp nhất bán đảo Yucatán, cũng là nơi người Maya từng tin là cánh cửa dẫn đến thế giới của các vị thần

Từ bán đảo Yucatán, tôi đến Guanajuato, thành phố nép mình giữa những dãy núi ở miền Trung Mexico. Khó có bức ảnh nào có thể diễn tả trọn vẹn vẻ rực rỡ của nơi này khi nhìn từ trên cao. Những ngôi nhà nhỏ sơn vàng, đỏ, xanh, cam phủ kín sườn đồi, đan xen bởi những con hẻm quanh co và những quảng trường luôn đầy ắp tiếng cười.

Guanajuato từng giàu có nhờ những mỏ bạc và cũng từng chứng kiến nhiều biến động trong lịch sử giành độc lập của Mexico. Thế nhưng hôm nay, điều người ta nhớ đến lại là một thành phố ngập tràn màu sắc, âm nhạc và những lễ hội nghệ thuật kéo dài suốt nhiều tuần.

Guanajuato nhìn từ trên cao, thành phố nơi mỗi con dốc đều phủ đầy sắc màu; Bên ô cửa, màu sắc hiện diện từ nghệ thuật đến đời sống thường nhật ở Guanajuato

Tôi đã ngồi khá lâu trên một bậc thềm nhìn dòng người đi qua. Không ai vội vã. Những đứa trẻ nô đùa trên quảng trường, những nghệ sĩ kéo đàn trong góc phố, những cặp vợ chồng già thong thả dạo bước dưới ánh nắng cuối chiều… tất cả khiến tôi có cảm giác màu sắc ở Guanajuato không chỉ được sơn lên những bức tường, mà còn hiện diện trong cách người Mexico tận hưởng từng ngày bình thường của cuộc sống.

Rời Guanajuato, tôi mang theo một cảm giác rất khó gọi tên. Ở Mexico, màu sắc dường như không chỉ thuộc về những bức tường. Chúng đã trở thành một phần trong tính cách của con người nơi đây.

Những chiếc mặt nạ đầy màu sắc, một phần bản sắc văn hóa của Guanajuato; Những bộ trang phục rực rỡ của phụ nữ Guanajuato là một phần không thể thiếu trong không khí lễ hội nơi đây

Mexico City, nơi mọi cuộc gặp gỡ đều có thể trở thành lễ hội

Trở lại Mexico City sau hành trình qua nhiều vùng đất, tôi mới cảm nhận rõ hơn vì sao nơi đây được xem là trái tim của đất nước. Thành phố hơn hai mươi triệu dân ấy luôn chuyển động với một nguồn năng lượng đặc biệt.

Buổi sáng là những quán ăn đông khách bên vỉa hè, những khu chợ đầy ắp trái cây và gia vị. Buổi chiều, quảng trường Zócalo dần đông lên bởi những gia đình, nghệ sĩ đường phố và các ban nhạc mariachi. Khi màn đêm buông xuống, cả khu trung tâm dường như biến thành một sân khấu ngoài trời, nơi những người hoàn toàn xa lạ vẫn có thể cùng đứng lại nghe một bản nhạc, cùng vỗ tay theo một điệu múa hay cùng chia sẻ một nụ cười.

Quảng trường trước Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Guadalupe, một trong những biểu tượng của Mexico City

Điều làm tôi nhớ nhất về Mexico City không phải chỉ là những công trình lịch sử hay các bảo tàng nổi tiếng, mà là cảm giác thành phố này luôn rộng mở với mọi cuộc gặp gỡ. Dường như chỉ cần có con người hiện diện, nơi ấy sẽ tự nhiên trở thành một ngày hội.

Đến hôm nay, khi Mexico City thực sự trở thành một trong những tâm điểm của World Cup 2026 như lời hẹn của anh chàng bán đồ lưu niệm bên quảng trường Zócalo năm nào, tôi mới hiểu vì sao thành phố này đón ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh một cách tự nhiên đến vậy.

Ngay giữa lòng thủ đô là Azteca, sân vận động đầu tiên và cũng là duy nhất trên thế giới đăng cai ba kỳ World Cup vào các năm 1970, 1986 và 2026. Từ chức vô địch của Pelé năm 1970, “Bàn tay của Chúa” của Maradona năm 1986 đến ngày hội bóng đá trở lại năm 2026, Azteca gần như lưu giữ trọn vẹn ký ức của nhiều thế hệ người hâm mộ trên khắp thế giới.

Không nhiều sân vận động có thể kể câu chuyện của bóng đá suốt hơn nửa thế kỷ như vậy. Và cũng không nhiều thành phố khiến World Cup trở về mà giống như trở về nhà. Có lẽ cũng vì thế mà việc Mexico City mở màn World Cup 2026 không mang đến cảm giác bắt đầu một chương mới, mà giống như lịch sử của bóng đá thế giới đang trở về đúng nơi nó từng thuộc về.

Những nhân vật hóa trang trên quảng trường Mexico City góp thêm sắc màu cho thành phố của những cuộc gặp gỡ; Khinh khí cầu thắp sáng bầu trời Mexico City trong một đêm hội

Khi rời Mexico, điều còn ở lại trong tôi không phải màu nước xanh thẳm của những cenote, cũng không chỉ là những ngôi nhà rực rỡ ở Guanajuato hay bóng dáng uy nghi của Chichén Itzá dưới nắng Caribe. Điều còn ở lại là ký ức về những nụ cười. Và khi những khán đài World Cup lại cất vang tiếng hát giữa Mexico City, tôi hiểu rằng với người Mexico, lễ hội chưa bao giờ chỉ là một sự kiện. Đó là cách họ lựa chọn để sống.

Tôi đã không trở lại Mexico vào năm 2026 như lời hẹn của anh chàng bán hàng năm ấy. Nhưng mỗi khi nhìn những khán đài World Cup rực rỡ trong sắc xanh, trắng, đỏ trên màn hình, tôi biết thành phố ấy vẫn đang mở rộng vòng tay đón cả thế giới, giống như cách nó từng chào đón một vị khách đến từ Việt Nam vào mùa thu năm nào.