Tết cổ truyền trong hình hài đương đại giữa lòng khu phố nhà giàu

Trong nhịp chuyển động nhanh của đô thị, Tết đôi khi bị rút gọn thành những buổi tiệc, những tấm hình, hay vài ngày nghỉ ngắn ngủi. Thế nhưng, giữa một khu phố vốn gắn với nhịp sống quốc tế hóa và tầng lớp cư dân thượng lưu tại Thảo Điền, TP.HCM - một không gian nghệ thuật rộng lớn đã chọn cách đi ngược dòng: làm chậm lại, mở rộng cảm xúc và trả Tết về đúng bản chất văn hóa của nó.

Không gian ấy không tái hiện Tết bằng sự hoài niệm đơn thuần. Ở đây, truyền thống không được đóng khung trong tủ kính. Di sản được đặt giữa ánh sáng được kiểm soát kỹ lưỡng, giữa những khoảng trống trần cao và bố cục mở linh hoạt, để mỗi bước chân người xem trở thành một phần của trải nghiệm.

Bài liên quan

Tết Việt Bính Ngọ 2026 giữa lòng TP.HCM

Tết về trên từng góc phố Sài Gòn

Khi ký ức Tết được đánh thức

Tầng đầu tiên của triển lãm "Chillala hân hoan chào đón Tết" mở ra bằng một biểu tượng của năm Bính Ngọ: hình ảnh con ngựa trong chất liệu kim loại lạnh, sắc nét và hiện đại. Không phải linh vật trang trí quen thuộc, tác phẩm ấy mang dáng dấp tối giản, như một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.

Từ khoảnh khắc bước qua ngưỡng cửa, người xem đã được đặt vào trạng thái chuyển tiếp giữa ký ức và đương đại trong khu vực mang tên Enjoy Festive Traditions - Trải nghiệm Tết xưa, nơi những nét đẹp tinh thần của ngày Tết được tái hiện bằng tinh thần mới.

Không gian “Tết xưa” hiện ra với góc Ông Đồ xin chữ cầu an, với giấy đỏ, mực tàu và những nét bút mềm mại. Bên cạnh là những trò chơi dân gian: ô ăn quan, cờ cá ngựa, bầu cua… Những trò chơi từng gắn với ký ức nhiều thế hệ nay được cách điệu về hình thức, tinh giản về màu sắc, nhưng vẫn giữ nguyên luật chơi và tính tương tác, mang lại cảm giác quen thuộc.

Không gian tầng một cũng dành một phần quan trọng cho “Meet Local Artists” - khu Gặp gỡ Nghệ thuật. Tại đây, sức sáng tạo nội địa được tôn vinh thông qua các tác phẩm gốm, mây tre nứa và thủ công mỹ nghệ.

Nghệ thuật khảm xà cừ truyền thống, gốm Bát Tràng, hoa giấy Việt Nam xuất hiện cạnh những sản phẩm mang hơi thở đương đại như túi xách làm từ cỏ mây hay các phụ kiện thủ công mang giá trị văn hóa, tạo nên một bức tranh đa thanh về nghề Việt. Không có sự tách biệt giữa “xưa” và “nay”, chỉ có những lớp văn hóa chồng lên nhau, cùng tồn tại trong một không gian chung.

Đặc biệt, nhiều tác phẩm hội họa của các họa sĩ với đa dạng trường phái được trưng bày xen kẽ: từ tranh màu nước, sơn mài, canvas 3D đến tranh trừu tượng. Mỗi tác phẩm mang một cá tính riêng, nhưng cùng lan tỏa tinh thần ngày Tết - mùa xuân với sắc hoa và lớp màu rực rỡ. Những nét vẽ đương đại không tách rời truyền thống mà trở thành một cách diễn giải khác của cùng một mạch nguồn.

Khám phá di sản qua nghệ thuật sắp đặt

Nếu tầng một mang màu sắc tương tác và kết nối, thì tầng hai mở ra một hành trình mang chiều sâu thị giác mạnh mẽ hơn gọi là “Discover Tet Heritage”. Tại đây, nghệ thuật sắp đặt (Installation Art) đóng vai trò trung tâm, biến mỗi góc không gian thành một khung cảnh có thể bước vào.

Các cụm sắp đặt được xây dựng như những “cảnh” Tết. Có khu vực mang đậm chất cổ truyền với chiếu cói, bàn gỗ, bộ ấm chén trà và hình ảnh con rồng xuất hiện cạnh mặt trời - gợi nhắc biểu tượng linh thiêng và tinh thần vươn lên. Ở một góc khác, bàn ghế mây tre kết hợp giỏ lúa và cây tuyết mai tạo nên không khí xuân gắn với nền văn minh nông nghiệp.

Chính giữa tầng hai là bình sen giấy được đặt trang trọng. Phía trước là bình phong bốn cánh khảm xà cừ, phía sau là tác phẩm “phi mã cẩm sắc” - những sợi tím, hồng, lam, trắng đan xen, thắt lại thành hình ảnh một con ngựa. Hình tượng năm mới không được minh họa trực diện mà được cấu thành từ màu sắc và chuyển động, tạo cảm giác sống động khi người xem di chuyển quanh tác phẩm.

Một góc khác tái hiện hình ảnh Chợ Bến Thành bằng chất liệu sơn mài. Lớp sơn óng ánh, vừa cổ kính vừa mang tinh thần mỹ thuật hiện đại. Hình ảnh biểu tượng của Sài Gòn đặt trong không gian Tết truyền thống như một lời nhắc: văn hóa không tách rời đời sống đương đại.

Những tác phẩm hội họa tiếp tục được cài cắm giữa các sắp đặt, khiến toàn bộ tầng hai trở thành một “bản đồ” cảm xúc. Người xem không đi theo lối tuyến tính, mà tự do lựa chọn góc nhìn, tự tìm cho mình một điểm dừng. Mỗi khung hình có thể trở thành một bức ảnh lưu niệm, nhưng trước khi là phông nền check-in, nó đã là một tác phẩm mang thông điệp văn hóa rõ ràng.

Từ thưởng lãm đến kết nối bền vững

Không dừng lại ở trải nghiệm thị giác, sự kiện còn dành không gian cho khu vực Art Merchandise - nơi tuyển chọn các sản phẩm thủ công tinh tế, mang đậm dấu ấn bản sắc Việt. Đây không đơn thuần là khu mua sắm, mà là phần mở rộng tự nhiên của câu chuyện triển lãm: đưa nghệ thuật và sản phẩm nội địa đến gần hơn với đời sống.

Tết trong không gian này không phải là sự tái dựng nguyên bản của quá khứ. Đó là Tết đã được chắt lọc, tối giản, đặt vào cấu trúc đương đại để tiếp tục sống cùng thế hệ hôm nay. Di sản vì thế không bị bảo tàng hóa mà được làm mới, được đối thoại và được trao cơ hội bước tiếp.

Giữa lòng Thảo Điền - nơi là biểu tượng của sự giàu có và hội nhập - một không gian Tết truyền thống hiện lên như một tuyên ngôn mềm mại: dù xã hội chuyển động đến đâu, những giá trị văn hóa cốt lõi vẫn có thể tìm được chỗ đứng nếu được kể lại bằng ngôn ngữ phù hợp với thời đại.

Triển lãm "Chillala hân hoan chào đón Tết" diễn ra đến hết ngày 01/03/2026 tại 75 Xuân Thủy, An Khánh (Thảo Điền), TP.HCM.

Bài: Quỳnh Mai - Ảnh: Nguyễn Trần Hiếu