VI
EN
Ban Quản lý Vườn quốc gia Bát Xát đã chính thức thiết lập hệ thống biển báo và hàng rào kỹ thuật để ngăn chặn các hoạt động xâm nhập trái phép. Mọi hoạt động du lịch sinh thái, mạo hiểm hiện vẫn đang trong giai đoạn khảo sát, chưa mở cửa chính thức cho du khách tự do.
Lệnh cấm áp dụng nghiêm ngặt đối với các tuyến đường dẫn lên các đỉnh núi cao thuộc phạm vi quản lý của Vườn, bao gồm Lảo Thẩn, Kỳ Quan San (Ky Quan San), Cú Nhù San, Nhìu Cồ San, Putaleng (Pu Ta Leng) và Vân Sam.
Hành vi tham quan, du lịch khi chưa được sự đồng ý của chủ rừng sẽ bị phạt ở mức 4-6 triệu đồng, trong khi hành vi nghỉ dưỡng, cắm trại hoặc tổ chức hoạt động giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt sẽ nhận mức phạt 6-10 triệu đồng.
Mỏm đá Câu Cá nằm trên núi Lảo Thẩn, một trong những khu vực bị cấm trekking, hiking tự phát
Ban Quản lý cũng yêu cầu các đơn vị lữ hành và du khách muốn tiếp cận khu vực Vườn quản lý phải thực hiện đầy đủ việc khai báo thông tin với cán bộ kiểm lâm địa bàn. Các chủ homestay, công ty lữ hành và đội ngũ người dẫn đường (porter) chịu trách nhiệm liên đới nếu tổ chức đưa khách vào rừng trái phép.
Việc áp dụng các chế tài nghiêm khắc trên được cho là mang tính chất phòng ngừa và chuẩn hóa hơn là ngăn cấm cực đoan.
Sự hiện diện của du khách tự phát thời gian qua không chỉ gây áp lực lên đa dạng sinh học mà còn gia tăng nguy cơ hỏa hoạn, đặc biệt khi cảnh báo cháy rừng thường xuyên chạm mức cấp V (cực kỳ nguy hiểm). Minh chứng rõ nhất là giai đoạn từ 14/4 đến 20/4/2026, toàn bộ hoạt động du lịch đã bị đình chỉ do cảnh báo cháy rừng cấp V nhằm bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tính mạng du khách và nguồn tài nguyên rừng.
Vườn quốc gia Bát Xát không chỉ là điểm đến du lịch mà còn đóng vai trò duy trì ổn định nguồn nước và cung ứng dịch vụ môi trường rừng cho toàn khu vực đầu nguồn. Việc quản lý theo tuyến điểm giúp giảm thiểu rác thải và tác động tiêu cực đến nguồn gen quý hiếm.
Thời gian tạm dừng các hoạt động tự phát còn là "khoảng nghỉ" cần thiết để các doanh nghiệp và đội ngũ porter rà soát quy trình, tham gia các khóa tập huấn về kỹ năng sơ cấp cứu và nghiệp vụ hướng dẫn theo tiêu chuẩn quốc tế.
Sau khi được nâng hạng từ Khu bảo tồn thiên nhiên thành Vườn quốc gia, Bát Xát trở thành Vườn quốc gia thứ 36 của Việt Nam, giữ vị trí chiến lược quan trọng khi giáp ranh với tỉnh Lai Châu và biên giới Trung Quốc, đóng góp vào mục tiêu quốc phòng, an ninh và bảo tồn đa dạng sinh học xuyên biên giới.
Vườn quốc gia Bát Xát có tổng diện tích 18.510 ha, trong đó phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có diện tích 14.686 ha, được ưu tiên tuyệt đối cho bảo tồn nguyên trạng. Vườn sở hữu hệ sinh thái rừng ôn đới núi cao lạnh - một trong những hệ sinh thái quan trọng bậc nhất Việt Nam với 940 loài thực vật (nổi bật với quần thể cây Thiết sam quý hiếm), 157 loài động vật có xương sống trên cạn, bao gồm 22 loài trong Danh lục đỏ thế giới và 58 loài trong Sách đỏ Việt Nam.
Vườn quốc gia Bát Xát còn là nơi cư trú của các loài chim có dải phân bố hẹp như Khướu mặt đen, Khướu vằn, Khướu cánh đỏ, Lách tách họng vạch, Lách tách ngực vàng, Lách tách mày trắng, Gõ kiến nhỏ sườn đỏ, Gõ kiến nhỏ ngực đỏ, Đớp ruồi đầu xanh và Chào mào mỏ lớn.
Vườn quốc gia Bát Xát sở hữu một trong những hệ sinh thái quan trọng bậc nhất Việt Nam
Việc Bát Xát siết chặt quản lý các hoạt động trekking, hiking tự phát cũng nằm trong xu hướng chung. Trước đó, Vườn quốc gia Chư Yang Sin (Đắk Lắk) đã ban hành khuyến cáo nghiêm ngặt đối với các tuyến chưa mở cửa chính thức. Vườn quốc gia Tam Đảo đã tạm dừng hoạt động leo núi tại tuyến Tam Đảo Bắc và cấm các hoạt động tự phát như tắm suối tại khu vực Vĩnh Ninh (xã Đạo Trù, Phú Thọ) sau sự cố một nam sinh mất tích 36 giờ.
Các động thái quản lý này không phải là rào cản cho sự phát triển du lịch, mà là lời cam kết bảo vệ sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương. Một mô hình trekking chuyên nghiệp, có sự giám sát của cơ quan chức năng sẽ đảm bảo vẻ đẹp hoang sơ của các Vườn quốc gia được gìn giữ cho thế hệ tương lai.
Đối với du khách, việc tuân thủ quy định khai báo và chỉ tham gia các tuyến điểm được cấp phép không chỉ là hành động thượng tôn pháp luật mà còn là sự thể hiện đẳng cấp của một người yêu thiên nhiên thực thụ: Khám phá nhưng không để lại dấu chân, chinh phục nhưng không làm tổn hại di sản.
