VI
EN
Cuộc xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông không chỉ dừng lại ở những báo cáo chiến sự căng thẳng mà đang trực tiếp tạo ra một "cơn bão tài chính" càn quét ngành hàng không toàn cầu. Khi "huyết mạch năng lượng" tại eo biển Hormuz bị đe dọa, giá nhiên liệu máy bay đã có những cú nhảy vọt không tưởng, buộc các hãng hàng không phải thay đổi chiến lược vận hành. Hệ quả tất yếu là gánh nặng chi phí khổng lồ này đang đổ dồn lên vai hành khách. Từ việc giá vé "tăng phi mã" đến những lộ trình bay bị xáo trộn, du khách đang phải trải qua một giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều năm trở lại đây khi kế hoạch di chuyển bị đặt dưới áp lực của "bão giá" và rủi ro an ninh.
Theo dữ liệu mới nhất từ đơn vị theo dõi vận chuyển quốc tế Freightos, giá cước vận tải hàng không đang ghi nhận mức tăng kỷ lục, có những tuyến bay trọng điểm tăng tới 82%. Nguyên nhân cốt yếu bắt nguồn từ việc chi phí nhiên liệu máy bay (Jet A1) tăng đột biến khi Iran đóng cửa Eo biển Hormuz - nơi chiếm 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Báo cáo từ Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho thấy một con số giật mình: giá nhiên liệu bay đã tăng 83% chỉ trong vòng một tháng và tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.
Trước khi xung đột bùng phát, giá nhiên liệu chỉ dao động ở mức 85-90 USD/thùng, nhưng hiện tại theo Chỉ số Platts, con số này đã chạm ngưỡng 173,91 USD/thùng, thậm chí vọt lên 185,61 USD/thùng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đối với các hãng hàng không, nhiên liệu chiếm tới 40% tổng chi phí hoạt động. Khi "huyết mạch" này bị thắt chặt, các doanh nghiệp không còn cách nào khác ngoài việc áp dụng các biện pháp tự vệ tài chính, trực tiếp tác động đến túi tiền của người tiêu dùng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hàng hóa như dược phẩm, thiết bị điện tử hay thời trang nhanh mà còn khiến chi phí cho mỗi chuyến bay của du khách trở nên đắt đỏ hơn bao giờ hết.
Hành khách đối mặt với tình trạng hoãn, hủy chuyến và giá vé tăng vọt tại các trung tâm trung chuyển vùng vịnh do rủi ro an ninh không phận
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện tiền bạc, sự gián đoạn tại các trung tâm trung chuyển (hub) lớn ở Vùng Vịnh như Dubai (UAE) và Doha (Qatar) đang gây ra sự hỗn loạn thực sự cho lộ trình của khách du lịch. Những năm qua, các sân bay này là cửa ngõ kết nối Á - Âu quan trọng nhất thế giới. Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào sân bay Dubai và tình trạng hoạt động hạn chế tại sân bay Hamad đã khiến bản đồ bay toàn cầu bị xé nhỏ. Hơn 43.000 chuyến bay đã bị hủy bỏ chỉ trong vòng mười ngày đầu tháng 3/2026 theo dữ liệu từ Cirium.
Để né tránh các vùng chiến sự và nguy cơ từ tên lửa, các hãng bay buộc phải vẽ lại đường bay vòng vèo qua những không phận an toàn hơn. Việc bay vòng không chỉ tiêu tốn thêm một lượng lớn nhiên liệu mà còn kéo dài thời gian bay, gây ra tình trạng mệt mỏi cho hành khách và làm quá tải các tuyến bay quốc tế còn lại. Đối với những du khách có lịch trình nối chuyến tại Trung Đông, đây thực sự là một cơn ác mộng khi thời gian chờ đợi kéo dài, nguy cơ hủy chuyến cao và sự bất ổn về an ninh luôn thường trực. Nhiều quốc gia như Australia đã phải phát đi cảnh báo hạn chế đi lại, khiến tâm lý du khách trở nên e dè và lo ngại.
Đứng trước áp lực chi phí, một làn sóng tăng giá vé và phụ phí nhiên liệu đã nhanh chóng lan rộng, biến những chuyến du lịch vốn được lên kế hoạch từ trước thành những khoản chi vượt ngân sách. Qantas - hãng hàng không biểu tượng của Australia - xác nhận giá vé quốc tế đã tăng trung bình 5% chỉ trong nửa tháng, trong khi chi phí nhiên liệu của hãng vọt lên 150%. Tại New Zealand, hãng Air Zealand cũng phải tăng giá vé nội địa và quốc tế với mức tăng cao nhất lên tới 90 NZD cho các tuyến đường dài.
Các hãng hàng không quốc tế buộc phải điều chỉnh phụ phí nhiên liệu và sơ đồ đường bay để duy trì hoạt động trong bối cảnh chi phí vận hành chạm ngưỡng kỷ lục
Tại khu vực châu Á, Air India đã áp dụng phụ phí nhiên liệu theo giai đoạn, đẩy mức phí lên tới 200 USD cho các chặng bay đến Bắc Mỹ và Australia. Thai Airways hay Hong Kong Airlines cũng không đứng ngoài cuộc đua tăng giá với mức điều chỉnh từ 10% đến hơn 35%. Ngay cả những hãng hàng không áp dụng giá vé động như Singapore Airlines cũng liên tục thay đổi mức giá theo giờ để bù đắp thâm hụt. Việc các điểm trung chuyển tại Trung Đông bị tê liệt đã đẩy du khách vào thế buộc phải lựa chọn các chuyến bay thẳng với giá cao ngất ngưỡng, khiến công suất ghế trống trên các chuyến bay từ Australia đi châu Âu luôn nằm ở mức "nóng" trên 90%.
Tình hình chiến sự tại Trung Đông đang bào mòn niềm hy vọng về sự phục hồi của ngành du lịch sau những biến động của những năm trước. Tại Thái Lan, một trong những thiên đường du lịch của thế giới, dự báo nền kinh tế có thể mất trắng gần 600.000 lượt khách và "bốc hơi" hơn 1,6 tỷ USD doanh thu nếu xung đột kéo dài. Sự sụt giảm này không chỉ đến từ việc giá vé đắt đỏ mà còn do tâm lý lo sợ và sự thiếu hụt các chuyến bay ổn định. Các hãng hàng không giá rẻ như SpiceJet tại Ấn Độ hay các ông lớn như United Airlines tại Mỹ đều đưa ra những cảnh báo về một quý kinh doanh đầy khó khăn khi lợi nhuận bị "thiêu rụi" bởi giá dầu.
Trong bối cảnh chi phí leo thang và nguồn cung ghế trống ngày càng cạn kiệt, gánh nặng cuối cùng vẫn trút lên vai người đi du lịch. Bà Cherdchom Therdthirasak, Giám đốc tài chính của Thai Airways, đã đưa ra lời khuyên trực tiếp rằng hành khách nên đặt vé càng sớm càng tốt để giữ được mức giá hiện tại trước khi các đợt tăng phụ phí mới được áp dụng. Rõ ràng, khi tiếng súng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bầu trời toàn cầu sẽ vẫn còn nhuốm màu u ám, những chuyến đi mơ ước của du khách tiếp tục bị thử thách bởi những rào cản tài chính và địa chính trị khắc nghiệt.
