“Thánh Mã” và hình tượng ngựa bước vào mỹ thuật đương đại

Hình tượng ngựa trong triển lãm được họa sĩ tiếp cận bằng tư duy mỹ thuật đương đại, khai thác chiều sâu cảm xúc và ý nghĩa biểu tượng. Các tác phẩm thể hiện qua nhiều chất liệu: sơn mài, acrylic, tranh trên gỗ cổ, đĩa gốm, mâm gỗ, trong đó mỗi tác phẩm như một lời tự sự về lực sống, tự do, và năng lượng dồi dào.

Bài liên quan

Hình tượng con Tỵ qua dịp Tết cổ truyền và “Rồng rắn lên mây”

Con Tỵ trong văn hóa Việt qua góc nhìn của nhà sử học Lê Văn Lan

Phác họa ngựa như những vó ngựa phi nước đại

Trong tâm thức người Việt, ngựa gắn liền với những cuộc hành trình mở cõi, các trận chiến oai hùng và nhiều truyền thuyết lịch sử. Họa sĩ Lê Trí Dũng từng chia sẻ hình ảnh ngựa in sâu trong ký ức tuổi thơ, khi ông được nghe kể tích Thánh Gióng - người anh hùng cưỡi ngựa sắt đánh tan giặc ngoại xâm, biểu tượng của sức mạnh và tinh thần tự cường.

Nói về hành trình sáng tác, họa sĩ cho rằng hình tượng ngựa gắn với ông như một ám ảnh kéo dài suốt nhiều thập kỷ. “Tôi luôn hình dung ngựa trong trạng thái chuyển động, tích tụ năng lượng và sẵn sàng bay lên. Khi ngựa đứng yên quá lâu, cảm xúc sáng tác cũng chững lại”, ông bày tỏ. Theo ông, mỗi tác phẩm là một cách giải phóng cảm xúc, phản ánh khát vọng tự do và tinh thần vượt thoát được hun đúc qua ký ức, trải nghiệm sống và niềm tin cá nhân.

Qua ngôn ngữ tạo hình mạnh mẽ, các tác phẩm phác họa ngựa như những vó ngựa phi nước đại, dồn nén năng lượng và sẵn sàng bứt phá. Họa sĩ gọi những hình tượng này là “thánh mã”, như một minh chứng cho khao khát vươn xa, vượt qua giới hạn, đồng thời phản ánh suy tư cá nhân và tinh thần dân tộc.

Ngựa là "cái cớ" để họa sĩ vung bút

Hoạt động trưng bày thể hiện rõ sự kết nối giữa truyền thống và hiện đại. Hình ảnh ngựa, từng xuất hiện trong tranh dân gian Đông Hồ và các điêu khắc truyền thống, được tái hiện bằng phong cách tạo hình đương đại, nhịp điệu đường nét táo bạo và cảm xúc biểu đạt phóng khoáng.

Cách tiếp cận này mở rộng nhận thức về hình ảnh ngựa, vượt khỏi vai trò một con vật gắn với đời sống thường nhật để trở thành chất xúc tác thẩm mỹ, qua đó nghệ sĩ gửi gắm suy tư về nhân sinh và bản lĩnh sáng tạo. Theo nhà phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng, ngựa trong tranh của Lê Trí Dũng là cái cớ để ông vung bút, bộc lộ chiều sâu tâm hồn với những sắc thái thâm trầm, ngông nghênh và thất chí.

Khách tham quan triển lãm tỏ ra ấn tượng với sự đa dạng sắc thái và biểu cảm của hình tượng ngựa. Có người dừng lâu trước từng bức tranh, cảm nhận từng đường nét dồn lực; có người tranh luận về cách thể hiện cảm xúc và hàm nghĩa sâu xa nghệ thuật mang lại. Những phản hồi này cho thấy các tác phẩm đã khơi gợi rung cảm rõ nét trong trải nghiệm thưởng lãm.

Góc trưng bày với các bức tranh gân guốc, mạnh mẽ đối lập với những ngựa phóng khoáng, bay bổng tạo ra một hành trình trải nghiệm thị giác phong phú. Các tác phẩm được sắp xếp có nhịp điệu, dẫn dắt người xem theo từng mạch cảm xúc, từ hồi ức quá khứ, cảm nhận hiện tại tới viễn cảnh tương lai.

Bên cạnh triển lãm, chiến lược nghệ thuật đồng bộ của triển lãm gồm tuyển tập sách tranh gần 200 tác phẩm, bộ lịch treo tường khổ lớn và lịch để bàn. Các ấn phẩm này giúp hình ảnh ngựa đồng hành cùng đời sống hàng ngày, kết nối mỹ thuật hàn lâm và nhịp sống hiện đại.

Đây là nỗ lực hướng nghệ thuật đến trải nghiệm sống cùng nghệ thuật, một mục tiêu được đánh giá cao bởi giới chuyên môn và công chúng. Sự kiện thu hút sự quan tâm của nhiều văn sĩ, trí thức, nhà nghiên cứu nghệ thuật và khách thưởng lãm mọi lứa tuổi. Sự kiện đã tạo nên một dấu ấn mỹ thuật ấn mỹ thuật đáng chú ý trong chuỗi hoạt động văn hóa chào xuân Bính Ngọ. Triển lãm đã mang đến tiếng nói nghệ thuật đầy nội lực, phản ánh sức sống văn hóa truyền thống đan xen với tư duy sáng tạo hiện đại. Đây cũng là một phần đóng góp vào không khí văn hóa sôi động trước Tết cổ truyền, truyền cảm hứng và niềm tin cho cộng đồng yêu nghệ thuật.

"Thánh Mã 2026" của họa sĩ Lê Trí Dũng diễn ra từ 29/01 - 28/02/2026 tại Artera Space, 115 Nguyễn Thái Học, Hà Nội.

Bài và ảnh: Nhật Minh