Bức tranh toàn cảnh du lịch Việt Nam 20 năm qua

Sự phát triển của du lịch Việt Nam (2005 - 2025)

Từ những bước đi khiêm tốn vào đầu thập niên 1990, khi tôi lần đầu đặt chân đến Việt Nam và cả nước chỉ đón khoảng 250.000 lượt khách quốc tế, ngành du lịch đã vươn lên trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Thành tựu này không chỉ nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ và các cải cách chính sách chiến lược, mà còn được tiếp thêm sức mạnh từ sức bật năng động của thị trường.

Đến năm 2019, lượng khách quốc tế đã tăng vọt lên 18 triệu lượt, trong khi du lịch nội địa đạt 85 triệu lượt. Giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận mức tăng trưởng trung bình hàng năm của khách quốc tế lên tới 22,7%, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Đại dịch Covid-19 từng tạo ra những thách thức chưa từng có, song việc Việt Nam mở cửa trở lại từ tháng 3/2022 – trở thành quốc gia đầu tiên tại châu Á tái mở biên giới cùng sức bật mạnh mẽ của thị trường nội địa, ngành du lịch đã tạo đà phục hồi nhanh chóng. Đến năm 2024, lượng khách quốc tế đạt 17,6 triệu lượt, gần chạm ngưỡng trước đại dịch, trong khi du lịch nội địa vượt mốc 100 triệu lượt. Tính đến năm 2025, du lịch Việt Nam đón khoảng 22 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 140 triệu lượt khách nội địa.

Sức sống của ngành du lịch Việt Nam không chỉ thể hiện qua lượng khách, mà còn qua đóng góp kinh tế và việc làm. Năm 2019, du lịch đóng góp hơn 10% GDP với doanh thu vượt 32 tỷ USD. Đến năm 2024, con số này tăng lên 39,5 tỷ USD, tạo việc làm cho hơn 5,96 triệu lao động. Sau Covid-19, Việt Nam dẫn đầu ASEAN trong việc mở cửa biên giới trở lại, với du lịch nội địa làm động lực chính, đồng thời lượng khách quốc tế phục hồi nhanh chóng.

Phong phú trong sản phẩm và dịch vụ du lịch

Ngành du lịch Việt Nam không chỉ tăng trưởng về lượng khách mà còn ghi dấu ấn nhờ sự phong phú, đa dạng trong các sản phẩm và dịch vụ. Hệ sinh thái du lịch đang mở ra vô số trải nghiệm hấp dẫn từ những bãi biển nguyên sơ tại Phú Quốc, Nha Trang đến núi non hùng vĩ ở Sa Pa, Tuyên Quang hay những Di sản Thế giới được UNESCO công nhận như vịnh Hạ Long, Hội An, Huế. Tuy nhiên, việc tăng cường quản lý và kiểm soát là cần thiết để tránh tình trạng quá tải tại một số điểm đến nổi tiếng. Song song đó, du lịch văn hóa - di sản với các đô thị cổ, làng nghề truyền thống, lễ hội đặc sắc và trải nghiệm ẩm thực vẫn là điểm thu hút cốt lõi của du khách.

Xu hướng phát triển bền vững cũng ngày càng rõ nét với du lịch sinh thái và cộng đồng, từ các mô hình eco-lodge, homestay nông thôn đến du lịch xanh, góp phần nâng cao sinh kế cho địa phương. Bên cạnh đó, du lịch đô thị và MICE ở Hà Nội, TP.HCM với hệ thống khách sạn cao cấp, sân golf và cơ sở tổ chức sự kiện hiện đại tiếp tục mở ra cơ hội cho các sự kiện quốc tế, mặc dù vẫn cần cơ chế “một cửa” và chính sách ưu đãi rõ ràng để nâng cao sức cạnh tranh với các quốc gia láng giềng như Thái Lan hay Singapore.

Không kém phần hấp dẫn, các trải nghiệm chăm sóc sức khỏe và hoạt động phiêu lưu như retreat wellness, workshop văn hóa chuyên sâu hay tour mạo hiểm đang thu hút đông đảo du khách trẻ và nhóm có thu nhập cao, cho thấy ngành du lịch Việt Nam đang dần đáp ứng nhu cầu đa dạng và ngày càng tinh tế của thị trường.

Văn hóa, bản sắc và quản lý du lịch

Thành công của du lịch Việt Nam gắn liền với chiều sâu văn hóa và lịch sử phong phú. Các chính sách quản lý thể hiện nhiều tham vọng và quyết tâm, song vẫn tồn tại những hạn chế trong cả khâu hoạch định lẫn thực thi, khiến ngành chưa phát huy hết tiềm năng.

Luật Du lịch 2017 xác định du lịch là “ngành kinh tế mũi nhọn”, khơi dậy động lực cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và sự tham gia của cộng đồng. Quy hoạch tổng thể giai đoạn 2021 - 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 35 triệu lượt khách quốc tế và 160 triệu lượt khách nội địa, tạo 10,5 triệu việc làm, đồng thời nhấn mạnh tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Trong nỗ lực bảo vệ môi trường, Việt Nam cam kết loại bỏ nhựa dùng một lần trong du lịch vào năm 2030 và thúc đẩy các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Bên cạnh đó, đầu tư chiến lược vào bảo tồn di sản, phát triển du lịch ẩm thực và lễ hội cũng đã góp phần nâng cao hình ảnh Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới, biến mỗi chuyến đi không chỉ là trải nghiệm mà còn là hành trình khám phá văn hóa đậm nét bản sắc dân tộc.

Sự thay đổi trong hành vi du khách

Du khách Việt Nam và quốc tế đang có những chuyển biến rõ nét, phản ánh nhu cầu và xu hướng mới trong du lịch. Du khách nội địa ngày càng ưa chuộng các chuyến đi ngắn ngày kéo dài 3 - 4 đêm, ưu tiên trải nghiệm gia đình và sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho phân khúc trung cấp. Những điểm đến như Đà Nẵng, Sa Pa hay Đồng bằng sông Cửu Long đang trở thành lựa chọn hàng đầu nhờ sự kết hợp giữa thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa đặc sắc.

Thị trường du khách quốc tế vẫn chủ yếu đến từ châu Á, với các quốc gia như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và Đài Loan. Đồng thời, lượng khách từ châu Âu và Bắc Mỹ cũng đang tăng nhờ các chính sách visa thuận lợi và việc cải thiện kết nối hàng không. Tuy nhiên, việc miễn thị thực cho một số quốc gia như Úc, Canada, New Zealand hay Mỹ vẫn còn hạn chế, khiến tiềm năng từ các thị trường này chưa được khai thác tối đa.

Theo đó, xu hướng du lịch bền vững ngày càng rõ nét khi 77% du khách Việt Nam hiện ưu tiên các cơ sở lưu trú thân thiện môi trường, họ chọn đi du lịch trái mùa để giảm tác động sinh thái. Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang định hình thói quen du lịch, khi du khách ngày càng dựa vào các nền tảng trực tuyến để tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ và lên kế hoạch hành trình một cách tiện lợi và nhanh chóng.

Dự báo ngành du lịch Việt Nam (2025 - 2035)

Ngành du lịch Việt Nam đang trên đà bứt phá mạnh mẽ trong một thập kỷ tới. Quy mô thị trường được dự báo đạt 79 tỷ USD vào năm 2035, tạo cơ hội việc làm cho hơn 7,7 triệu lao động và đóng góp gần 8% GDP. Những xu hướng dẫn dắt tăng trưởng bao gồm du lịch trải nghiệm, bền vững và số hóa, cùng với đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng như sân bay, metro và công nghệ (AI, nền tảng trực tuyến) sẽ nâng cao sức cạnh tranh quốc tế.

Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu, đặc biệt trong việc phát triển bền vững, nâng cấp hạ tầng và tăng khả năng thích ứng chính sách – những yếu tố then chốt để ngành du lịch có thể phát triển ổn định và bền lâu. Để giải quyết những vấn đề này, các chuyên gia đã đưa ra một loạt khuyến nghị chiến lược: rút ngắn thời gian thủ tục nhập cảnh, mở rộng danh sách các quốc gia được miễn thị thực và nghiên cứu triển khai visa hưu trí; kiểm soát chặt lượng khách tại các điểm di sản để tránh tình trạng quá tải; tăng ngân sách quảng bá du lịch quốc gia, nhằm cạnh tranh hiệu quả với các điểm đến hàng đầu trong khu vực như Thái Lan; tạo điều kiện thuận lợi cho các nghệ sĩ, đoàn biểu diễn quốc tế đến Việt Nam; đồng thời xây dựng cơ chế MICE “một cửa” kèm các gói ưu đãi hấp dẫn, thúc đẩy phát triển du lịch hội nghị, hội thảo và sự kiện quốc tế.

20 năm qua, bức tranh toàn cảnh du lịch Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc, đa dạng hóa sản phẩm và chuyển mình mạnh mẽ, đưa đất nước trở thành một trong những điểm đến hàng đầu châu Á. Với định hướng phát triển bền vững, tập trung vào trải nghiệm chân thực và khắc phục những hạn chế còn tồn tại, du lịch Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được những bước tiến xa hơn trong thập kỷ tới, tiếp tục là minh chứng sống động cho tinh thần kiên cường và đổi mới của toàn ngành.

Thông tin thêm về tác giả:

Ông Kenneth Atkinson, nhà sáng lập Grant Thornton Vietnam và Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Du lịch Việt Nam, đến Việt Nam từ năm 1989 và đã gắn bó hơn 35 năm với sự phát triển kinh tế và du lịch của đất nước. Ông từng giữ chức Chủ tịch Phòng Thương mại Anh tại Việt Nam và được trao tặng Huân chương Đế quốc Anh (OBE).

Sau hơn ba thập kỷ sinh sống tại Việt Nam, ông trở thành công dân Việt Nam với tên gọi Phạm Kiên Sơn, sở hữu số định danh cá nhân kết thúc bằng 000001 – minh chứng cho sự gắn bó và cam kết sâu sắc của ông với quê hương thứ hai. Với kinh nghiệm dày dặn, ông thường xuyên chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về hành trình chuyển mình của ngành du lịch Việt Nam qua nhiều giai đoạn.

Tháng 9/2025, ông Atkinson ra mắt cuốn hồi ký mang tên Never Say No, ghi lại hành trình từ một thị trấn nhỏ ở Anh đến việc xây dựng sự nghiệp và dấu ấn bền vững tại Việt Nam. Với tư duy dựa trên tinh thần bền bỉ, sự tôn trọng văn hóa và tầm nhìn chiến lược, ông đã trở thành cầu nối giữa tri thức quốc tế và sự phát triển của doanh nghiệp Việt Nam.

Phương Thảo là Biên tập viên của Tạp chí Travellive. Cô đam mê xê dịch và thích ghi lại những khoảnh khắc bằng máy ảnh tại mỗi vùng đất đặt chân đến. Du lịch, nghệ thuật, lifestyle là chủ đề viết lách yêu thích của Phương Thảo.

Bài: Kenneth Atkinson - Ảnh: Nhiều nguồn khác