Giấc mơ nối dài với hoa giấy truyền thống của người con xứ Huế

Làng Thanh Tiên xưa nay nằm lặng lẽ bên dòng sông Hương vốn nổi tiếng với nghề làm hoa giấy được hình thành từ hàng trăm năm trước. Trong đời sống của người Huế xưa gần như không thể thiếu hoa giấy Thanh Tiên trên bàn thờ mỗi dịp xuân về. Những bông hoa ấy không chỉ là vật phẩm trang trí, mà còn là ký ức văn hóa gắn với nếp sống chậm rãi, thanh tao của vùng đất kinh kỳ. Tuy nhiên, đối lập với sự thay đổi của đời sống hiện đại là làng nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, nhu cầu sử dụng hoa giấy dần thu hẹp.

Bài liên quan

Thanh Tiên - Làng nghề truyền thống xứ Huế quanh năm rực rỡ màu hoa giấy

Tình yêu Tây Bắc trên những tấm gỗ pơ mu cũ kỹ

Làng Thanh Tiên xưa nay nằm lặng lẽ bên dòng sông Hương vốn nổi tiếng với nghề làm hoa giấy được hình thành từ hàng trăm năm trước

Từ một nhân viên văn phòng, vì băn khoăn với sự bảo tồn và phát triển của làng nghề và sản phẩm thủ công truyền thống, chị Phan Ngọc Hiếu đã quyết định “làm mới” bản thân và cả những bông hoa giấy ấy. Nghỉ việc ngân hàng để theo đuổi đam mê, với Maypaperflower, chị Hiếu thật sự mong muốn nghề làm hoa giấy thủ công Việt Nam chạm tới sự công nhận của “đấu trường” quốc tế.

Chị Phan Ngọc Hiếu mong muốn nghề làm hoa giấy thủ công Việt Nam chạm tới sự công nhận của “đấu trường” quốc tế

Tôn trọng quá khứ nhưng không thể “dậm chân tại chỗ”

“Khoảng 12 năm trước, trong một lần về làng Thanh Tiên để học làm hoa, tôi nhìn thấy các nghệ nhân cứ lặng lẽ ngồi bên từng cánh giấy để làm ra những bông hoa. Tôi day dứt mãi khoảnh khắc ấy bởi họ đều là những người thợ lành nghề lâu năm, làm sản phẩm hoàn toàn bằng tay rất kỳ công mà thu nhập quá mong manh so với công sức bỏ ra”, chị Hiếu kể lại một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy chị bắt đầu với nghề.

Hơn nữa, để có hoa bán vào dịp cuối năm, các nghệ nhân phải chuẩn bị nguyên vật liệu gần như suốt cả năm trời. Công việc kéo dài, vất vả, cầu kỳ đến vậy nhưng giá trị nhận lại không hề xứng đáng. Đây cũng là một trong những lý do khiến nghề làm hoa giấy dần mất đi sức hút với thế hệ trẻ kế cận. Chính thực tế ấy khiến chị Hiếu bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về việc bảo tồn và phát triển sản phẩm truyền thống của quê hương mình. Trong thâm tâm chị băn khoăn rằng nếu hoa giấy Thanh Tiên chỉ tồn tại như một phong tục mà không thể trở thành sinh kế thì nghề khó có thể đi xa.

Một câu hỏi thực tế đã giúp chị xoay chuyển cuộc đời mình: “Làm sao để nghề này có thể nuôi sống người làm nghề?”. Sau đó, chị quyết định bước ra khỏi vùng an toàn, nghỉ việc ở ngân hàng và bắt đầu “nhóm lại” ngọn lửa tình yêu với nghệ thuật của chính mình.

Chị Hiếu bày tỏ: “Tôi nhận ra bản thân mình yêu nghệ thuật từ nhỏ. Ngày trước, ba mẹ định hướng cho tôi học kinh tế để dễ bề xin việc, cuộc sống sớm ổn định. Tôi không trách vì nhờ quãng thời gian làm ngân hàng, tôi đã có những cơ hội tốt để quan sát thị trường, nghiên cứu sâu hơn về hoa giấy và tiềm năng thật sự của nó”.

Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+

“Bước vào một lĩnh vực hoàn toàn mới này, tôi không hề liều lĩnh. Tôi từng chất vấn mình rằng: 'Nếu không phải là bây giờ thì sẽ là bao giờ?'. Quyết định ấy không phải là một phút bốc đồng, mà là kết quả của nhiều năm tìm, đọc, đi, hỏi và tin tưởng rằng thủ công truyền thống Việt Nam vẫn có chỗ đứng nếu biết làm đúng cách và hướng đến đúng thị trường”, bà chủ sinh năm 1989 nói thêm.

Với trọng trách lớn lao mà bản thân tự đặt cho mình, chị Hiếu cũng xác định được những khó khăn cần vượt qua. Theo chị, bài toán khó nhất mà chị cần giải quyết khi bắt tay vào làm là yếu tố “con người”.

Theo chị Hiếu, các nghệ nhân lớn tuổi trong làng nghề có tay nghề vững vàng nhưng họ đã quen với cách làm cũ suốt hàng chục năm. Việc thay đổi tư duy, tiếp cận thiết kế mới, màu sắc mới không hề dễ dàng.

Tôn trọng quá khứ nhưng không thể “dậm chân tại chỗ”, chị buộc phải tìm một hướng đi khác. Chị chọn làm việc với những người trẻ ở Huế. Mặc dù họ chưa có kinh nghiệm, làm chậm, dễ sai nhưng đổi lại họ cởi mở với cái mới hơn, hào hứng với hoa sáng tạo, màu sắc hiện đại và cũng một lòng khát vọng muốn đưa sản phẩm đi xa hơn.

“Đào tạo từ con số không tốn rất nhiều thời gian và công sức nhưng kết quả sẽ rõ ràng hơn, đó là một đội ngũ linh hoạt, sẵn sàng học hỏi và có thể đồng hành lâu dài. Với tôi, tuy chậm nhưng là con đường đúng”, chị cho hay.

Hiện tại, xưởng của chị Hiếu có gần 20 người. Tất cả các thành viên đều được đào tạo lại từ những bước đơn giản nhất, từ cắt giấy, tạo form, phối màu đến tư duy về chất lượng và kỷ luật sản xuất.

Hoa giấy đi Tây

Maypaperflower hiện có hai dòng sản phẩm chính, trong đó dòng Maypaperflower tập trung vào thủ công tinh xảo, độ khó cao, làm chậm, đòi hỏi tay nghề và sự tập trung lớn, nhưng mang giá trị cao về nghệ thuật và câu chuyện. Còn dòng More có thiết kế đơn giản hơn, dễ nhân bản, phù hợp cho sản xuất quy mô và tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng.

Sản phẩm hiện được xuất khẩu chủ yếu sang Mỹ và châu Âu. Đây là những thị trường mà chị Hiếu đánh giá biết trân trọng thủ công, tính bền vững và câu chuyện phía sau mỗi món đồ. Hiện nay, 107 mã sản phẩm của Maypaperflower đều đáp ứng phần lớn thị hiếu của khách hàng ở nhiều lứa tuổi và vùng miền.

Danh mục sản phẩm bao gồm cả những loài hoa quen thuộc trong đời sống văn hóa Việt như hoa hồng, hoa cúc, thược dược, mẫu đơn, sen trắng, sen hồng, đồng thời mở rộng sang các dòng hoa mang phong cách quốc tế như thủy tiên, hướng dương, linh lan, cúc châu Phi, cúc Mỹ, hoa nghệ tây, oải hương, cẩm chướng… tạo nên một hệ sản phẩm phong phú nhưng vẫn giữ tinh thần thủ công truyền thống.

5 năm hoạt động trong ngành thủ công truyền thống, chị Hiếu vẫn đang từng bước xây nền móng vững chắc, từ con người, quy trình đến thị trường. Chị đặt “ngôi sao hy vọng” cho con đường “dài hơi” của hoa giấy Thanh Tiên để có thể tiếp tục nở trong đời sống đương đại.

Chị tiết lộ: “Từ các nghệ nhân của làng nghề, ba chữ tôi học được là: kiên nhẫn, kiên định, bền bỉ. Họ gắn bó với nghề qua nhiều giai đoạn thăng trầm, ngay cả khi nghề gần như bị lãng quên, không còn được coi trọng. Nguyên vật liệu thân thiện, cách làm thủ công chậm rãi - những giá trị tưởng như cũ kỹ ấy đến hôm nay lại hoàn toàn phù hợp với xu hướng bền vững của thế giới. Tôi tin rằng thời gian có thể làm thay đổi thị hiếu, nhưng không thể làm mất đi giá trị của những điều được làm bằng sự tử tế và kiên trì”.