VI
EN
Mỗi độ xuân về, khi gió biển đã dịu lại sau những ngày Tết và nhịp sống làng chài bắt đầu rộn ràng hơn, làng Thai Dương, phường Thuận An, thành phố Huế lại bước vào mùa lễ hội quan trọng nhất trong năm. Năm 2026, Lễ hội Cầu Ngư làng Thai Dương diễn ra trong hai ngày 27 và 28 tháng 2 (tức 11 và 12 tháng Giêng âm lịch), thu hút đông đảo người dân địa phương, ngư dân vùng biển và du khách thập phương cùng hội tụ về cửa biển Thuận An để tham dự.
Làng Thai Dương là một trong những làng cổ vùng Thuận An, xuất hiện từ sau khi nhà Trần tiếp quản hai châu Ô, Lý thế kỷ XIV. Dưới triều Nguyễn, nơi đây được vua Thiệu Trị xếp vào một trong hai mươi thắng cảnh của Kinh thành Huế; vua Tự Đức ban tặng bức hoành phi bốn chữ “Văn - Vật - Danh - Hương”. Các di tích như Trấn Hải Đài, miếu Âm Linh cùng hệ thống đình làng cổ kính trở thành niềm tự hào của bao thế hệ cư dân miền biển. Lễ hội Cầu Ngư chính là “linh hồn” văn hóa của làng, nơi những giá trị tín ngưỡng dân gian vẫn được gìn giữ một cách tự nhiên, không phô trương nhưng bền bỉ qua nhiều thế hệ.
Làng Thai Dương là một trong những làng cổ vùng Thuận An, xuất hiện từ sau khi nhà Trần tiếp quản hai châu Ô. Ảnh: Đình Hoàng
Được tổ chức theo lệ “tam niên đáo lệ” vào các năm Tý, Mão, Ngọ, Dậu. Lễ hội Cầu ngư là sinh hoạt tín ngưỡng đặc sắc của ngư dân Thuận An, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng yên, ra khơi thuận buồm xuôi gió, đánh bắt bội thu.
Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức cung nghinh, tế lễ cổ truyền; phần hội sôi nổi với múa lân, hát bả trạo, diễn xướng dân gian, giao lưu văn nghệ… Điểm nhấn năm nay là nghi thức khởi lệnh làm trò trên bờ, dưới nước và xuất quân đánh cá vụ Nam. Sau hiệu lệnh của các bô lão, các hoạt động trình diễn tái hiện sinh động đời sống lao động, tinh thần đoàn kết của cư dân miền biển, tạo khí thế mới cho mùa biển.
Lễ hội Cầu ngư là sinh hoạt tín ngưỡng đặc sắc của ngư dân Thuận An
Việc duy trì, tổ chức bài bản Lễ hội Cầu ngư không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa vùng biển Thuận An mà còn quảng bá hình ảnh Huế thân thiện, giàu bản sắc; gắn bảo tồn với phát triển du lịch bền vững.
Cung nghinh và lễ rước mở đầu mùa hội
Ngay từ sáng 27/2/2026, không khí lễ hội đã lan tỏa khắp làng Thai Dương. Đây là ngày diễn ra lễ cung nghinh và lễ rước, mở đầu cho chuỗi nghi lễ quan trọng của Lễ hội Cầu Ngư. Trong tiếng trống, tiếng chiêng vang lên trang trọng, đoàn rước với cờ hội, long đình, bát bửu nối dài qua các trục đường làng, tiến về đình làng và khu vực ven biển.
Lễ rước không mang tính phô diễn mà là một sinh hoạt văn hóa cộng đồng đúng nghĩa. Người dân trong làng, từ các bậc cao niên đến lớp thanh niên, đều tham gia với sự tự giác và thành kính. Du khách theo chân đoàn rước có thể cảm nhận rõ nét nhịp sống chậm rãi, gắn bó của một làng biển lâu đời nơi lễ hội không tách rời đời sống thường ngày mà hòa vào chính nhịp sinh hoạt của cộng đồng.
Trong tiếng trống, tiếng chiêng vang lên trang trọng, đoàn rước với cờ hội, long đình, bát bửu nối dài qua các trục đường làng, tiến về đình làng và khu vực ven biển
Trong ngày 27/2, các hoạt động chuẩn bị cho chính lễ cũng được tiến hành chu đáo. Không khí trong làng vừa trang nghiêm, vừa rộn ràng, như một sự chờ đợi lặng lẽ nhưng đầy háo hức trước thời khắc quan trọng nhất của mùa hội.
Chính lễ Cầu Ngư, hướng về biển lớn
Sáng sớm ngày 28/2/2026, tức ngày 12 tháng Giêng âm lịch, chính lễ Cầu Ngư làng Thai Dương được cử hành trong không gian linh thiêng tại đình làng và khu vực ven biển. Khi mặt trời vừa nhô lên khỏi mặt nước, hương khói lan nhẹ trong gió biển, tiếng trống lễ vang lên trầm đều, mở đầu cho các nghi thức truyền thống.
Chính lễ bao gồm các nghi thức nghinh thần, tế chính, cầu an cầu ngư, do các bậc cao niên, chức sắc làng và đội tế lễ thực hiện trong trang phục truyền thống. Mỗi nghi thức đều được tiến hành cẩn trọng, chậm rãi, thể hiện sự thành kính của cộng đồng ngư dân đối với cá Ông (Nam Hải Đại Tướng Quân) vị thần được tin là che chở cho ngư dân trong những chuyến ra khơi.
Chính lễ bao gồm các nghi thức nghinh thần, tế chính, cầu an cầu ngư, do các bậc cao niên, chức sắc làng và đội tế lễ thực hiện trong trang phục truyền thống
Giữa không gian biển trời khoáng đạt, lời văn tế vang lên hòa cùng tiếng sóng, gửi gắm ước nguyện về mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng, tàu thuyền ra khơi an toàn, đánh bắt thuận lợi. Đối với người dân làng Thai Dương, chính lễ Cầu Ngư không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là khoảnh khắc cộng đồng cùng hướng về biển, cùng chia sẻ niềm tin và hy vọng cho một năm mới.
Không gian ven biển và khu vực quanh đình làng trở nên sôi động với các hoạt động dân gian đặc trưng vùng biển như đua thuyền, kéo co, diễn xướng hò biển, hò bả trạo. Những điệu hò khỏe khoắn, mộc mạc vang lên giữa gió biển, tái hiện sinh động đời sống lao động của ngư dân từ những chuyến ra khơi đầu sóng đến lúc trở về bến cá.
Phần hội với các trò diễn trên cạn như múa hát truyền thống, đoàn tàu ra khơi đánh cá, cảnh buôn bán trên bờ đã tái hiện sinh động cuộc sống lao động, đời sống văn hóa của ngư dân ven biển thành phố Huế. Các bô lão tung tiền và phẩm vật xuống sân đình cho các em bé hoá trang thành loài cá, mực, tôm... lượm tiền. Ðang lúc “đàn cá” lượm tiền thì các chủ thuyền khiêng một chiếc ghe tiến vào sân đình. Những người ngồi trên ghe tung lưới vây quanh đám trẻ. Họ bắt những con cá to, đẹp đưa lên cúng vị khai canh.
Phần hội với các trò diễn trên cạn như múa hát truyền thống
Những con cá khác được các bà buôn cá gánh ra chợ bán. Các chủ thuyền bán cá xong, kéo nhau vào một bãi đất trống để chia tiền bán cá. Phần hội không chỉ mang tính giải trí mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết, để các thế hệ trẻ hiểu hơn về nghề biển, về những giá trị văn hóa đã nuôi dưỡng làng Thai Dương qua bao đời. Du khách tham dự lễ hội dễ dàng hòa mình vào không khí hội làng, cảm nhận sự chân chất, cởi mở và mến khách của cư dân miền biển.
Sau các trò chơi này là lễ hội sông nước đua ghe trên phá Tam Giang. Tiếng trống, tiếng kèn, hò reo cổ vũ vang lên liên hồi. Ngư dân tin rằng, năm mới đến sẽ được mùa biển, tôm, cá đầy khoang, thuyền bè an toàn, dân làng hưng thịnh.
Lễ hội dân gian như Cầu Ngư chính là “di sản sống”, mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực, giàu cảm xúc
Đến với làng Thai Dương dịp lễ hội, du khách không chỉ được tham dự một lễ hội truyền thống đặc sắc mà còn có cơ hội trải nghiệm đời sống làng biển: thưởng thức hải sản tươi ngon, dạo bước trên bãi cát mịn, lắng nghe những câu chuyện mưu sinh gắn với sóng gió biển khơi từ chính những ngư dân bản địa.
Việc duy trì tổ chức Lễ hội Cầu Ngư làng Thai Dương theo lệ tam niên đáo lệ không chỉ thể hiện ý thức bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng ngư dân, mà còn góp phần làm phong phú thêm bức tranh lễ hội truyền thống của Huế. Trong dòng chảy du lịch hiện đại, những lễ hội dân gian như Cầu Ngư chính là “di sản sống”, mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực, giàu cảm xúc.
Khép lại sau hai ngày diễn ra, Lễ hội Cầu Ngư làng Thai Dương để lại dư âm sâu đậm trong lòng người dân và du khách. Đó không chỉ là lời cầu cho những chuyến biển yên lành, mà còn là lời mời gọi nhẹ nhàng dành cho du khách tìm về Huế vào mùa xuân, ghé thăm làng Thai Dương phường Thuận An, để cảm nhận một Huế rất khác: mộc mạc, gần gũi và đậm đà bản sắc văn hóa biển.
