Tour Việt hủy gần 100%, kịch bản nào cho thị trường Trung Đông?

Sáng 3/3, xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, kéo theo việc đóng - mở không phận liên tục ở một số quốc gia trong khu vực. Hàng loạt thông báo hạn chế bay được ban hành, nhiều hãng hàng không phải điều chỉnh lộ trình hoặc hủy chuyến. Diễn biến này lập tức tạo tác động dây chuyền đến thị trường du lịch Việt Nam, đặc biệt với các tuyến có điểm đến hoặc trung chuyển qua vùng Vịnh.

Hủy, hoãn tour tăng mạnh

Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp lữ hành, làn sóng hủy và hoãn tour tăng mạnh chỉ trong vài ngày qua, buộc công ty kích hoạt phương án ứng phó khẩn cấp để đảm bảo quyền lợi và an toàn cho khách.

Tại Vietravel, tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp đang phục vụ 3 đoàn khách tại Dubai với tổng cộng 51 du khách và 1 đoàn khách tại Ai Cập với 24 du khách. Do ảnh hưởng từ việc điều chỉnh khai thác và hạn chế không phận trong bối cảnh xung đột leo thang, các đoàn hiện lưu trú tại khách sạn theo phương án an toàn trong thời gian chờ cập nhật chính thức từ hãng vận chuyển.

Ông Trần Đoàn Thế Duy - Tổng Giám đốc Vietravel - cho biết công ty đã chủ động bố trí khách sạn tiêu chuẩn, đảm bảo đầy đủ bữa ăn và nhu cầu thiết yếu, đồng thời duy trì liên lạc thường xuyên giữa hướng dẫn viên, bộ phận điều hành và khách hàng để cập nhật thông tin liên tục, minh bạch.

“Ngay khi có thông tin điều chỉnh khai thác bay qua khu vực Trung Đông, doanh nghiệp đã rà soát toàn bộ các đoàn liên quan và triển khai phương án đảm bảo điều kiện lưu trú, sinh hoạt đầy đủ cho khách trong thời gian chờ hãng hàng không sắp xếp kế hoạch tiếp theo”, ông Thế Duy cho hay.

Đối với các hành trình dự kiến khởi hành trong tháng 3/2026 sử dụng hãng Emirates và Qatar Airways, đơn vị liên hệ khách hàng để tư vấn điều chỉnh tuyến bay hoặc chuyển sang hành trình thay thế nếu cần thiết. Trường hợp khách chưa muốn khởi hành trong giai đoạn này, doanh nghiệp hỗ trợ bảo lưu toàn bộ số tiền đã thanh toán theo chính sách hiện hành.

Nhịp đóng - mở không phận của các quốc gia Trung Đông ảnh hưởng không nhỏ đến tour/tuyến tại Du Lịch Việt và FIT Tour.

Ông Phạm Anh Vũ - Phó Giám đốc đơn vị trên - cho biết trước mắt, gần như toàn bộ du khách dừng hẳn các tuyến Israel, Iran, Jordan và Ai Cập. Với nhóm tuyến Dubai - Abu Dhabi - Doha - Saudi Arabia, dù về lý thuyết vẫn có thể triển khai khi tình hình ổn định, ở thời điểm hiện tại, phần lớn đoàn báo hủy hoặc xin dời trước ngày khởi hành.

So với cùng kỳ, tỷ lệ hủy/hoãn tour Trung Đông tăng đột biến.

Một số doanh nghiệp cho biết các tuyến Dubai - Abu Dhabi - Doha - Saudi - Jordan gần như 100% đoàn xin dời hoặc hủy ở giai đoạn sát ngày đi. Không chỉ tour thuần Trung Đông, phân khúc khách lẻ cũng ghi nhận tình trạng hủy cao do tâm lý lo ngại rủi ro.

Tác động không dừng lại ở điểm đến. Trước đây, nhiều tour châu Âu, châu Phi, châu Mỹ của doanh nghiệp Việt Nam gắn chặt với các hãng hàng không vùng Vịnh như Emirates, Qatar Airways hay Etihad Airways nhờ giá cạnh tranh và chất lượng ổn định. Tuy nhiên, khi không phận Iran, Iraq, Israel, Jordan, Bahrain, Qatar… bị hạn chế, nhiều đường bay buộc phải bay vòng, kéo dài thời gian hành trình và làm tăng chi phí nhiên liệu. Áp lực này có thể khiến giá vé và giá tour nhích lên, không chỉ với tour đi Dubai, Doha mà cả các tuyến Pháp, Ý, Thụy Sĩ, Mỹ, Canada, Nam Phi… nếu trung chuyển qua vùng vịnh.

Trước tình hình này, doanh nghiệp buộc phải tính toán lại phương án khai thác: hoặc chấp nhận giá tour cao hơn khi tiếp tục sử dụng hãng vùng Vịnh, hoặc chuyển bớt sang các đường bay không đi ngang Trung Đông (qua Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore…) và tư vấn rõ cho khách về chênh lệch chi phí cũng như rủi ro.

Về mặt pháp lý, trong hợp đồng tour tiêu chuẩn, hầu hết doanh nghiệp lữ hành đều có điều khoản bất khả kháng liên quan đến chiến tranh, xung đột vũ trang, khủng bố, thiên tai, dịch bệnh lớn hoặc quyết định của nhà chức trách về đóng, hạn chế bay. Khi xảy ra sự kiện này, doanh nghiệp và khách được miễn trách nhiệm bồi thường vượt quá phần chi phí đã phát sinh và không thể thu hồi.

Trong bối cảnh hiện nay, căn cứ có thể bao gồm công văn của Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu tránh vùng xung đột, các thông báo hạn chế không phận và thông tin hủy/hoãn chuyến từ hãng hàng không. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp làm việc với đối tác để xin hoàn, đổi hoặc bảo lưu vé; bảo lưu dịch vụ mặt đất; đàm phán giảm tối đa phí phạt. Khách được đưa ra phương án dời tour sang thời điểm an toàn hơn, chuyển tiền sang tour khác hoặc hủy hẳn và chỉ khấu trừ phần chi phí thực tế không thể thu hồi theo chứng từ.

Trung Đông tạm chững, dòng khách dịch chuyển

Trung Đông từ lâu vốn là thị trường chiến lược, không chỉ là điểm đến mà còn là "hub" trung chuyển quan trọng kết nối Việt Nam với châu Âu, châu Phi và Mỹ. Tuy nhiên, trước tình hình hiện nay, vai trò của thị trường này đang bị xem xét lại.

Ông Vũ từ Du Lịch Việt cho rằng xét theo nhu cầu và thị trường, khi Trung Đông căng thẳng, dòng khách du lịch sẽ tự động “chảy” sang vùng được xem là an toàn, dễ đi, sản phẩm đã quen mà vẫn có trải nghiệm tốt như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore, Malaysia, Indonesia được dự báo là nhóm hưởng lợi lớn, khi nhiều khách châu Âu và khu vực chuyển từ Trung Đông sang châu Á vì an toàn, cảnh đẹp, văn hóa rõ nét.

Còn trong khu vực, hiện tại Oman được nhắc nhiều như một lựa chọn an toàn hơn và có sa mạc, biển, pháo đài, văn hóa Hồi giáo nhưng ít liên quan trực tiếp đến xung đột. Hoặc một số vùng của Maroc (như Essaouira) cũng được khách quốc tế xem như lựa chọn thay thế cho trải nghiệm Ả Rập - Địa Trung Hải.

Đối với du khách từ Việt Nam, các nhu cầu đã từng nhắm Dubai, Jordan, Ai Cập nhưng lo ngại rủi ro sẽ chuyển hướng mạnh sang Nhật, Hàn, Đài Loan, Thái, Singapore, hoặc các tuyến châu Âu bay qua ngả khác (Singapore Airlines, Vietnam Airlines, ANA, JAL…).

Dù chịu tác động ngắn hạn, nhưng các nhà điều hành tour vẫn giữ cái nhìn lạc quan thận trọng. Nếu xung đột không lan rộng, thị trường có khả năng phục hồi nhờ hệ thống hạ tầng mạnh mẽ của Dubai và Doha.

Tuy nhiên, ông Trần Đoàn Thế Duy nhận định: “Trong vòng 1 năm tới, Trung Đông có lẽ sẽ chỉ giữ vai trò là sản phẩm ngách. Tệp khách hành hương hoặc khách trẻ ưa trải nghiệm lạ có thể quay lại sớm, nhưng khách phổ thông sẽ ưu tiên những điểm đến có hình ảnh an toàn, ổn định liên tục trong nhiều năm".

Thông tin thêm:

Trước diễn biến phức tạp của xung đột tại Iran, Israel và một số khu vực Trung Đông lân cận, ngày 2/3, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam ban hành Công văn số 400/CDLQGVN-LH, yêu cầu doanh nghiệp lữ hành quốc tế chủ động ứng phó trong bối cảnh xung đột tại Iran, Israel và khu vực Trung Đông lân cận.

Theo khuyến cáo của Bộ Ngoại giao Việt Nam, các doanh nghiệp phải theo dõi sát tình hình, dừng tổ chức tour đến vùng chiến sự nguy hiểm; đồng thời duy trì liên hệ với đối tác và cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam để đảm bảo an toàn cho các đoàn khách đang ở khu vực bị ảnh hưởng.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu đặt an toàn của du khách lên hàng đầu và kịp thời báo cáo để phối hợp xử lý các tình huống phát sinh.

Phương Thảo là Biên tập viên của Tạp chí Travellive. Cô đam mê xê dịch và thích ghi lại những khoảnh khắc bằng máy ảnh tại mỗi vùng đất đặt chân đến. Du lịch, nghệ thuật, lifestyle là chủ đề viết lách yêu thích của Phương Thảo.

Tường Vi