VI
EN
Shogatsu - Thanh âm thiêng liêng của ngày Tết cổ truyền
Khởi đầu cho chuỗi hành trình khám phá văn hóa Nhật Bản trong năm 2026 không thể không nhắc đến Shogatsu, hay còn gọi là Oshogatsu. Đây không chỉ đơn thuần là một kỳ nghỉ lễ chuyển giao năm cũ và năm mới vào tháng Một, mà còn là cột mốc quan trọng nhất trong đời sống tâm linh, là linh hồn của bản sắc bản địa Nhật Bản. Trong tâm thức của mỗi người dân xứ sở mặt trời mọc, Shogatsu là thời khắc giao hòa giữa thực tại và tâm linh, là dịp để đón chào vị thần Toshigami-sama – vị thần của năm mới, người mang theo những hạt giống may mắn, sức khỏe và sự thịnh vượng vĩnh cửu cho mọi gia đình.
Oshogatsu – lễ hội mừng năm mới quan trọng nhất trong đời sống tinh thần người Nhật diễn ra vào tháng Một
Để chuẩn bị cho sự hiện diện của thần linh, công tác chuẩn bị được thực hiện tỉ mỉ và trang trọng từ nhiều tuần trước đó. Nghi thức dọn dẹp tổng thể nhà cửa, hay còn gọi là Susuharai, được ví như một cuộc "thanh tẩy" cả về vật chất lẫn tinh thần. Người Nhật không chỉ lau dọn bụi bặm thông thường mà họ đang rũ bỏ những điều không may, những ưu phiền của năm cũ để tạo ra một không gian thanh khiết, sẵn sàng tiếp nhận luồng sinh khí mới từ vũ trụ.
Những góc phố, hiên nhà bắt đầu chuyển mình với các biểu tượng trang trí mang tính triết học cao: Kadomatsu – sự kết hợp khéo léo giữa cành thông bền bỉ và những ống tre kiên cường được đặt ngay ngắn trước cửa như một "tín hiệu" dẫn đường cho thần linh; hay Shimekazari với những vòng bện rơm linh thiêng để ngăn chặn tà ma, bảo vệ sự bình an cho gia chủ.
Trong tâm thức văn hóa bản địa, đây là thời khắc thiêng liêng để chào đón vị thần Toshigami-sama, vị thần mang lại may mắn và sự thịnh vượng cho gia chủ
Đêm giao thừa tại Nhật Bản khi tiếng chuông chùa Joya no Kane vang vọng đủ 108 lần để xua tan những phiền não của con người, các gia đình sẽ cùng nhau sum họp quanh bàn ăn truyền thống. Tại đây, hương vị của mì Toshikoshi Soba (mì vượt năm) đóng vai trò là "linh hồn" của bữa tiệc cuối năm. Sợi mì mang ý nghĩa biểu trưng cho sự trường thọ đồng thời là hành động quyết đoán cắt đứt mọi xui xẻo, nợ nần của năm cũ để bước sang trang mới nhẹ nhàng hơn.
Khi kim đồng hồ điểm những giây đầu tiên của năm mới, nghi thức Hatsumode – chuyến viếng thăm đền chùa đầu tiên trong năm trở thành tiêu điểm của du lịch tâm linh Nhật Bản. Tại các địa danh nổi tiếng như đền Meiji Jingu ở trung tâm Tokyo, tiếng vỗ tay ròn rã tại chánh điện hòa cùng mùi hương trầm thoang thoảng tạo nên một bản giao hưởng thiêng liêng, khẳng định sức sống mãnh liệt của văn hóa Nhật Bản giữa lòng kỷ nguyên số. Việc tham gia Hatsumode không chỉ là đi lễ, mà còn là cách người Nhật tự tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn, gửi gắm hy vọng vào một năm mới Bính Ngọ an khang và thịnh vượng.
Chuyến viếng thăm đền chùa đầu tiên trong năm để cầu nguyện bình an cho gia đình
Hanami - Bản giao hưởng sắc màu dưới tán hoa anh đào
Không chỉ đơn thuần là một hoạt động tham quan, Hanami từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa bất diệt, một sự kiện "quốc hồn quốc túy" thu hút hàng triệu tín đồ du lịch Nhật Bản từ khắp nơi trên thế giới đổ về để chiêm ngưỡng khoảnh khắc thiên nhiên thay áo mới.
Khoảnh khắc hoa anh đào nở rộ trở thành địa điểm "săn ảnh" và tổ chức tiệc Hanami được săn đón nhất
Hành trình lịch sử của Hanami là một câu chuyện dài đầy cảm hứng, bắt nguồn từ tận thời kỳ Nara (710-794). Thuở sơ khai, đây vốn là một nghi lễ nông nghiệp mang tính tâm linh sâu sắc, nơi các bậc vương tôn công tử và nông dân cùng quan sát hoa nở để dự đoán về sự sung túc của mùa màng sắp tới. Tuy nhiên, theo dòng chảy của thời đại, Hanami đã thoát xác để trở thành một nét văn hóa tao nhã, một nghệ thuật thưởng lãm đỉnh cao của người dân bản địa. Đối với người Nhật, hoa anh đào (Sakura) không chỉ là vẻ đẹp thị giác; nó là hiện thân của triết lý "Mono no aware" – sự thấu cảm trước vẻ đẹp vô thường. Những cánh hoa rực rỡ nhưng mỏng manh, nở rộ kiêu hãnh rồi nhanh chóng lìa cành trong gió, chính là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự hữu hạn của đời người, khuyên ta nên trân trọng từng phút giây của hiện tại.
Trong những ngày diễn ra lễ hội, các công viên lớn tại Tokyo, Kyoto hay Osaka biến thành những không gian hội hè đầy tính nhân văn. Dưới những "đường hầm" hoa anh đào nở rộ, du khách dễ dàng bắt gặp những bức tranh sống động về tình cảm gia đình và sự gắn kết cộng đồng. Hình ảnh các thế hệ người Nhật trong trang phục Kimono truyền thống, tỉ mỉ trải thảm xanh dưới gốc cây, cùng nhau thưởng thức những hộp bento anh đào và nhâm nhi trà nóng, đã trở thành biểu tượng cho sự giao hòa tuyệt đối giữa con người và thiên nhiên. Những tiếng hát rộn ràng, những điệu múa uyển chuyển hòa cùng làn gió mang theo hương thơm dịu nhẹ tạo nên một bầu không khí vừa náo nhiệt, vừa thanh tao.
Đây là dịp để mỗi người tự tìm lại sự cân bằng, gạt bỏ những lo toan của cuộc sống công nghiệp để hòa mình vào nhịp đập chậm rãi của đất trời.
Kanda Matsuri - Khí phách Edo giữa lòng Tokyo hiện đại
Vào tháng Năm, Kanda Matsuri trở thành lễ hội lừng lẫy nhất của xứ sở Phù Tang. Không chỉ đơn thuần là một sự kiện tôn giáo, Kanda Matsuri còn là một biểu tượng kiêu hãnh của lịch sử, tái hiện trọn vẹn sự phồn thịnh và hào hùng của thời kỳ Edo vàng son. Lễ hội được tổ chức nhằm tôn vinh chiến thắng vang dội của tướng quân Tokugawa Ieyasu trong trận đánh Sekigahara lịch sử - cột mốc quan trọng thiết lập nên kỷ nguyên Mạc phủ kéo dài hàng trăm năm. Chính vì vậy, mỗi bước chân diễu hành tại đây đều mang theo âm hưởng của quyền lực và niềm tự hào dân tộc mãnh liệt.
Điểm nhấn của Kanda Matsuri chính là cuộc đại diễu hành quy mô lớn, một cảnh tượng ngoạn mục khiến bất kỳ du khách nào cũng phải choáng ngợp. Hàng trăm người dân trong trang phục truyền thống, với tinh thần thép cùng nhau khiêng những chiếc kiệu thần (Mikoshi) được chạm trổ tinh xảo, mạ vàng lấp lánh qua các tuyến phố sầm uất. Dẫn đầu đoàn quân là những vị thầy tu cưỡi ngựa với dáng vẻ oai nghiêm, theo sau là đội ngũ nhạc sư và vũ công tái hiện lại những điệu thức cổ xưa. Sự xuất hiện của những cỗ xe kéo khổng lồ hòa cùng dòng người đông đúc đã biến những con phố hiện đại của Tokyo thành một sân khấu lịch sử sống động, nơi ranh giới giữa quá khứ và hiện tại dường như bị xóa nhòa.
Thanh âm chủ đạo của ngày hội chính là tiếng trống Taiko vang dội, những nhịp trống dồn dập, mạnh mẽ hòa quyện cùng tiếng hô vang đồng thanh của những người khiêng kiệu tạo nên một bầu không khí hào hùng, rạo rực khí thế. Trong làn khói hương trầm mặc và tiếng nhạc Shinto, mỗi lời cầu nguyện về sự bảo hộ, bình an và thịnh vượng cho Tokyo được gửi gắm.
Giữa một Tokyo sầm uất bậc nhất thế giới, nơi những tòa nhà chọc trời và công nghệ cao thống trị, Kanda Matsuri đứng đó như một minh chứng thép cho việc duy trì bản sắc lịch sử. Lễ hội không bị hòa tan bởi sự hiện đại hóa, mà ngược lại, nó tận dụng sức sống của thời đại để làm bừng sáng những giá trị cũ.
Gion Matsuri, di sản văn hóa nghìn năm của cố đô Kyoto
Tháng Bảy, Gion Matsuri tại Kyoto khẳng định vị thế là lễ hội có quy mô hoành tráng nhất Nhật Bản với bề dày lịch sử từ năm 869. Điểm nhấn không thể bỏ qua là lễ diễu hành Yamaboko Junko, nơi những cỗ xe kéo khổng lồ được chạm khắc tinh xảo di chuyển qua các trục đường chính. Suốt ba đêm trước ngày hội, các khu phố cổ của Kyoto biến thành sàn diễn nghệ thuật ngoài trời với các quầy ẩm thực và âm nhạc truyền thống. Gion Matsuri không chỉ thu hút khách du lịch bởi sự lộng lẫy mà còn bởi giá trị bảo tồn di sản bền bỉ của cộng đồng địa phương, biến Kyoto thành một bảo tàng sống động giữa thế kỷ 21.
Tanabata - Chuyện tình lãng mạn dưới bầu trời sao
Sự lãng mạn của văn hóa Nhật Bản được cô đọng trong lễ hội Tanabata (Thất tịch), dựa trên truyền thuyết về tình yêu bị chia cắt giữa nàng Orihime và chàng Hikoboshi. Người dân thường viết những nguyện ước riêng tư lên dải giấy màu Tanzaku và treo chúng lên cành tre xanh, hy vọng rằng các vì sao sẽ giúp họ biến điều ước thành hiện thực. Đây được xem là một trong những lễ hội mùa thu đẹp nhất, nơi con người gửi gắm những khát vọng bình dị vào thiên hà bao la, tạo nên một nét đẹp tinh thần vừa cổ điển vừa thơ mộng.
Koinobori và Kanamara Matsuri, những nét độc đáo trong đời sống bản địa
Bên cạnh những đại lễ tâm linh, Nhật Bản còn gây ấn tượng với lễ hội cờ cá chép Koinobori và lễ hội dương vật Kanamara Matsuri. Nếu Koinobori là hình ảnh những dải cờ cá chép tung bay tượng trưng cho lời chúc trẻ em luôn dũng cảm, mạnh mẽ vượt qua mọi thử thách, thì Kanamara Matsuri lại là một nét văn hóa độc đáo nhằm cầu mong sự sinh sản và bảo vệ sức khỏe. Những lễ hội này phản ánh cái nhìn phóng khoáng, thực tế nhưng cũng đầy nhân văn của người Nhật đối với cuộc sống và sự duy trì nòi giống, tạo nên những điểm nhấn thú vị trong hành trình khám phá văn hóa bản địa.
Lễ hội tuyết Sapporo - Tuyệt tác băng giá phương Bắc
Cuối cùng, khi mùa đông phủ trắng Hokkaido, lễ hội tuyết Sapporo lại biến cái lạnh giá thành một không gian nghệ thuật kỳ vĩ. Những khối băng khổng lồ được các nghệ nhân điêu khắc thành những công trình kiến trúc và nhân vật nổi tiếng, thu hút hàng triệu lượt khách đổ về mỗi năm. Du khách không chỉ được chiêm ngưỡng các tuyệt tác băng tuyết mà còn được trải nghiệm các hoạt động trượt tuyết và thưởng thức ẩm thực đặc trưng vùng cực Bắc. Sự kiện này là lời khẳng định mạnh mẽ về khả năng sáng tạo vô hạn của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt.
Các lễ hội Nhật Bản chính là linh hồn của dân tộc, là sợi dây gắn kết quá khứ với tương lai. Việc thấu hiểu ý nghĩa của từng lễ hội không chỉ giúp du khách có một hành trình khám phá trọn vẹn mà còn giúp lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa xứ Phù Tang ra thế giới. Dù ở bất kỳ mùa nào trong năm, Nhật Bản luôn sẵn lòng chào đón bạn bằng những sắc màu Matsuri rực rỡ và đầy sức sống.
