VI
EN
Ngành du lịch Nhật Bản vừa đón nhận một thông tin không mấy khả quan khi bước sang năm 2026. Theo số liệu mới nhất từ Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản (JNTO), lượng khách quốc tế đến xứ sở hoa anh đào trong tháng 1 đã ghi nhận mức giảm 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đây là lần đầu tiên sau bốn năm, tăng trưởng khách quốc tế vào tháng 1 bị sụt giảm, đánh dấu một giai đoạn chững lại đầy lo ngại đối với nền kinh tế vốn đang đặt nhiều kỳ vọng vào "ngành công nghiệp không khói". Nguyên nhân cốt lõi của sự sụt giảm này đến từ sự thoái trào mạnh mẽ của thị trường khách Trung Quốc đại lục vốn là "con gà đẻ trứng vàng" cho các khu mua sắm sầm uất tại Tokyo và Osaka.
Nhật Bản đối mặt với tình trạng vắng vẻ lạ thường khi dòng khách Trung Quốc đại lục giảm sâu hơn 60% ngay trong những tháng đầu năm 2026
Số liệu thống kê chi tiết cho thấy bức tranh tương phản rõ rệt giữa các thị trường trọng điểm. Trong khi khách du lịch từ Trung Quốc đại lục giảm sâu tới 60,7% (chỉ còn 385.300 lượt so với gần 1 triệu lượt cùng kỳ năm 2025), thì Hàn Quốc đã nhanh chóng vươn lên dẫn đầu với 1,2 triệu lượt khách, tăng 21,6%. Thậm chí, lượng khách từ Hong Kong cũng ghi nhận mức giảm 17,9%. Sự thiếu hụt đột ngột của dòng khách Trung Quốc không chỉ là bài toán về con số mà còn là một đòn giáng mạnh vào doanh thu dịch vụ, bởi nhóm khách này vốn nổi tiếng với mức chi tiêu "mạnh tay" tại các khu vực như Ginza hay Shinjuku.
Đại diện JNTO và các chuyên gia kinh tế đưa ra hai lý giải chính cho hiện tượng này. Về yếu tố khách quan, sự khác biệt về thời điểm nghỉ Tết Nguyên đán năm nay rơi vào giữa tháng 2 thay vì cuối tháng 1 như năm ngoái đã làm thay đổi dòng dịch chuyển của khách Á Đông. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan và mang tính bền vững hơn chính là những căng thẳng địa chính trị leo thang chưa có dấu hiệu hạ nhiệt giữa Tokyo và Bắc Kinh. Chính phủ Trung Quốc đã liên tục đưa ra các khuyến cáo hạn chế đi lại và cắt giảm tần suất chuyến bay sang Nhật, khiến "cơn lốc" mua sắm từ đại lục chính thức đứt gãy.
Cội nguồn của sự rạn nứt này bắt nguồn từ những tuyên bố cứng rắn về vấn đề Đài Loan của nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản – bà Takaichi Sanae. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái, Thủ tướng Takaichi đã khẳng định lập trường tăng cường năng lực phòng thủ và ám chỉ khả năng can thiệp quân sự nếu xảy ra khủng hoảng tại eo biển Đài Loan. Phía Trung Quốc ngay lập tức phản ứng bằng các lệnh cảnh báo rủi ro an toàn tính mạng cho công dân khi đến Nhật. Tại Hội nghị An ninh Munich diễn ra vào ngày 14/2/2026, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị còn cáo buộc Tokyo đang tìm cách "hồi sinh chủ nghĩa quân phiệt", một cáo buộc mà phía Nhật Bản bác bỏ là "không có cơ sở".
Hệ quả của cuộc khẩu chiến ngoại giao này là dòng khách Trung Quốc bắt đầu lao dốc từ tháng 12/2025 và kéo dài sang tận đầu năm 2026. Hình ảnh những đoàn khách Trung Quốc tấp nập tại các cửa hàng miễn thuế hay nhà hàng thịt bò Kobe đắt đỏ ở Ginza giờ đây đã được thay thế bằng sự vắng vẻ lạ thường. Những biểu tượng của tình hữu nghị như hai con gấu trúc cuối cùng tại Nhật cũng đã được trao trả về nước vào tháng trước, như một dấu chấm lặng cho mối quan hệ song phương đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua.
Trước bối cảnh thiếu vắng nhóm khách "chi bạo", các doanh nghiệp Nhật Bản đang phải ráo riết thay đổi chiến lược để tồn tại. Tại khu Ginza, những tiệm đồ hiệu secondhand từng "săn" các dòng sản phẩm xa xỉ dành riêng cho khách Trung Quốc nay đã chuyển hướng sang tiếp cận nhóm khách phương Tây và khách nội địa. Một nhà hàng chuyên thịt bò Kobe cao cấp, nơi trước đây thường xuyên phục vụ những bữa ăn trị giá hàng nghìn USD cho các đoàn khách đại lục giờ đây phải bổ sung vào thực đơn những lựa chọn bình dân hơn để giữ chân thực khách trong nước.
Dù thị trường Hàn Quốc vẫn tăng trưởng ổn định và khách Nga đang có xu hướng tăng vọt, nhưng doanh thu từ nhóm khách chi tiêu mạnh tay nhất vẫn để lại khoảng trống khó bù đắp cho kinh tế Nhật Bản
Sự sụt giảm này cũng tạo ra một sự thay đổi thú vị trong cơ cấu khách quốc tế. Khi khách Trung Quốc rút lui, lượng khách từ Nga lại ghi nhận mức tăng trưởng đột biến. Số đơn xin visa từ Nga vọt lên 133.000 vào năm ngoái, tăng gần gấp đôi so với thời điểm trước dịch. Việc đồng Yen suy yếu kết hợp với tình trạng hạn chế bay sang Tây Âu đã biến Nhật Bản thành điểm đến thay thế hấp dẫn cho giới trung lưu Nga. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng lượng khách Nga dù tăng mạnh nhưng vẫn khó có thể bù đắp được khoảng trống khổng lồ về giá trị thặng dư mà thị trường Trung Quốc để lại.
Nhìn về phía trước, triển vọng du lịch Nhật Bản trong mùa xuân, mùa hoa anh đào nở rộ đang đặt dấu hỏi lớn. Hàn Quốc được dự báo sẽ soán ngôi Nhật Bản để trở thành điểm đến nước ngoài phổ biến nhất đối với người Trung Quốc trong năm 2026. Nếu căng thẳng giữa bà Takaichi và chính quyền Bắc Kinh không có những bước đối thoại thực chất dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau như phía Trung Quốc yêu cầu, ngành du lịch Nhật Bản có thể sẽ phải đối mặt với một năm đầy sóng gió.
Sự chững lại của tháng 1/2026 là một bài học đắt giá về việc quá lệ thuộc vào một thị trường duy nhất. Bài toán đặt ra cho Chính phủ Nhật Bản lúc này không chỉ là làm sao để xoa dịu các xung đột ngoại giao, mà còn là làm thế nào để đa dạng hóa nguồn khách quốc tế, giảm thiểu rủi ro từ những biến động chính trị phức tạp ở khu vực Đông Á.
