VI
EN
Triển lãm nghệ thuật hoa đạo Nhật Bản “Gió Đông” diễn ra từ ngày 6-8/3 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), do Yohaku tổ chức với sự bảo trợ chuyên môn của Ikenobo Vietnam Tachibanakai Study Group. Sự kiện giới thiệu nhiều tác phẩm Ikebana, mang đến cho công chúng cơ hội tiếp cận vẻ đẹp tinh tế và triết lý của nghệ thuật cắm hoa truyền thống Nhật Bản.
Triết lý của hoa đạo
Ikebana, còn gọi là hoa đạo (kado), là nghệ thuật cắm hoa truyền thống của Nhật Bản đã tồn tại hơn 600 năm. Ban đầu, việc cắm hoa xuất phát từ nghi lễ dâng hoa lên bàn thờ Phật trong các ngôi chùa, sau đó phát triển thành một bộ môn nghệ thuật độc lập từ thế kỷ XV.
Một bố cục Ikebana sử dụng cành cây và hoa theo mùa, thể hiện sự cân bằng giữa đường nét và khoảng trống
“Âm thanh của vô thanh” - tác phẩm của Khoai Mật được sáng tác từ hoa chuông, violet và quả kim ngân đỏ. Đồng thời là tên cuốn sách Yohaku ra mắt trong khuôn khổ triển lãm
Khác với phong cách cắm hoa phương Tây thường chú trọng sự rực rỡ và số lượng, Ikebana đề cao đường nét, cấu trúc và khoảng trống. Một bình hoa đôi khi chỉ có vài cành cây và một bông hoa, nhưng được sắp đặt theo bố cục hài hòa để thể hiện sự cân bằng giữa trời - đất - con người. Trong cấu trúc ấy, cành vươn cao đại diện cho bầu trời, nhánh trung gian biểu đạt mặt đất, còn phần thấp hơn tượng trưng cho con người. Sự cân bằng giữa ba yếu tố tạo nên bố cục ổn định cho tác phẩm.
Trong quá trình sáng tác, nghệ nhân thường giữ lại hình dáng tự nhiên của vật liệu. Cành khô, lá non hay hoa đang nở đều được lựa chọn theo mùa. Thay vì tạo sự đầy đặn, người thực hành tìm cách làm nổi bật vẻ đẹp vốn có của cây cỏ. Sự tối giản này khiến hoa đạo gần với tinh thần thiền định: người cắm hoa phải tập trung, cảm nhận nhịp sống của tự nhiên và truyền tải cảm xúc thông qua hình dáng cành lá.
“Gió Đông” - câu chuyện về sự hồi sinh của thiên nhiên
Sự kiện lần này do Yohaku tổ chức với sự bảo trợ chuyên môn của cộng đồng thực hành Ikebana theo truyền thống Ikenobo tại Việt Nam. Nhóm được thành lập năm 2021, do nghệ nhân Lê Phạm Việt Hà (Abe Hanna) sáng lập, với mục tiêu xây dựng môi trường học tập và thực hành hoa đạo bài bản.
Chủ đề triển lãm lấy cảm hứng từ luồng gió thổi từ phương Đông mang theo hơi thở mùa xuân. Hình ảnh này gợi liên tưởng tới sự khởi đầu mới và khả năng tái sinh của thiên nhiên sau những biến động, trong đó có cơn bão Yagi năm 2024. Nhiều tác phẩm sử dụng vật liệu quen thuộc của khí hậu nhiệt đới như cành đào, lá xanh hoặc thân cây khô. Những yếu tố tưởng chừng đơn giản ấy được sắp đặt thành bố cục rõ ràng, gợi cảm giác về chu trình sinh trưởng của cây cỏ.
Không gian trưng bày được thiết kế tối giản, tôn lên vẻ đẹp của từng tác phẩm
Sự kiện thu hút đông đảo người yêu nghệ thuật đến tham quan và check-in
Một số sáng tác lấy cảm hứng từ cảnh quan và biểu tượng văn hóa Hà Nội. Tác phẩm “Cầu xuân” sử dụng gam đỏ làm điểm nhấn, gợi hình ảnh cầu Thê Húc với cấu trúc hoa vươn lên như nhịp cầu cong. Qua cách sắp đặt này, hình ảnh quen thuộc của thành phố được chuyển tải qua nghệ thuật hoa đạo.
Tác phẩm “Cầu xuân” của Lê Thị Hồng Minh lấy cảm hứng từ cầu Thê Húc, sử dụng sắc đỏ son làm điểm nhấn, gợi biểu tượng của sự sống và hạnh phúc
Bố cục hoa đạo nhấn mạnh sự cân bằng giữa đường nét của cành hoa và khoảng trống trong không gian trưng bày
Chia sẻ tại triển lãm, bà Oshima Akiko - giáo viên hoa đạo và trà đạo cho biết: “Trà đạo và hoa đạo là những giá trị truyền thống quan trọng, gắn liền với ngôn ngữ, văn hóa và tập quán lâu đời của Nhật Bản”. Bà bày tỏ xúc động khi nhận thấy nhiều người Việt dành tình yêu đặc biệt cho văn hóa Nhật Bản và kiên trì học hỏi, luyện tập nghệ thuật này.
Nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản đề cao đường nét và khoảng trống. Một cành cây cao cùng vài bông hoa theo mùa cũng có thể tạo nên bố cục hài hòa, gợi vẻ đẹp tĩnh lặng và suy tưởng. Sự cân bằng ấy mang lại cảm giác chiêm nghiệm thay vì phô trương màu sắc.
Thông qua những bố cục giản dị, triển lãm “Gió Đông” mang đến cho công chúng cơ hội cảm nhận triết lý của nghệ thuật Ikebana - đề cao sự tiết chế, cân bằng và mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên.
