VI
EN
Làng cổ Đường Lâm thuộc thị xã Sơn Tây, cách trung tâm Hà Nội khoảng 45 km là một trong số ít ngôi làng cổ ở đồng bằng Bắc Bộ còn giữ được cấu trúc truyền thống với cổng làng, đình, chùa, giếng nước và những ngôi nhà đá ong đặc trưng. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, không gian làng được trang hoàng rực rỡ, các hoạt động lễ hội, trò chơi dân gian và nghi lễ đầu năm được tổ chức, thu hút đông đảo người dân và du khách tìm về.
Làng cổ Đường Lâm vốn nổi tiếng với kiến trúc làng quê Bắc Bộ truyền thống
Trong những ngày xuân, khung cảnh đường làng trở nên đông đúc, náo nhiệt
Sắc đỏ còn lại trên từng con ngõ
Tại Làng cổ Đường Lâm, những ngày sau Tết Bính Ngọ không phải là khoảng lặng của một ngôi làng thanh bình thường thấy. Đèn lồng vẫn treo dọc lối vào làng, dải lụa đỏ còn vắt ngang mái hiên, câu đối chưa kịp hạ xuống. Trên nền tường đá ong sẫm màu thời gian, sắc đỏ ấy trở nên nổi bật, như một lớp không khí lễ hội vẫn còn bao trùm.
Người dân không vội tháo bỏ trang trí Tết. Với họ, Tết chưa kết thúc khi tháng Giêng vẫn còn. Những buổi sáng, nắng nhẹ tràn qua sân đình, qua cổng làng, chiếu xuống mặt gạch nghiêng loang bóng. Trong không gian ấy, từng tốp khách vẫn tìm về, không đông nghẹt như những ngày đầu năm nhưng đủ để tạo nên một nhịp sinh hoạt đều đặn.
Không ít gia đình chọn Đường Lâm làm điểm đến du xuân muộn. Họ đến để dạo chơi, để con trẻ có chỗ chạy nhảy giữa không gian làng quê còn giữ được cấu trúc truyền thống, và cũng để chụp cho nhau những bức ảnh áo dài giữa bối cảnh nhà cổ, sân gạch, tường đá ong.
Trò chơi dân gian kéo người lớn trở lại tuổi thơ
Những ngày sau Tết, sân đình và khoảng trống trước nhà văn hóa thôn vẫn là nơi diễn ra các trò chơi dân gian.
Trò đập nồi bịt mắt thu hút cả trẻ em lẫn người lớn. Tiếng ồ đầy tiếc nuối khi ai đó lỡ vung gậy sai mục tiêu, tiếng reo hò vang lên mỗi khi người cầm gậy chạm trúng, chiếc nồi đất treo lơ lửng trên không trung vỡ thành từng mảnh, bên trong là những tờ tiền nhiều mệnh giá được coi như lộc đầu năm.
Du khách hào hứng tham gia trò chơi đập nồi bịt mắt
Ở một góc khác, những người cao tuổi đấu trí với nhau qua ván cờ tướng, còn trẻ con lại so kè nhau trong trò ô ăn quan.
Các sới vật cũng được tổ chức vào dịp đầu năm. Những trận đấu vật không quá nặng tính thắng thua, nhưng đủ để giữ lại không khí hội làng. Người xem đứng thành vòng tròn, tiếng cổ vũ xen lẫn tiếng trống. Đó là thứ âm thanh khiến không gian làng cổ trở nên sống động hơn, không chỉ vì khách du lịch mà bởi chính sự tham gia của người dân địa phương.
Những người lớn tuổi chơi cờ tướng trong sân đình
Điều đáng chú ý là các hoạt động này không bị “sân khấu hóa” quá mức. Chúng diễn ra ngay trong không gian sinh hoạt của làng, giữa những ngôi nhà đá ong và cổng làng cổ kính. Sự hòa trộn giữa cư dân và du khách tạo nên một bức tranh có tính chuyển động, thay vì chỉ là một điểm tham quan tĩnh lặng.
Lễ chùa đầu năm và những buổi diễn kéo dài hội xuân
Sau Tết, dòng người đến các điểm tâm linh trong làng vẫn đều đặn. Tại đình làng, đền thờ và các ngôi chùa cổ, hương khói nghi ngút từ sáng sớm. Nhiều người tranh thủ những ngày đầu năm để xin xăm, xin quẻ, dâng hương cầu bình an.
Nhiều người tìm về các đình, đền, chùa để dâng hương, lễ bái, cầu bình an đầu năm
Việc đi lễ đầu năm ở Đường Lâm không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn là một phần của chuyến du xuân. Sau khi dâng hương, người ta thường nán lại trong sân chùa, ngắm những chậu hoa còn tươi, trò chuyện với bạn bè hoặc đơn giản là ngồi nghỉ dưới bóng cây cổ thụ.
Khoảng thời gian đến chùa chiêm bái cũng là lúc lòng người tĩnh lặng sau một năm dài
Song song với hoạt động lễ bái, các chương trình biểu diễn nghệ thuật vẫn được duy trì trong những ngày sau Tết. Những tiết mục hát dân gian, trình diễn nhạc cụ truyền thống hay múa lân thu hút cả người dân lẫn du khách. Không gian biểu diễn không quá hoành tráng, nhưng đủ để người xem có cơ hội tiếp cận các loại hình văn hóa truyền thống trong bối cảnh làng cổ.
Ghé thăm làng cổ Đường Lâm dịp sau Tết là cơ hội để du khách tìm hiểu về văn hoá truyền thống
Chính sự tiếp nối ấy khiến Đường Lâm không rơi vào trạng thái tĩnh sau những ngày náo nhiệt. Sau Tết, nơi đây bước sang một giai đoạn khác của mùa xuân, không còn dồn dập nhưng vẫn đầy chuyển động. Người đến để chơi xuân muộn, người đến để lễ chùa, người đơn giản chỉ muốn đi giữa những con ngõ đá ong và cảm nhận không khí làng quê trong những ngày đầu năm.
Nhiều người đến làng cổ để tìm lại không khí Tết xưa gần gũi mà dân dã của hàng chục năm trước
Đường Lâm vì thế không chỉ là một di sản kiến trúc, mà là một không gian sống đang vận hành. Sau Tết, khi nhiều nơi đã trở lại guồng công việc, làng cổ vẫn giữ được nhịp sinh hoạt riêng: vừa mang dấu ấn lễ hội, vừa duy trì đời sống thường nhật. Và chính sự đan xen đó làm nên sức hút của những ngày đầu năm nơi đây.
