VI
EN
Những ngày đầu năm Bính Ngọ, khi phố xá TP.HCM vẫn còn rực rỡ sắc đỏ của câu đối và lồng đèn, dòng người tìm về cửa chùa như một thói quen đã ăn sâu vào đời sống tinh thần. Đi chùa đầu năm, với nhiều người Việt, không chỉ để cầu tài lộc hay bình an, mà còn là cách mở đầu năm mới bằng một khoảng lặng.
Chùa Ngọc Hoàng - Hương khói giao hòa giữa lòng đô thị
Chùa Ngọc Hoàng (tên chữ là Phước Hải Tự) - ngôi cổ tự hơn trăm năm tuổi do một tín đồ người Hoa xây dựng đầu thế kỷ XX (khoảng năm 1892-1909), thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế theo tín ngưỡng Đạo giáo.
Chùa Ngọc Hoàng có tên chữ là Phước Hải Tự, nơi cựu tổng thống Mỹ Barack Obama từng ghé thăm
Khói hương bảng lảng từ sáng sớm, mùi trầm quyện trong không khí khiến bước chân ai cũng chậm lại. Người ta xếp hàng dâng hương, chắp tay khấn nguyện, gửi gắm những điều còn dang dở của năm cũ và hy vọng cho năm mới.
Hoà trong dòng người ấy, cặp đôi du khách nước ngoài Benjamin và Mica từ Argentina cũng đến tham quan chùa Ngọc Hoàng dịp đầu năm. Benjamin chia sẻ rằng họ biết đến ngôi chùa vì sự viếng thăm của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama vào tháng 5/2016, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam. Trong khi đó, Mica lại chia sẻ những cảm nhận cá nhân sau khi tham quan, chụp ảnh kiến trúc, quan sát những người bản địa khấn nguyện với vẻ thành kính. “Chúng tôi có cảm giác như thể vừa bước vào một phần rất riêng của đời sống tinh thần Á Đông”, cô nói.
Cặp đôi Benjamin và Mica đến từ Argentina ghé thăm chùa Ngọc Hoàng
Không chỉ khách Việt, nhiều du khách nước ngoài cũng ghé chùa đầu năm
Chùa Ngọc Hoàng vốn nổi tiếng là nơi nhiều người tìm đến để cầu con, cầu duyên, cầu bình an. Dịp Tết, niềm tin ấy càng trở nên rõ rệt. Người lớn tuổi đi lễ sớm, thanh niên cũng rủ nhau ghé chùa trước khi bắt đầu những cuộc hẹn du xuân. Giữa nhịp sống đô thị, ngôi chùa như một “khoảng thở” để người ta tĩnh tâm.
Chùa có không gian nhỏ nhưng xanh mát, yên bình giữa lòng đô thị sôi động nhất cả nước
Chùa Bà Thiên Hậu - Sắc màu tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa
Rời quận trung tâm, về khu Chợ Lớn - Quận 5, không khí Tết Bính Ngọ mang một sắc thái khác. Đây là nơi cộng đồng người Hoa sinh sống lâu đời, gìn giữ nhiều phong tục truyền thống đã được Nhà nước công nhận là di sản văn hóa phi vật thể, như Lễ hội Nguyên Tiêu của người Hoa ở Quận 5.
Chùa Bà Thiên Hậu, xây dựng từ thế kỷ XVIII bởi bang người Quảng Đông, thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu - vị nữ thần biển cả. Những vòng nhang xoắn treo cao, cháy đỏ suốt nhiều ngày, tạo nên khung cảnh vừa linh thiêng vừa huyền ảo. Dịp đầu năm, người dân đến đây không chỉ cầu bình an mà còn cầu làm ăn thuận lợi, gia đạo ấm êm.
Chùa Bà Thiên Hậu là nơi nhiều du khách bao gồm cả người trẻ ghé thăm dịp đầu năm
Đi chùa đầu năm với người Việt vốn là phong tục phổ biến, nhưng khi hòa vào không gian Chùa Bà Thiên Hậu, ta thấy sự giao thoa rõ nét giữa văn hóa Việt và Hoa. Người Việt đến lễ Bà với sự thành tâm không kém gì người Hoa. Những lời khấn có thể khác ngôn ngữ, nhưng chung một ước vọng: một năm mới hanh thông.
Một du khách nước ngoài tham quan Chùa Bà Thiên Hậu dịp đầu năm
Giữa sân chùa, Trần Minh Anh (27 tuổi, sống tại TP.HCM) tranh thủ chỉnh lại góc máy trước khi bước vào chính điện. “Kiến trúc ở đây nhìn lên là thấy ấn tượng liền, mái ngói, đèn lồng, mấy vòng nhang treo cao… chụp góc nào cũng đẹp”, Minh Anh nói. Cô cho biết mình biết đến chùa qua mạng xã hội, thấy nhiều người check-in nên cũng tò mò ghé thăm dịp đầu năm.
“Đã đến đây rồi thì mình cũng đứng lại một chút, chắp tay cầu bình an cho gia đình. Đầu năm mà ghé chùa, tự nhiên thấy mọi thứ bắt đầu nhẹ nhàng hơn”. Minh Anh nhận xét, xung quanh mình hôm đó có khá nhiều bạn trẻ - người chụp ảnh, người quay video, người chỉ đơn giản đứng ngắm không gian cổ kính.
Giữa không khí Tết, ngôi chùa vừa là điểm đến văn hóa nổi tiếng, vừa là nơi để mỗi người tìm một khoảnh khắc lắng lại. Và có lẽ chính sự giao thoa giữa tín ngưỡng và nhịp sống hiện đại khiến Chùa Bà Thiên Hậu luôn đông người ghé thăm mỗi độ xuân về.
Hội quán Nghĩa An - Di sản giữa lòng Chợ Lớn
Cũng tại Quận 5, Hội quán Nghĩa An do cộng đồng người Triều Châu xây dựng từ đầu thế kỷ XIX là nơi thờ Quan Công, biểu tượng của trung nghĩa và chính trực. Công trình đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, trở thành một điểm tựa văn hóa của người Hoa tại TP.HCM.
Hội quán Nghĩa An những ngày đầu năm cũng thu hút nhiều người tới tham quan, chụp ảnh và chiêm bái
Tết đến, hội quán không chỉ là nơi dâng hương mà còn là không gian gặp gỡ cộng đồng. Những nghi lễ truyền thống, đặc biệt trong mùa Nguyên Tiêu, được tổ chức trang trọng, góp phần bảo tồn các giá trị tín ngưỡng đã được công nhận. Người trẻ tìm về đây để hiểu thêm về nguồn cội, người lớn tuổi đến để giữ sợi dây kết nối với quá khứ.
Nguyễn Hoàng Phúc (25 tuổi, làm việc trong lĩnh vực sáng tạo nội dung) đứng khá lâu trước phần mái ngói chạm trổ ba tầng, nơi những mảng phù điêu và tượng gốm nổi bật trên nền trời. “Mình từng thấy hình hội quán trên mạng xã hội, nhưng nhìn ngoài đời mới thấy chi tiết nhiều thật. Từ cổng vào tới bên trong, góc nào cũng có thể đứng lại ngắm”, Phúc nói.
Anh cho biết ban đầu đến vì tò mò kiến trúc cổ giữa lòng Chợ Lớn và muốn chụp vài tấm hình đầu năm. Sau khi tham quan và chụp ảnh, Phúc dành vài phút chắp tay cầu một năm công việc suôn sẻ. “Đầu năm ghé một nơi như vậy, thấy mình có điểm bắt đầu rõ ràng hơn”.
Theo Phúc, quanh anh hôm đó cũng có khá nhiều bạn trẻ mang máy ảnh, điện thoại. Có người chỉ check-in, có người tìm hiểu lịch sử hội quán, có người đứng lặng khá lâu trước ban thờ Quan Công. Sự hiện diện của họ khiến không gian cổ kính ấy vừa giữ được vẻ trang nghiêm, vừa mang một nhịp sống mới - nơi di sản không chỉ được bảo tồn, mà còn được tiếp cận bằng ánh nhìn của thế hệ trẻ.
Hội quán sở hữu kiến trúc cầu kỳ, tinh tế, được nhiều người chọn làm phông nền cho bộ ảnh đầu năm
Đi chùa, đi hội quán đầu năm vì thế không chỉ là hành vi tôn giáo. Đó là một hình thức “trở về” với gia đình, với ký ức, với niềm tin. Ở Sài Gòn - thành phố vốn được xem là cởi mở và năng động, những không gian như Chùa Ngọc Hoàng, Chùa Bà Thiên Hậu hay Hội quán Nghĩa An giúp nhịp sống chậm lại. Trong thời khắc ấy, tín ngưỡng không còn là câu chuyện của riêng một cộng đồng mà trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, nối người bản địa với bạn bè năm châu trong một mùa xuân Việt Nam.
