Một Đền Hùng khác ở phương Nam

Cách trung tâm TP.HCM khoảng 30km, tại phường Long Bình (trước đây là TP Thủ Đức) có một khoảng lặng được giữ gìn như một lớp trầm tích ký ức. Ẩn mình trong không gian xanh rộng lớn của Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc, Đền tưởng niệm các Vua Hùng như một điểm neo ký ức giữa hiện tại đang không ngừng mở rộng, nơi người ta tạm rời khỏi những chuyển động quen thuộc để hướng về cội nguồn.

Đền tưởng niệm các Vua Hùng tại TP.HCM được khởi công xây dựng từ năm 1992 và hoàn thành vào khoảng năm 2009. Việc xây dựng đền xuất phát từ mục đích tạo dựng một nơi thờ tự trang trọng dành cho các Vua Hùng tại khu vực phía Nam, để người dân có thể thực hành tín ngưỡng và tham dự các nghi lễ như Giỗ tổ Hùng Vương mà không cần di chuyển ra Phú Thọ. Đây cũng là cách TP.HCM góp phần nối dài không gian văn hóa Hùng Vương từ Bắc vào Nam.

Bài liên quan

Đền thờ Vua Hùng Cần Thơ kéo dài thời gian mở cửa dịp Giỗ Tổ cho du khách tham quan

4 điểm du lịch hấp dẫn tại Phú Thọ dịp giỗ Tổ Hùng Vương

Nếu nhìn Đền tưởng niệm các Vua Hùng như một câu chuyện được kể bằng không gian, thì mỗi lớp kiến trúc ở đây đều đóng vai trò như một “khung hình” - mở ra rồi dẫn dắt. Với Huỳnh Trần Uy Lâm (Lam Uy Huynh) - một đạo diễn hình ảnh kiêm quay phim - người quen nhìn thế giới qua ống kính, hành trình ấy không chỉ là tham quan mà là một trải nghiệm thị giác.

Ngoài công việc chính, Lâm thường đi chụp ở các không gian văn hoá - tâm linh như chùa, nhà thờ, miếu… và xem đó như cách lưu giữ một lát cắt của thời gian, đồng thời rèn luyện tư duy hình ảnh và cách kể chuyện bằng khung hình.

“Đây là một nơi khá ‘ẩn’”, Lâm nói khi nhớ lại chuyến đi chụp ảnh tại đền tưởng niệm các Vua Hùng. Giữa Thành phố Hồ Chí Minh quen thuộc, không gian này tồn tại theo một cách lặng lẽ đến mức ngay cả những người sống lâu năm cũng có thể chưa từng nghe đến.

Chỉ cách trung tâm khoảng 30 phút di chuyển, lại nằm gần khu làng đại học, nhưng khi bước qua cổng, cảm giác đầu tiên ngôi đền mang lại không phải là sự gần gũi mà là một khoảng tách biệt rõ ràng.

Từ cổng vào, một lối đi rợp tre mở ra, kéo dài như một lớp chuyển tiếp giữa đô thị và không gian tưởng niệm. “Không khí ở đây yên, sạch và có chiều sâu, khiến mình tự động chậm lại để quan sát và cảm nhận nhiều hơn”, Lâm nói.

Sau luỹ tre xanh, quảng trường hiện ra rộng và thoáng với hình ảnh gợi nhắc trống đồng Đông Sơn được đưa vào bố cục không gian. Từ đây, trục kiến trúc bắt đầu rõ ràng hơn, thẳng về khu chính điện, nâng dần theo cao độ, tạo cảm giác sự trang nghiêm rõ dần.

Khu đền thờ chính nằm trên nền cao, nơi các khối kiến trúc trở nên cô đọng hơn: mái dốc, hệ cột. Phía trước là khoảng sân rộng, vừa là nơi diễn ra nghi lễ, vừa tạo khoảng thở để công trình hiện lên rõ ràng hơn. Xen trong tổng thể ấy là sự xuất hiện của những viên đá từ hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mang ý nghĩa về chủ quyền và sự gìn giữ lãnh thổ.

Dưới con mắt nghệ thuật của Lâm, sự kết hợp giữa lũy tre, nhà cột, mái vòm tạo nên một không gian vừa trang nghiêm, vừa đậm bản sắc Việt. Điều này khiến cho toàn bộ hành trình từ cổng đến chính điện không chỉ là di chuyển trong không gian mà giống như đi qua từng lớp ý niệm từ bên ngoài vào bên trong, từ hiện tại hướng về cội nguồn. Với một người làm hình ảnh, đó là một lợi thế: mỗi bước chân là một góc nhìn mới, mỗi điểm dừng là một khung hình đã được sắp đặt sẵn bởi chính không gian.

Nhưng điều khiến Lâm chú ý không chỉ nằm ở hình khối hay bố cục. “Trong khu chính điện, mình thấy khá nhiều người dân và cả các công ty đến viếng, dâng lễ vật như trái cây, bánh. Điều này tạo cảm giác nơi đây không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là một không gian tâm linh đang sống”.

Có lẽ vì vậy mà khu chính điện là nơi anh quay lại lâu nhất. Không hẳn vì nó là trung tâm về mặt kiến trúc, mà bởi ở đó luôn có điều gì đang diễn ra. “Mình thích những khoảnh khắc vừa có hình ảnh, vừa có câu chuyện”, anh nói, như một cách giải thích vì sao một không gian tưởng niệm lại có thể mang nhiều lớp cảm xúc đến vậy khi đặt trong góc nhìn của người kể chuyện bằng hình ảnh.

Rời khỏi khu chính điện, cảm giác đọng lại không hẳn là một điểm tham quan mà là một không gian cần được giữ gìn theo cách riêng. Ở đó, người ta tự có cảm giác cần phải nói nhỏ hơn, bước chậm hơn, và lựa chọn cách xuất hiện giản dị từ trang phục, cách di chuyển cho đến việc chụp hình.

Có lẽ cũng vì thế mà thời điểm đẹp nhất để ghé thăm không nằm ở những giờ đông đúc, mà là buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, khi ánh sáng dịu và không gian đủ thưa để cảm nhận trọn vẹn. Khuôn viên rộng, các lối đi trải dài, khiến người ta dễ dành nhiều thời gian hơn cho việc di chuyển và quan sát. Và nếu có mang theo máy ảnh, thì điều đáng ghi lại không chỉ là một background đẹp, mà là chính không khí và những chuyển động rất khẽ của một không gian tâm linh vẫn đang tiếp diễn mỗi ngày.

Và có lẽ, như cách Lâm nhìn nhận qua từng khung hình, giá trị của Đền tưởng niệm các Vua Hùng không nằm ở hình thức bề ngoài, mà ở cách không gian này vẫn được gìn giữ và tiếp nối mỗi ngày. Khi dịp lễ Giỗ tổ Hùng Vương đến gần, dòng chảy ấy càng trở nên rõ ràng hơn. Không chỉ ở Phú Thọ, mà ngay tại TP.HCM, khói hương vẫn được thắp lên như một cách nối dài ký ức và niềm tin về cùng một cội nguồn.

Bài: Quỳnh Mai - Ảnh: Lâm Uy Huỳnh