Một vòng đạp xe quanh Jiji, thị trấn từng hứng chịu động đất hơn 7 độ richter

Nằm ngay trong khu trung tâm thị trấn, gần khu ga tàu và các tuyến đạp xe, biển hiệu của National Jiji Museum thường được xem như điểm khởi đầu của hành trình đạp xe tại Jiji.

Từ khu vực này, các tuyến đường tỏa ra nhiều hướng, dẫn qua ga Jiji, khu phố cũ và các điểm tham quan xung quanh, tạo thành một mạng lưới di chuyển liên tục bằng xe đạp trong toàn bộ thị trấn.

Bài liên quan

Ngôi làng gỗ bách Alishan mang dáng dấp Nhật Bản tại Đài Loan

Nghệ thuật cung đình qua những lớp trưng bày tại Bảo tàng Cố cung

Jiji Military History ParkJiji - Công viên Lịch sử Quân sự Jiji

Military History Park nằm gần trung tâm thị trấn, là một không gian trưng bày ngoài trời về các hiện vật quân sự. Khu vực này được tổ chức quanh một cổng gạch cao và khoảng sân rộng phía trước, các hiện vật đặt trực tiếp ngoài trời theo từng cụm.

Bên trong có xe bọc thép, pháo và nhiều thiết bị quân sự cũ, giữ nguyên kích thước thật. Một chiếc máy bay được dựng trong khuôn viên, dễ nhận ra từ xa và thường trở thành điểm dừng để chụp ảnh. Toàn bộ khu vực mở cửa tự do, có thể vào tham quan trực tiếp mà không cần vé.

Khi đạp xe qua đây, người đi thường dừng lại ngắn, dựng xe ở phía ngoài rồi đi bộ vào xem trước khi tiếp tục hành trình.

Rural Scene - Những bức tượng tái hiện cuộc sống nông thôn

Dọc các tuyến đường trong thị trấn Jiji, xen giữa các điểm đạp xe, những bức tượng “Rural Scene” được đặt xen giữa các điểm đạp xe như một cách bổ sung lớp nội dung về văn hóa đời sống.

Những bức tượng thường điêu khắc hình ảnh một người nông dân đang làm việc, phía dưới có thêm con chó đi theo - kiểu mô-típ khá quen trong các tượng ngoài trời ở Đài Loan, dùng để tái hiện đời sống nông thôn.

Yongchang Temple - Ngôi đền địa phương

Yongchang Temple có lịch sử từ cuối thời Thanh (khoảng cuối thế kỷ 19), gắn với quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng dân cư tại Jiji. Qua thời gian, công trình đã được tu sửa và xây dựng lại nhiều lần, đặc biệt sau các đợt thiên tai, để giữ nguyên chức năng thờ tự và cấu trúc tổng thể.

Ngôi đền chủ yếu thờ Huyền Thiên Thượng Đế (Xuantian Shangdi) - một vị thần quan trọng trong tín ngưỡng Đạo giáo, thường được xem là vị thần bảo hộ, trấn giữ phương Bắc và có vai trò xua trừ tà khí. Ngoài ra, trong đền còn có thể thờ thêm một số vị thần phụ, tùy theo tập quán tín ngưỡng của địa phương.

Kiến trúc đền theo kiểu truyền thống Đài Loan với mái ngói nhiều lớp, đầu đao cong và hệ trang trí dày trên phần mái. Các chi tiết như tượng rồng, linh vật và phù điêu được bố trí tập trung ở diềm mái và đỉnh nóc. Phía trước là hàng cột lớn, bề mặt chạm khắc, dẫn vào gian thờ chính đặt sâu bên trong. Không gian bên trong thường treo đèn lồng đỏ và các bảng gỗ khắc chữ.

Đây là một ngôi đền vẫn hoạt động, người dân địa phương ra vào thắp hương trong ngày. Khi đi qua bằng xe đạp, có thể dừng lại ở sân phía trước, bước vào quan sát không gian bên trong rồi tiếp tục di chuyển. Không gian không lớn, nhưng thể hiện rõ cách một ngôi đền truyền thống tồn tại trong đời sống thường ngày của thị trấn.

Wuchang Temple - Dấu tích của trận động đất kinh hoàng

Wuchang Temple được xây dựng lần đầu vào năm 1923, là nơi thờ Quan Công (Guandi) của cộng đồng địa phương. Công trình ban đầu mang dạng đền truyền thống quy mô nhỏ.

Ngày 21/9/1999, trận động đất 921 xảy ra với tâm chấn ngay tại khu vực Jiji đã khiến toàn bộ khối đền này sụp đổ và lệch tầng. Các sàn bê tông bị xô lệch chồng lên nhau, cột nghiêng, một số đoạn gãy nhưng toàn bộ khối không vỡ vụn mà giữ nguyên trạng thái sau khi sập. Phần này không bị tháo dỡ mà được giữ lại như một di tích của trận động đất.

Ngôi đền mới được xây dựng sau trận động đất năm 1999, nằm phía trước khu đền cũ để tiếp tục việc thờ Quan Công của người dân địa phương. Công trình sử dụng kết cấu bê tông cốt thép, quy mô thấp tầng, tổ chức trong một khối chính duy nhất với không gian thờ tập trung.

Mặt tiền mở trực tiếp ra sân và trục đường phía trước, không có nhiều lớp không gian trung gian. Phần mái cong theo kiểu truyền thống, nhiều lớp, trang trí dày, tập trung ở diềm mái và phần đỉnh, xung quanh là các cột chống lớn với màu sắc chủ đạo là vàng và trắng.

So với công trình nhiều tầng đã bị sập phía sau, đền mới được xây gọn hơn, giảm bớt các chi tiết phức tạp và không phát triển theo chiều cao. Vai trò chính của công trình này không nằm ở biểu hiện kiến trúc, mà ở việc duy trì hoạt động tín ngưỡng và đứng song song với phần tàn tích phía sau, tạo nên sự đối chiếu trực tiếp giữa hai giai đoạn trước và sau trận động đất.

Cây long não cổ thụ tại Jiji

Cung đường đạp xe đi ngang qua một cây long não (Cinnamomum camphora) cổ thụ, nằm trong khu vực trung tâm của Jiji. Với thân lớn, nhiều nhánh chính tỏa thấp và tán rộng, cây tạo thành một khối xanh bao phủ gần như toàn bộ khoảng sân phía dưới. Phần thân có nhiều hốc và nhánh lớn, là tổ của các loài chim đêm, đặc biệt là cú mèo.

Cây có tuổi đời ước tính từ 200 đến 300 năm, được xếp vào nhóm cây di sản của địa phương. Trong bối cảnh Jiji từng là nơi khai thác gỗ vào thời kỳ Nhật Bản, việc cây vẫn tồn tại cho thấy nó đã được giữ lại qua nhiều giai đoạn phát triển và dần trở thành một điểm mốc tự nhiên trong không gian thị trấn. Hiện nay, khu vực gốc cây được khoanh lại, đặt bảng thông tin và có rào bảo vệ, cho thấy đây là đối tượng được quản lý và bảo tồn.

Ngoài giá trị sinh thái với tán lớn tạo bóng mát và điều hòa vi khí hậu, cây còn mang ý nghĩa văn hóa, thường được xem như biểu tượng của sự lâu dài và ổn định trong cộng đồng địa phương.

Jiji Railway Station - Một trong những ga tàu gỗ cổ nhất Đài Loan

Nằm ở trung tâm thị trấn Jiji, nhà ga này là một trong những công trình mang dấu ấn rõ rệt của thời kỳ Nhật Bản còn hiện diện tại Đài Loan. Được xây dựng từ đầu thế kỷ 20 và tái dựng sau trận động đất năm 1999, ga vẫn giữ nguyên hình dáng của một nhà ga gỗ truyền thống với mái dốc thấp, tường gỗ sẫm màu và quy mô nhỏ gọn. Trong bối cảnh phần lớn các nhà ga tại Đài Loan đã được thay thế bằng bê tông, Jiji trở thành một trong số ít ga tàu gỗ kiểu Nhật còn được bảo tồn, đồng thời được xếp vào nhóm công trình mang giá trị lịch sử - văn hóa của địa phương.

Nhà ga có quy mô nhỏ, gồm một khối nhà gỗ chính với mái dốc thấp và phần hiên kéo dài dọc sân ga. Vật liệu gỗ bách giúp công trình giữ được độ bền và màu sắc đặc trưng theo thời gian.

Sân ga không quá rộng, đường ray kéo dài thẳng tắp, thi thoảng mới có một chuyến tàu đi qua. Đây không chỉ là một điểm giao thông, mà gần như là một “ký ức được giữ lại” giữa đời sống hiện đại.

Từ các tuyến đường đạp xe trong thị trấn, lối đi dẫn thẳng vào khu vực sân ga. Mặt đường mở ra trước hiên, mái ga hiện ngay phía trước tầm mắt. Người đi xe thường dừng lại sát mép hiên, dựng xe rồi đi bộ dọc sân ga hoặc đứng nhìn theo đường ray kéo dài qua thị trấn. Đây là điểm dừng ngắn, thường được chọn làm nơi bắt đầu hoặc kết thúc hành trình đạp xe tại Jiji.

Bài và ảnh: Quỳnh Mai