Những mùa xuân xanh rì qua nét cọ của hoạ sĩ Mía

Hoạ sĩ Mía - tên thật là Hoàng Anh, tốt nghiệp cử nhân ngành Minh hoạ tại School of Visual Arts, và thạc sĩ ngành Văn học thiếu nhi: Minh hoạ sách trẻ em tại Goldsmiths, University of London - là gương mặt trẻ đã góp phần tạo nên không khí cho những cuốn sách Tết đầy cảm xúc ấy.

Hoạ sĩ Mía chuyên vẽ tranh minh hoạ, góp phần tạo nên những cuốn sách Tết giàu cảm xúc

Tết trong lòng và Tết trong tranh

Mùa xuân trong bạn mang sắc màu gì? Là vàng rực rỡ của những cánh mai nở sớm, hồng e ấp trên cành đào trước ngõ, đỏ tươi của xác pháo rộn ràng ngày Tết, trắng tinh khôi trong những hạt mưa xuân lất phất, hay là bảng hòa sắc rực rỡ của những phiên chợ ngày đầu năm?

Bài liên quan

Tết này, ra rạp xem gì?

Tình yêu, nếp nhà và trà Hoàng Mai xứ Huế

Hoạ sĩ Mía chia sẻ rằng thật khó chọn “màu của Tết”. Trong ký ức của cô, Tết luôn rực rỡ và đầy ắp sắc màu, pha trộn giữa những hình ảnh về chùm pháo hoa bung nở trên bầu trời, lần đầu học gói bánh chưng, hương sắc dịu dàng của vườn hoa mẹ chăm chút mỗi độ xuân về, tiếng cười rộn ràng bên chương trình Táo quân, đến không khí rộn ràng, sum vầy và ấm áp cả gia đình quây quần trước thềm năm mới. Nhưng nếu ngắm kỹ, bạn sẽ nhận ra màu xanh chủ đạo trong những bức tranh mùa xuân của Mía. Có lẽ bởi vì màu xanh gợi cảm giác trong trẻo, tinh khôi, tươi mới như một sự bắt đầu. Và mùa xuân là thời điểm dễ chịu cho một khởi đầu mới. Chính sắc xanh ấy đã tạo nên sự khác biệt trong tranh của hoạ sĩ Mía so với nhiều bức tranh Tết rực rỡ sắc vàng sắc đỏ.

Vừa qua, triển lãm sách tranh thiếu nhi “A! Xuân đây rồi!” do Slowbooks – một đơn vị phát hành thiếu nhi chất lượng cao tại Việt Nam tổ chức, lấy chất liệu từ hai cuốn sách “Xuân mời mặt đất nở hoa” và “Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng” tạo thành các khu vực trưng bày tranh gốc, tương tác sáng tạo song song với các hoạt động đào tạo và giao lưu với những ai yêu mến sách tranh xuyên suốt thời gian mở cửa. Tham gia triển lãm, các độc giả được viết thơ tại quầy “tương tác thơ”, tham gia nhổ củ kiệu tại vườn kiệu khổng lồ có trong sách, hít hà hương mùi già, đi chợ Tết, gói bánh chưng bánh tét và quây quần bên mâm cỗ Tết cùng gia đình.

Quyển sách “Xuân mời mặt đất nở hoa” kể về hành trình em bé mũ đỏ mang bó mùi già thơm nhất từ vườn về nhà trong khung cảnh Tết miền Bắc. Trên đường đi, em quan sát không khí chuẩn bị Tết của nhiều gia đình, từ cúng ông Công ông Táo đến gói bánh chưng và dọn dẹp nhà cửa. Câu chuyện gợi nhớ ý nghĩa đoàn viên và tái hiện hơi ấm ngày Tết trong tiết trời se lạnh. Bức tranh Tết đầu tiên Mía thực hiện là cảnh em bé cùng ốc sên giữa chợ Tết chứa nhiều chi tiết, nhiều lớp không gian và rất đông người. Bức tranh này được cô phác thảo và hoàn thiện hơn năm lần, dù sau cùng cô vẫn thấy phiên bản đầu tiên là ổn nhất.

“Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng” theo chân em bé cột tóc cà rốt cùng cha chở kiệu từ vườn ra chợ Tết, khám phá nhịp sống lao động của các gia đình ở miền Trung và miền Nam đang tất bật … “tạo ra” Tết. Qua hành trình ghé thăm các làng nghề, em hiểu rằng Tết không chỉ là sum vầy mà còn là cơ hội mưu sinh cho nhiều gia đình. Những hạt mưa phùn bất chợt khiến em càng mong chờ những tia nắng đầu xuân.

Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+

Bức phác thảo đầu tiên của Mía cho quyển sách này là cảnh bà con nông dân thu hoạch kiệu, nhưng bức minh hoạ hoàn thiện đầu tiên lại là một trang gồm nhiều nhân vật với các dáng hình khác nhau đang nghỉ ngơi trong đêm khi phải canh những chậu hoa Tết ngoài trời. Mía thích chọn những bức đặc tả con người, những bức khó thực hiện nhất để bắt đầu, vì cảm giác vượt qua thử thách luôn khiến cô tràn đầy năng lượng để tiến về phía trước và đã dùng màu nước cho những phần đặc tả thiên nhiên và kết hợp màu nước với chì màu để tạo kết cấu bề mặt cho cảnh vật và con người.

Nhiều nhân vật với các dáng hình khác nhau đang nghỉ ngơi trong đêm khi phải canh những chậu hoa Tết ngoài trời

Mía chia sẻ quá trình vẽ tranh Tết mang đến nhiều điều thú vị hơn so với các chủ đề khác. Cô nói vui rằng mình được “ăn Tết” xuyên suốt một năm, thậm chí là hai năm liên tục. Điều khiến cô háo hức nhất là cảm giác mong chờ từng bức vẽ hoàn thiện, rồi bước vào xưởng in và tò mò không biết khi thành phẩm ra đời sẽ trông như thế nào - một cảm giác rất giống sự bận rộn chuẩn bị đón giao thừa. Khác với những cuốn sách không mang tính thời điểm, sách Tết luôn đi kèm áp lực về tiến độ, và suốt hai năm liền cô đều trải qua sự hối hả ấy. Dù đôi lúc kiệt sức, nhưng khi hoàn thành, cảm giác “Tết về thật rồi” luôn khiến cô thấy xứng đáng.

Hoạ sĩ và những chuyến du xuân

Người ta thường dành thời gian du hành dịp mùa xuân khi đất trời vào độ hân hoan nhất. Đối với một hoạ sĩ vẽ tranh Tết, những chuyến du xuân của Mía lại diễn ra suốt các mùa trong năm, qua hành trình tìm hiểu, kết nối với cội nguồn văn hoá đã nuôi dưỡng mình từ thuở nhỏ, để rồi đưa chúng vào tranh bằng tất cả sự trân trọng và thấu hiểu.

Đối với một hoạ sĩ vẽ tranh Tết, những chuyến du xuân của Mía lại diễn ra suốt các mùa trong năm

Trong quá trình tìm hiểu tư liệu để thực hiện các bộ tranh Tết, Mía cũng có những phát hiện thú vị, chẳng hạn như… nhận ra cây mùi già đẹp hơn mình từng để ý trước đây. Hay, dù biết người miền Nam chuộng kiệu, nhưng cô chưa từng tìm hiểu chi tiết về loại cây này. Điều khiến cô bất ngờ nhất, dù không liên quan trực tiếp đến Tết, chính là bông hoa của cây kiệu mang một vẻ đẹp rất thơ, rất dịu dàng mà cô tin rằng phần lớn mọi người đều không biết hoặc không để ý. Với các sản vật và những chi tiết nhỏ trong đời sống của người dân lao động không quen thuộc, Mía cũng buộc phải tìm hiểu rất kỹ qua nhiều tư liệu hình ảnh và bài báo để minh hoạ cho chính xác.

Bông hoa của cây kiệu mang một vẻ đẹp rất thơ, rất dịu dàng mà cô tin rằng phần lớn mọi người đều không biết hoặc không để ý

Một trong những mối quan tâm sâu sắc của Mía chính là tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt, đặc biệt trong dịp lễ Tết. Thuở bé, khi chưa đủ hiểu biết và sâu sắc, đôi khi cô thấy những nghi lễ và thủ tục bố mẹ thực hiện có phần rườm rà. Nhưng khi trưởng thành, tự tay làm những việc ấy và thực sự để tâm vào chúng, cô cảm thấy mình kết nối hơn với mọi thứ xung quanh. Như mỗi dịp Tết đến, lúc lau dọn, sắp đặt bàn thờ, Mía cảm thấy một sự bình yên và ấm áp đến lạ.

Có hai bức tranh - hai khung cảnh mùa xuân để lại nhiều cảm xúc nhất - mà Mía muốn mời người thưởng lãm cùng bước vào chuyến du xuân cùng mình. Bức “Chợ Tết” với khoảng 60 nhân vật, nhiều dáng hình và hoạt động khác nhau là bức tranh có số lượng người đông nhất mà cô từng vẽ.

Bức “Chợ Tết” với khoảng 60 nhân vật, nhiều dáng hình và hoạt động khác nhau là bức tranh có số lượng người đông nhất mà cô từng vẽ

Điểm đặc biệt ấn tượng trong bức tranh này chính là những chi tiết rất nhỏ như hoa văn trên áo của những người tham gia phiên chợ, chiếc làn đi chợ bằng nhựa họ xách trên tay, chiếc rổ to đặt lên trên cân dùng để cân hàng hoá, cách người bán và người mua ngồi xổm trò chuyện rôm rả bên những đống rau củ được vun thành mô trên tấm bạt trải dưới nền đất... tất cả đều được vẽ cẩn thận và chi tiết, tái hiện trọn vẹn nét văn hóa chợ Việt Nam mộc mạc mà sống động. Bức thứ hai chính là bìa sách “Xuân mời mặt đất nở hoa”. Ở đó, chỉ có lá cây, ngọn cỏ vươn lên dịu dàng trên mặt đất, mang trong đó một sức sống mạnh mẽ đến lạ kỳ. Mía nhớ lại, khi vẽ bức tranh này, những cây mùi già trong vườn nhà mới chỉ nhú lên, nên cô phải chụp tạm góc nhìn sát đất của vài cây cỏ dại để tham khảo. Nhìn lại tranh gốc với sắc xanh rì rào, chính cô cũng cảm thấy được xoa dịu và mát lành bởi gam màu ấy.

Mía nhớ lại, khi vẽ bức tranh này, những cây mùi già trong vườn nhà mới chỉ nhú lên, nên cô phải chụp tạm góc nhìn sát đất của vài cây cỏ dại để tham khảo

Một vài bác lớn tuổi khi xem tranh đã chia sẻ rằng chiếc nồi nấu bánh chưng gợi họ nhớ về miền ký ức xưa, khi còn là những đứa trẻ chuẩn bị đón Tết cùng cha mẹ. Từ đó, câu hỏi đặt ra: liệu nghệ thuật có thể làm sống lại những giá trị Tết đang dần phai nhạt? Nghệ thuật quả thực có khả năng lưu giữ ký ức, và nhiều điều đẹp đẽ trong đời sống này xứng đáng được gìn giữ.

Trong bối cảnh thị trường sách Tết năm nào cũng rộn ràng với vô số ấn phẩm minh hoạ, tranh của Mía tuy không tìm cách khác biệt về phong cách, nhưng lại mang nét riêng ở chiều sâu văn hoá. Những bức tranh ấy được xâu chuỗi khéo léo thành một mạch dẫn xuyên suốt, giúp câu chuyện văn hoá trở nên sắc nét và dễ tiếp cận với nhiều nhóm độc giả, kể cả những người chưa từng trải nghiệm Tết Việt hay độc giả quốc tế.

Tuy vậy, theo Mía, không phải giá trị nào cũng còn phù hợp với nhịp sống hiện đại; chúng cần được chuyển mình tự nhiên theo thời gian. Vì thế, nghệ thuật không nhất thiết phải khiến những giá trị ấy trở lại trong đời sống hàng ngày, mà chỉ cần giúp chúng không bị lãng quên và tồn tại như một kỷ niệm trong lòng mỗi người cũng đã là điều đáng quý.