VI
EN
Đây là khu vực có nhiều khó khăn về kinh tế của tỉnh Đắk Lắk, có xã tỉ lệ hộ nghèo lên tới 39%. Để kiếm sống, nhiều người dân buộc phải sống dựa vào việc khai thác đến cạn kiệt tài nguyên rừng, chỉ vì thiếu các phương án sinh kế bền vững.
Điều kiện đất đai nghèo dinh dưỡng và khô cằn khiến người dân gặp nhiều khó khăn trong việc phát triển các loại cây nông nghiệp hoặc cây ăn trái có giá trị kinh tế cao. Trong khi đó, các loài cây lâm nghiệp dài ngày tuy phù hợp với điều kiện tự nhiên nhưng cần nhiều năm mới mang lại nguồn thu nhập, chưa thể đáp ứng nhu cầu sinh kế trước mắt của các hộ gia đình.
Để góp phần giải quyết tình trạng này, WildAct lựa chọn cây ca cao như một giải pháp sinh kế phù hợp trong mô hình nông - lâm kết hợp, trồng ca cao xen kẽ với các loài cây bản địa. Cây ca cao mang lại giá trị kinh tế cao, giúp tạo thêm thu nhập ổn định cho người dân địa phương, đa dạng hóa nông nghiệp, bảo vệ đất đai, đồng thời giảm áp lực lên tài nguyên rừng, tăng độ phủ rừng, cải thiện chất lượng đất và hỗ trợ phục hồi cảnh quan tại khu vực vùng đệm.
Hoạt động này phù hợp với tầm nhìn dài hạn, phát triển cây ca cao với vai trò là cây chiến lược trong tái cơ cấu nông nghiệp xanh tại Đắk Lắk.
Ca cao là loài cây phù hợp với điều kiện tự nhiên của Chư Yang Sin nhờ khả năng thích nghi với đất tương đối khô cằn. Bên cạnh đó, nhờ đặc tính ưa bóng, ca cao có thể được trồng xen dưới tán cây bản địa, tạo nên hệ thống canh tác đa tầng gần với cấu trúc tự nhiên của rừng. Lớp lá rụng từ ca cao và cây che bóng còn giúp giữ ẩm, bổ sung chất hữu cơ và cải thiện độ phì nhiêu của đất.
Về mặt kinh tế, hạt ca cao Việt Nam được Tổ chức Ca cao Quốc tế (ICCO) công nhận thuộc nhóm có hương vị tốt của thế giới; ngành sản xuất chocolate tại Việt Nam theo đó cũng đang trên đà tăng trưởng ấn tượng. Nếu được canh tác và chế biến theo tiêu chuẩn phù hợp, ca cao tại Chư Yang Sin chắc chắn có đầu ra ổn định, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương.
WildAct cũng phối hợp với các kỹ sư nông nghiệp tổ chức tập huấn trồng ca cao tại hai xã Cư Pui và Krông Bông cho gần 20 hộ dân, trong đó hơn một nửa là người Ê-đê. Các buổi tập huấn kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp người dân nắm vững kỹ thuật lựa chọn giống, chuẩn bị đất, trồng và chăm sóc cây ca cao theo hướng bền vững.
Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của kỹ sư nông nghiệp, các hộ dân được thực hành đào hố, trồng cây và xử lý những tình huống thực tế ngay tại hiện trường, trang bị kiến thức cho quá trình trồng và chăm sóc cây sau này. Hoạt động đồng thời tạo cơ hội để người dân trao đổi kinh nghiệm và tìm hiểu về tiềm năng phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại địa phương.
Sau sự kiện, WildAct dự kiến phát 4.400 cây giống ca cao miễn phí, tăng độ phủ cho 4,3 ha đất nông nghiệp sẵn có của người dân và đảm bảo sinh kế cho các hộ gia đình tại đây.
“Người dân tại khu vực này sống chủ yếu nhờ trồng lúa và một số loại cây rừng, còn lại vẫn đi rừng. Nếu mô hình này được nhân rộng sẽ giúp bà con ở đây có thêm thu nhập, không cần đi phá rừng hay săn bắt thú nữa. Cây ca cao trồng thành công sẽ giúp vừa kinh tế, vừa giúp phủ đất rừng. Chú cũng đang kêu gọi thêm nhiều bà con khác tham gia vào chương trình, có thể là ở cả các địa phương lân cận nữa”, chú Nguyễn Văn Tự, một trong những hộ dân tại xã Krông Bông tham gia chương trình chia sẻ.
Tiến sĩ Trang Nguyễn - Nhà sáng lập WildAct - cho biết: “Dự án trồng ca cao là một trong các hoạt động mà WildAct triển khai nhằm cải thiện sinh kế bền vững cho người bản địa, từ đó giúp họ giảm phụ thuộc vào việc khai thác tài nguyên rừng. 100% hộ dân tham gia các dự án như trồng ca cao, Quỹ Cộng đồng, chuyển đổi nghề nghiệp từ thợ săn thành tuần tra rừng - đều tự nguyện cam kết bảo vệ Vườn quốc gia Chư Yang Sin cùng WildAct và các lực lượng chức năng. Gần 1.000 hộ dân đã có nguồn thu nhập ổn định hơn, góp phần bảo vệ hơn 60.000 ha rừng lõi bình yên trong nhiều năm qua - và chúng tôi hy vọng con số này sẽ tiếp tục tăng trưởng trong tương lai.”
Cùng với sự hỗ trợ từ địa phương và Vườn quốc gia Chư Yang Sin, WildAct sẽ thực hiện thêm các dự án tương tự, xây dựng thêm những mô hình bảo tồn thiên nhiên bền vững dựa trên sức mạnh của cộng đồng địa phương.
WildAct là tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam. Tổ chức tập trung vào các hoạt động bảo tồn dựa vào cộng đồng, tăng cường năng lực thực thi pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, nghiên cứu và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
