VI
EN
Ai cũng có thể bước vào văn hóa
Tọa lạc tại số 4 Nguyễn Trung Trực (Hà Nội), cà phê Engels (Ăng-ghen) như mở ra một dòng thời gian khác. Chỉ cần bước qua ngưỡng cửa, người ta như tua ngược quá khứ, lạc vào không gian tại một “bảo tàng văn hóa thu nhỏ” ẩn mình trong căn nhà Pháp cổ được xây dựng từ năm 1940.
Không ồn ào, không phô trương, Engels tách biệt hẳn khỏi phố thị bên ngoài bằng không gian trầm lắng, đậm chất văn hóa và lịch sử. Những bức tranh cũ, tường gạch thô, cầu thang gỗ, ánh sáng vàng dịu… tất cả tạo nên cảm giác như đang ghé thăm chốn riêng của người sưu tầm nghệ thuật hơn là một quán cà phê thông thường.
Quán cà phê Ăng ghen lấy cảm hứng từ tên nhà lý luận, triết gia Friedrich Engels
Nét “xưa” của giai đoạn tân thời, phảng phất hơi thở sang trọng, Tây phương
Chủ quán là chị Lan Anh với hơn 10 năm làm việc văn phòng cùng lịch trình kéo dài và áp lực, đã quyết định rời bỏ guồng quay ấy để theo đuổi đam mê. Sau khi chuyển sang làm việc từ xa, cô có thêm thời gian cho bản thân và mạnh dạn mở quán dù chưa từng có kinh nghiệm trong lĩnh vực F&B.
Ban đầu, ý tưởng của cô là mở một gallery mini trưng bày đồ cổ và nghệ thuật, nhưng Lan Anh nhanh chóng nhận ra rằng một quán cà phê sẽ tạo cơ hội tương tác tốt hơn với du khách. "Tôi muốn khi mọi người bước vào đây, họ sẽ thấy mình như đang ghé thăm một không gian văn hóa thân quen, dễ chạm và dễ tiếp cận. Không cần phải cố tỏ ra yêu thi ca, nghệ thuật, nơi này được tạo ra để bất kỳ ai cũng có thể bước vào và tận hưởng”, vị chủ quán chia sẻ.
Nét giao thoa giữa sắc màu truyền thống Việt Nam và phương Tây
Từ tôn giáo, trang sức, trang phục đến đồ uống, thậm chí khía cạnh triết học và nhân văn… tất cả được giao thoa một cách khéo léo
Tên gọi quán lấy cảm hứng từ nhà lý luận, triết gia Friedrich Engels - người bạn của Karl Marx (Các Mác) thuộc tầng lớp tư bản, nhưng dành cả đời nghiên cứu chủ nghĩa cộng sản, giá trị nhân văn. Theo chị Lan Anh, đó là một “nút thắt” thú vị để kết nối triết học, tư tưởng, tôn giáo và đời sống, dễ nhớ cho cả khách Việt và quốc tế. Engels thu hút đông đảo khách trẻ, đặc biệt sinh viên đến tìm cảm hứng sáng tạo từ các chất liệu nghệ thuật, còn những người yêu văn hóa thì coi đây như một điểm hẹn quen thuộc để đối thoại.
“Văn hóa Việt Nam cần có điểm tụ chung”, vị chủ quán nói. “Từ tôn giáo, trang sức, trang phục, đồ uống… cho đến tư tưởng và tính nhân văn”. Engels vì thế trở thành nơi giao thoa từ nhiều yếu tố làm nên bản sắc Việt, được kể lại một cách nhẹ nhàng, không giáo điều.
Mỗi chất liệu xuất hiện một chút, vừa đủ để gợi tò mò và người xem dừng lại “cảm” lâu hơn
Những cuốn sách cổ còn nguyên vẹn được trưng bày cẩn thận
Một không gian xưa, sang mà Tây
Điều làm Engels khác biệt so với vô số quán cà phê phong cách cổ ở Hà Nội chính là mang màu sắc xưa nhưng vẫn toát vẻ Tây phương. Không phải kiểu làng quê Việt Nam mà nơi đây toát lên một thời kỳ thuộc địa, giai đoạn tân thời, được trùng tu và gìn giữ cẩn thận. Trên những chiếc kệ gỗ, bàn trà hay góc tường là sự hiện diện của đồng, gốm, tượng, tranh ảnh, sách cổ… được sắp đặt rất đơn giản nhưng có chủ ý. Mỗi chất liệu xuất hiện một chút, vừa đủ để gợi tò mò và người xem dừng lại “cảm” lâu hơn.
Sức hút thực sự của Engels còn nằm ở kho tàng văn hóa đa dạng mà chị Lan Anh đã lặng lẽ tích lũy suốt hơn một thập kỷ vì đam mê. Không gian quán như một dòng chảy ký ức, nơi mỗi hiện vật từ đồng, gốm đến tượng, tranh… đều kể câu chuyện về bàn tay tài hoa bở những nghệ nhân Việt Nam từ thế kỷ XII, XIII. Ở đó có những bức tranh thờ của người Dao, những cuốn sách xưa viết bằng chữ Hán cổ còn nguyên vẹn được trân trọng trưng bày và cả trang sách đã sờn rách được cắt ép thành lót cốc, tiếp tục một vòng đời mới…
Những bức tranh thờ của người Dao còn nguyên vẹn, một bộ sưu tập khó tìm thấy ở miền Bắc ngày nay
Chị Lan Anh còn kết nối với các nghệ nhân lớn tuổi ở vùng cao, đưa những sản phẩm thủ công độc bản, không sản xuất đại trà đến gần hơn với du khách ngay tại Engels. Hiếm có hơn cả là bộ 12 bức tranh thờ của người Dao còn nguyên vẹn, một bộ sưu tập khó tìm thấy ở miền Bắc ngày nay. Thậm chí, những mảnh bát vỡ cũng được "nâng tầm" bằng cách bôi viền mạ vàng theo phong cách kintsugi Nhật Bản, biến chúng thành biểu tượng trân trọng di sản. "Dù vỡ rồi, nhưng khi cầm lên vẫn thấy tự hào vì kỹ thuật và con mắt nghệ thuật người xưa đã đạt đỉnh cao đến vậy", chị Lan Anh nói.
Thực đơn tại Engels cũng là điểm độc đáo khi kết hợp giữa đồ uống truyền thống và các món ăn vặt Việt Nam. Thực khách như lạc về Hà Nội những năm 1940, nơi từng ly bạc sỉu hay cà phê trứng mang trong mình câu chuyện văn hóa và lịch sử Thủ đô. Những món bánh kèm như bánh ép Huế hay chè lam cũng gợi nhớ hương vị xưa… Mỗi ngụm cà phê hay tách trà ở Engels không chỉ là thức uống, mà còn là một chuyến du hành nhỏ vào quá khứ, nơi lịch sử gặp gỡ văn hóa.
Trang sách đã sờn rách được cắt ép thành lót cốc, tiếp tục một vòng đời mới…
Những năm gần đây, làn sóng tôn vinh văn hóa truyền thống Việt Nam qua các chương trình âm nhạc và nghệ thuật đã trở thành nguồn cảm hứng lớn, thôi thúc chị Lan Anh mở quán. Với cô, đây là cách đóng góp nhỏ bé nhưng thiết thực để mọi người cùng nhau chia sẻ và gìn giữ những nét đẹp dân tộc. Dù việc sưu tầm cổ vật ngày càng khó khăn, khan hiếm, tính toàn vẹn khó đảm bảo, cô vẫn kiên trì biến Engels thành "office" mơ mộng của riêng mình.
Giữa những trào lưu nhanh chóng, Engels vẫn chọn hướng đi chậm rãi. Bởi chủ quán cho rằng: “Văn hóa không thể xô bồ được”. Và có lẽ chính điều đó khiến nơi này trở thành một điểm dừng chân đặc biệt; không chỉ uống cà phê, mà còn chạm vào thời gian, lịch sử và những câu chuyện văn hóa còn đang thì thầm.
Engels không chỉ dừng ở việc trưng bày mà còn khơi gợi sự tò mò, khuyến khích đối thoại về văn hóa Việt Nam
