VI
EN
Sự bùng phát của ổ dịch virus Nipah (NiV) tại bang West Bengal (Ấn Độ) với tỷ lệ tử vong lên tới 75% đã buộc các quốc gia trong khu vực phải kích hoạt hệ thống sàng lọc khẩn cấp. Du khách quốc tế cần đặc biệt lưu ý các quy định kiểm dịch mới để tránh gián đoạn hành trình.
Trong bối cảnh mùa du lịch cao điểm đầu năm 2026, các cửa ngõ hàng không tại Thái Lan, Nepal và Đài Loan đã đồng loạt nâng mức cảnh báo. Những biện pháp đo thân nhiệt, khai báo y tế và giám sát dịch tễ, vốn thường thấy của thời kỳ Covid-19 - nay đang được tái triển khai để ngăn chặn một loại virus có độc lực nguy hiểm hơn gấp nhiều lần.
Siết chặt quy trình sàng lọc tại các đầu mối giao thông quốc tế
Thái Lan là quốc gia phản ứng quyết liệt nhất. Kể từ ngày 25/01, Bộ Y tế Công cộng Thái Lan đã thiết lập các trạm kiểm soát y tế đặc biệt tại các sân bay trọng điểm: Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket. Theo ghi nhận của Daily Mirror, mọi hành khách đến từ các khu vực có nguy cơ đều phải trải qua kiểm tra thân nhiệt bằng thiết bị hồng ngoại và trả lời bảng hỏi dịch tễ nghiêm ngặt.
Nhân viên y tế thực hiện quy trình đo thân nhiệt và sàng lọc triệu chứng đối với hành khách nhập cảnh từ các vùng có nguy cơ dịch tễ
Tương tự, tại Nepal, Sân bay Quốc tế Tribhuvan (Kathmandu) đã bố trí thêm nhân viên y tế túc trực 24/7. Không chỉ dừng lại ở đường hàng không, chính quyền Nepal còn tăng cường giám sát tại các cửa khẩu đường bộ giáp với Ấn Độ. Mục tiêu cốt lõi là khoanh vùng và cách ly sớm các trường hợp có triệu chứng sốt hoặc rối loạn thần kinh ngay từ cửa ngõ.
Cảnh tượng các rào chắn y tế và khu vực khai báo sức khỏe được kích hoạt trở lại khiến nhiều du khách liên tưởng đến các biện pháp phòng dịch nghiêm ngặt trong giai đoạn đại dịch Covid-19
Trong khi đó, Đài Loan (Trung Quốc) đã chính thức đưa ra cảnh báo du lịch "mức màu vàng" đối với khu vực West Bengal. Theo Focus Taiwan, dù chưa áp dụng lệnh cấm bay hay phong tỏa diện rộng, nhưng hệ thống bệnh viện và lực lượng kiểm dịch tại biên giới đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng kích hoạt các giao thức ứng phó bệnh truyền nhiễm mới nổi.
Virus Nipah: "Sát thủ" thầm lặng với tỷ lệ tử vong cực cao
Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy virus Nipah là một trong những mầm bệnh nguy hiểm nhất hiện nay. Khác với virus SARS-CoV-2, Nipah lây truyền từ động vật (đặc biệt là dơi ăn quả) sang người, với các biến chứng nặng nề liên quan đến não bộ và hệ hô hấp.
Nhiều cửa ngõ hàng không lớn trên thế giới cảnh báo về phòng chống virus Nipah, yêu cầu du khách chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày
Bác sĩ Narendra Kumar Arora, Hội đồng Cố vấn kỹ thuật quốc gia Ấn Độ (NTAGI), nhận định trên hãng tin ANI: "Nipah không phải mối đe dọa mới, nhưng tính chất diễn tiến của nó cực kỳ phức tạp. Bệnh nhân thường rơi vào tình trạng viêm não hoặc suy hô hấp cấp tính rất nhanh". Đáng quan ngại hơn, hiện thế giới chưa có vaccine phòng ngừa và cũng không có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu dựa trên kháng thể đơn dòng, nhưng nguồn cung loại thuốc này vô cùng khan hiếm trên phạm vi toàn cầu.
Khác với Covid-19 vốn phải kiểm soát diện rộng, việc sàng lọc virus Nipah tập trung phát hiện người có triệu chứng và yếu tố dịch tễ, nhằm ngăn nguy cơ lây lan
Dù phương thức kiểm tra tại sân bay có nhiều điểm tương đồng, nhưng du khách cần hiểu rõ sự khác biệt trong đặc tính lây truyền để phối hợp với nhân viên y tế. Về cơ chế lây lan, Covid-19 lây mạnh qua không khí, trong khi virus Nipah chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể hoặc thực phẩm nhiễm bẩn. Liên quan đến các đối tượng sàng lọc, các biện pháp tại sân bay hiện nay tập trung vào người có triệu chứng lâm sàng rõ rệt (sốt, đau đầu, ho, lú lẫn) và có yếu tố dịch tễ (đến từ vùng dịch). Bên cạnh đó, hiện nay có test nhanh Nipah tại chỗ như Covid-19. Việc xác nhận ca bệnh phải được thực hiện thông qua xét nghiệm RT-PCR tại các phòng thí nghiệm chuyên sâu.
Với Nipah, các xét nghiệm nhanh tại chỗ hầu như chưa khả dụng, việc chẩn đoán cần đến phòng thí nghiệm chuyên sâu. Việc cách ly và kiểm soát cũng mang tính chọn lọc hơn
Để bảo đảm an toàn tính mạng và tránh các rắc rối về pháp lý y tế khi di chuyển quốc tế, du khách cần tuân thủ nghiêm ngặt các khuyến cáo sau. Tuyệt đối không sử dụng thực phẩm sống, tránh ăn các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn hoặc nước giải khát tươi chưa qua xử lý nhiệt tại vùng có dịch. Tránh xa các khu vực dơi ăn quả cư ngụ hoặc các trang trại chăn nuôi lợn tại vùng West Bengal và Bangladesh. Du khách cũng lưu ý rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn có nồng độ cồn trên 60%.
Đặc biệt lưu ý chủ động khai báo y tế, nếu có lịch sử di chuyển qua vùng dịch trong vòng 21 ngày, du khách cần thông báo trung thực với lực lượng kiểm dịch sân bay ngay cả khi chưa có triệu chứng. Nếu xuất hiện sốt cao hoặc đau đầu dữ dội trong vòng 3 tuần sau khi trở về, cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ lịch trình di chuyển.
Hiện tại, việc kiểm tra y tế tại các sân bay không nhằm mục đích cản trở hoạt động du lịch mà là biện pháp phòng vệ cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Du khách nên giữ tâm lý bình tĩnh, cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống như WHO, CDC và các thông báo chính thức từ cơ quan hàng không.
