Chính thức chọn 24/11 là "Ngày Văn hóa Việt Nam"

Mới đây, Bộ Chính trị thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam" thông qua Nghị quyết số 80-NQ/TW. Đây là một bước ngoặt quan trọng, định vị lại vị thế của văn hóa như một nền tảng vững chắc, một nguồn lực nội sinh để đất nước tự tin hội nhập và phát triển bền vững.

Bài liên quan

Âm nhạc và văn hóa Việt Nam tỏa sáng: Concert “Anh trai vượt ngàn chông gai” làm nên kỳ tích

"Cô Đôi Thượng Ngàn" bước ra thế giới: Khi văn hoá dân gian trở thành sức mạnh mềm của Việt Nam

Đáng chú ý, người lao động cả nước sẽ được nghỉ hưởng nguyên lương trong ngày này, bắt đầu từ năm 2026. Đây là một quyết định cho thấy Đảng và Nhà nước ta rất coi trọng vai trò của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển toàn diện, khẳng định rằng phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng trong sự phát triển của đất nước.

Nhìn lại bức tranh văn hóa năm 2025, chúng ta không chỉ thấy những con số doanh thu kỷ lục, mà còn chứng kiến một cuộc "phục hưng" di sản đầy ngoạn mục ngay trong lòng đời sống đương đại. Văn hóa truyền thống không còn nằm im trong bảo tàng hay các trang sách cũ; nó đã thực sự sống lại bằng một diện mạo mới, trẻ trung và đầy kiêu hãnh.

Sức nóng lan tỏa từ các đêm nhạc như "Anh trai vượt ngàn chông gai" hay concert "Tổ quốc trong tim" của Đài Truyền hình Việt Nam không đơn thuần là những hiện tượng giải trí nhất thời. Đó là lời khẳng định đanh thép về việc tôn vinh cội nguồn: khi những giá trị cốt lõi được kết hợp với tư duy dàn dựng hiện đại, chúng tạo ra sức mạnh cộng hưởng mãnh liệt.

Cú sốt từ bản phối mới của "Trống Cơm" hay "Phong Nữ - Cô Đôi Thượng Ngàn" đã thực hiện được một nhiệm vụ tưởng chừng bất khả thi: khiến hàng triệu người trẻ không chỉ "nghe" mà còn tìm hiểu về di sản, đưa những làn điệu cổ xưa thành trào lưu thời thượng dẫn dắt thị trường.

Chưa dừng lại ở đó, năm 2025 còn ghi dấu những "cuộc viễn chinh" đầy tự hào của âm nhạc Việt ra biển lớn. Khi những nghệ sĩ như Đức Phúc hay Phương Mỹ Chi sải bước trên các sân khấu quốc tế, họ không chỉ mang theo giọng hát, mà còn mang theo cả "căn tính" Việt Nam - một bản sắc riêng biệt, không thể trộn lẫn giữa dòng thác toàn cầu hóa. Song hành cùng đó, chiến dịch "Đưa cổ phục vào đời sống" và các dự án "Số hóa di sản" quy mô lớn đã xóa nhòa khoảng cách giữa quá khứ và tương lai. Tất cả những chuyển động ấy là minh chứng sống động nhất cho thấy: Văn hóa Việt chưa bao giờ cũ kỹ; trái lại, nó đang cuộn chảy mạnh mẽ, đầy nội lực, sẵn sàng trở thành bệ phóng để quốc gia khẳng định tầm vóc trên bản đồ thế giới.

Vậy tại sao lại là ngày 24/11 mà không phải một cột mốc nào khác trong chiều dài hàng nghìn năm lịch sử? Ngược về 80 năm trước, ngày 24/11/1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất đã được khai mạc giữa lúc vận mệnh dân tộc đang ở thế "ngàn cân treo sợi tóc". Đây là sự kiện đặt nền móng đầu tiên cho sự nghiệp xây dựng nền văn hóa mới, với sự có mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng hơn 200 đại biểu là những trí thức, văn nghệ sĩ ưu tú nhất của đất nước lúc bấy giờ.

Khi đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một bài phát biểu về cương lĩnh kéo dài 40 phút, để lại một câu nói bất hủ đã trở thành kim chỉ nam cho mọi hoạt động văn hóa sau này: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi".

Tư tưởng của Bác Hồ tại hội nghị năm ấy vẫn còn nguyên giá trị thời đại, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội đang đối mặt với những thách thức về đạo đức và lối sống. Bác Hồ đã mong muốn một nền văn hóa lấy hạnh phúc của đồng bào làm cơ sở, một nền văn hóa thuần túy Việt Nam nhưng không hề bảo thủ. Người khuyến khích chúng ta học tập cái hay của văn hóa Đông - Tây để chung đúc lại, tạo nên một bản sắc riêng biệt phù hợp với tinh thần dân chủ.

Điểm đáng suy ngẫm nhất chính là yêu cầu văn hóa phải đi sâu vào đời sống người dân để sửa đổi những thói hư tật xấu như tham nhũng, lười biếng, phù hoa hay xa xỉ. Trong mắt Người, văn hóa không phải là một món đồ trang sức xa xỉ dành cho giới thượng lưu, mà phải là công cụ để rèn luyện tinh thần "vì nước quên mình", là sợi dây liên kết giữa lợi ích cá nhân và vận mệnh dân tộc.

Lịch sử cũng đã ghi dấu ngày 24/11 bằng những sự kiện ngoại giao và xã hội đầy ý nghĩa, minh chứng cho sự hiện diện đa dạng của văn hóa trong mọi lĩnh vực đời sống. Từ việc Bác Hồ tiếp các nhà văn hóa Pháp ngay sau hội nghị năm 1946 đến việc Người gửi điện chúc mừng các nguyên thủ quốc gia, hay thăm các triển lãm thanh niên và dân tộc thiểu số vào năm 1956, tất cả đều toát lên một tinh thần đoàn kết và hữu nghị. Thậm chí, ngay cả trong công tác lý luận, khi nhắc nhở cán bộ tạp chí Học tập vào năm 1965, Người cũng nhấn mạnh rằng văn phong phải giản dị, dễ hiểu, phải viết theo "lối Việt Nam".

Bước sang thế kỷ 21, tinh thần của ngày 24/11 một lần nữa được khơi dậy mạnh mẽ qua Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021. Đây là dịp để toàn xã hội nhìn nhận lại 35 năm đổi mới, đánh giá những thành tựu và cả những hạn chế trong thời gian qua. Hội nghị đã đặt ra mục tiêu chấn hưng văn hóa, đưa di sản thành động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2026 và tầm nhìn đến năm 2045. Chúng ta không chỉ bảo tồn những gì đã có, mà còn phải phát triển công nghiệp văn hóa để định vị thương hiệu quốc gia trên bản đồ thế giới. Việc Công viên địa chất Đắk Nông được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu vào đúng ngày 24/11/2020 cũng là một minh chứng sống động cho việc giá trị Việt Nam đang được thế giới trân trọng và vinh danh.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị ra đời trong bối cảnh thế giới đang biến động không ngừng với sự cạnh tranh gay gắt về hệ giá trị. Văn hóa giờ đây không còn đứng sau kinh tế hay chính trị, mà phải "đi trước soi đường", thấm thấu vào từng quyết sách phát triển. Việc chọn ngày 24/11 làm Ngày Văn hóa Việt Nam chính là sự tôn vinh xứng đáng dành cho đội ngũ văn nghệ sĩ, những người đang miệt mài sáng tạo để làm giàu thêm kho tàng tinh thần của dân tộc. Đồng thời, đây cũng là lời nhắc nhở mỗi cá nhân về trách nhiệm thực hành lối sống văn minh, đề cao các chuẩn mực đạo đức xã hội giữa làn sóng toàn cầu hóa.