Hiểu thêm về nước Pháp khi đi qua những cánh cửa, lối nhỏ ở Lyon

Còn với tôi, đó không chỉ là một lối đi. Đó là nơi tôi bắt đầu hiểu rằng nước Pháp đẹp nhất không phải ở những đại lộ, mà ở những con đường âm thầm dẫn con người tìm thấy nhau.

Bài liên quan

Từ sự đồng cảm với người đau dạ dày, "nhà hàng" đã được khai sinh ở nước Pháp

Sông Seine hồi sinh như thế nào sau nửa thế kỷ bị coi là "dòng sông chết"?

Đội tuyển Pháp đang tiến bước vững chắc ở World Cup 2026. Đội bóng áo lam luôn được nhớ đến là đội ngũ của nhiều màu da, nhiều nguồn gốc, nhiều câu chuyện khác nhau cùng đứng dưới một lá cờ. Vì thế mỗi lần nhìn đội tuyển Pháp bước ra sân, tôi lại hồi tưởng về một thành phố cách Paris gần năm trăm cây số.

Ghé qua Lyon trong hai ngày ngắn ngủi, tôi chỉ nghĩ mình đang dừng chân ở một đô thị di sản nổi tiếng với ẩm thực, những con phố cổ và hai dòng sông Rhône, Saône ôm lấy trung tâm thành phố. Nhưng Lyon đã dạy tôi rằng có những con đường không hiện trên bản đồ du lịch, nhưng lại là nơi con người tìm thấy nhau.

Những con đường không dành cho khách du lịch

Tôi đến Lyon vào một buổi sáng cuối thu, thành phố còn phủ một lớp sương mỏng. Từ nhà ga, tôi gửi ba lô ở hostel rồi đi bộ về khu Vieux Lyon, khu phố cổ nằm dưới chân đồi Fourvière. Những con đường lát đá hẹp, những dãy nhà mang màu vàng nhạt đặc trưng của miền nam nước Pháp và những ô cửa sổ nhỏ phủ đầy hoa khiến cả khu phố mang vẻ bình yên rất khác Paris.

Tôi đi chậm, ghé vào vài tiệm bánh, nghe tiếng chuông nhà thờ vọng xuống từ trên đồi rồi men theo những con dốc đá để lên Vương cung Thánh đường Notre-Dame de Fourvière. Sương hôm ấy dày đến mức gần như che khuất toàn bộ thành phố phía dưới. Lyon hiện ra mờ ảo như một bức tranh chì, không có những khung hình ngoạn mục mà du khách thường mong đợi, nhưng lại khiến người ta muốn đứng lâu hơn trong sự tĩnh lặng ấy.

Chỉ đến khi quay xuống khu phố cổ, tôi mới bắt đầu để ý đến những cánh cửa gỗ cũ kỹ nằm chen giữa các dãy nhà. Nhiều cánh cửa tưởng như chỉ dẫn vào một ngôi nhà bình thường, nhưng khi mở ra lại xuất hiện những khoảng sân lát đá, những cầu thang xoắn, những hành lang dài xuyên qua cả dãy phố rồi bất ngờ mở ra ở một con đường khác.

Người Lyon gọi chúng là traboules. Chúng không được xây để phô diễn vẻ đẹp kiến trúc hay thu hút khách tham quan. Nhiều thế kỷ trước, những người thợ dệt lụa đã dùng các lối đi ấy để vận chuyển những cuộn tơ quý tránh mưa gió. Đến Thế chiến thứ hai, lực lượng Kháng chiến Pháp lại tận dụng chính mạng lưới traboules để bí mật di chuyển giữa lòng thành phố mà quân Đức rất khó kiểm soát.

Cùng một con đường, qua nhiều thế kỷ, vẫn lặng lẽ làm công việc của mình: giúp con người tìm được lối đi ngắn nhất để đến với nhau, dù họ đến từ bất cứ nơi đâu.

World Cup, nơi mọi con đường đều gặp nhau

Đến khi World Cup trở lại, tôi mới hiểu vì sao Lyon luôn hiện lên trong suy nghĩ mỗi lần nhìn đội tuyển Pháp bước ra sân cỏ. Tôi không nhìn thấy trước tiên những ngôi sao hay những danh hiệu. Tôi nhìn thấy rất nhiều con đường khác nhau đang cùng hội tụ.

Có người sinh ra ở Paris, có người lớn lên tại Marseille, Lyon hay Toulouse. Có người mang dòng máu Algeria, Senegal, Cameroon, Guadeloupe hay Bồ Đào Nha. Mỗi người đến với đội tuyển bằng một hành trình rất riêng, giống như những traboules có điểm khởi đầu khác nhau nhưng cuối cùng đều dẫn về cùng một khoảng sân.

Đó cũng là điều khiến bóng đá Pháp luôn đặc biệt. Sức mạnh của họ chưa bao giờ đến từ sự giống nhau, mà từ khả năng kết nối những khác biệt thành một tập thể. Sau Zidane là Henry, sau Henry là Griezmann, rồi Mbappé, Camavinga, Tchouaméni… Mỗi thế hệ chỉ đi tiếp một đoạn đường và trao lại cho thế hệ sau. Họ không bắt đầu lại từ đầu, cũng không cố thay thế hoàn toàn những người đi trước. Họ chỉ tiếp tục hành trình mà bóng đá Pháp đã bền bỉ xây dựng suốt nhiều thập kỷ.

Đến hôm nay, điều còn ở lại trong tôi sau Lyon chính là những traboules, những lối đi bé nhỏ mà nếu không có người chỉ, rất dễ bước ngang qua mà không hề biết phía sau cánh cửa cũ kỹ ấy là cả một khoảng sân ngập nắng. Tôi cũng nhớ con gà trống vàng trên đỉnh Fourvière, biểu tượng đã lặng lẽ nhìn xuống thành phố suốt bao thế kỷ. Một hình ảnh ở rất cao, một hình ảnh nằm rất thấp, nhưng cả hai đều âm thầm dẫn con người đến gần nhau hơn.

Bóng đá cũng giống những traboules của thành phố này. Nó mở ra những lối đi để rất nhiều con người khác nhau gặp nhau dưới cùng một màu áo. Khi tiếng còi khai cuộc vang lên, nó giống như tiếng gà trống trên đỉnh đồi Fourvière báo hiệu một ngày mới.

Chiếc cúp rồi sẽ có chủ nhân. Những tiếng reo hò rồi cũng sẽ lắng xuống. Nhưng cũng như những traboules vẫn âm thầm nối những con phố của Lyon suốt hàng trăm năm, bóng đá vẫn tiếp tục mở ra những lối đi để con người tìm thấy nhau. Đó là điều còn ở lại lâu hơn bất kỳ danh hiệu nào.

Bài và ảnh: Nguyễn Hoàng Bảo