VI
EN
Trên hành trình quen thuộc từ TP.HCM lên Đà Lạt những ngày đầu năm, khi tiết trời cao nguyên vẫn còn se lạnh, chúng tôi không ngờ lại bắt gặp một khoảnh khắc đẹp ngỡ ngàng ở Bảo Lộc đến mức phải lập tức phanh xe. Giữa dòng người qua lại, ánh vàng bất chợt lóe lên bên đường như một dấu chấm than giữa bản nhạc xanh của cà phê, chè và thông. Trong sân Trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế Bảo Lộc, một cây hoa vàng rực rỡ đứng sừng sững, tự tin khoe sắc giữa đất trời, nổi bật hơn hẳn mọi loài cây khác xung quanh.
Chúng tôi dừng xe, bước vào sân trường, không giấu nổi sự choáng ngợp. Dưới tán cây xòe rộng, từng chùm hoa tròn trịa rực lên sắc vàng ấm áp, kiêu hãnh và dịu dàng.
Cây phượng vàng đang nở rộ trong sân Trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế Bảo Lộc
Cuộc gặp gỡ bất ngờ dưới tán hoa vàng
Khi chúng tôi còn mải mê chụp ảnh, một người đàn ông tóc đã điểm hoa râm, dáng người chậm rãi, trong bộ trang phục giản dị, bước vào sân trường. Ông dừng lại gần gốc cây, nhìn chúng tôi với nụ cười hiền, rồi chủ động bắt chuyện. Câu chuyện bắt đầu tự nhiên như thể tán phượng vàng kia đã sắp đặt sẵn cuộc gặp gỡ này.
Ông bảo, người ta thường biết đến phượng đỏ của mùa hè, phượng tím mộng mơ hay phượng son rực rỡ, nhưng ít ai biết rằng còn có một loài hoa mang tên phượng vàng - một loài hoa quý hiếm. Cây phượng vàng còn có tên gọi khác là cây Phật Y, hay “áo Phật”, thuộc họ đậu, tên khoa học là Schigolobium excelsum, có nguồn gốc từ Brazil.
Phượng vàng là loài cây thân gỗ với chiều cao có thể lên đến hàng chục mét
Ông say sưa kể, mỗi đầu ngọn của cây sẽ mọc từ 10 đến 12 cành hoa chính. Từ mỗi cành chính lại phân ra 6 đến 8 cành phụ, và trên mỗi cành phụ mang theo 30 đến 40 nụ hoa. Tất cả hội tụ lại thành một chùm hoa tròn, đường kính có thể vượt hơn 80cm, tạo nên dáng vẻ lộng lẫy như một chiếc lọng khổng lồ. Hoa phượng vàng bắt đầu nở từ dịp Noel, Tết Dương lịch và kéo dài đến hết Tết Âm lịch. Một mùa hoa hiếm hoi nối liền hai cái Tết Đông - Tây.
Nghe đến đây, chúng tôi đã thấy cây hoa trước mặt mình không chỉ đẹp, mà còn mang trong nó cả một câu chuyện dài của thời gian.
Người “hồi sinh” phượng vàng Bảo Lộc
Sau một hồi trò chuyện, chúng tôi mới ngỡ ngàng nhận ra người đàn ông giản dị đang đứng trước mặt mình chính là thầy giáo Bùi Văn Tho, thường được gọi thân mật là thầy Bùi Tho. Thầy từng giảng dạy tại Trường Trung học Nông Lâm Súc trong giai đoạn 1970 - 1975, tiền thân của Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ Bảo Lộc ngày nay. Và hơn thế, thầy chính là người đã “hồi sinh” giống cây phượng vàng ở Bảo Lộc, mang lại những khung cảnh vàng rực rỡ cho cao nguyên như hôm nay.
Thầy giáo Bùi Tho đứng dưới tán phượng vàng do chính tay thầy trồng trong trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế Bảo Lộc
Thầy kể, cơ duyên đến vào những ngày giáp Tết Mậu Dần năm 1999. Khi ấy, một nhiếp ảnh gia gửi cho thầy một bức ảnh hoa vàng rực rỡ kèm theo câu hỏi: “Ở đầu dốc vào thị xã Bảo Lộc có một cây cổ thụ cho ra hoa màu vàng như một cái lọng khổng lồ rất đẹp, tên là gì?”. Câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy lại khiến nhiều người Bảo Lộc lúc bấy giờ lúng túng. Không ai biết chính xác tên cây, người thì gọi là chiêu liêu, người lại gọi là vàng anh.
Sắc hoa phượng vàng đã trở thành dấu ấn đặc trưng của vùng đất Bảo Lộc mà không nơi nào ở Việt Nam có được
Lịch sử của loài cây này cũng hiếm hoi như chính vẻ đẹp của nó. Năm 1929, người Pháp mang phượng vàng về miền Nam Việt Nam trồng hai cây: một cây ở Thảo Cầm viên Sài Gòn - Gia Định, một cây trước Sở Con Trâu (Trung tâm Thực nghiệm, nay thuộc phường Lộc Sơn, TP Bảo Lộc). Cây ở Thảo Cầm viên đã chết vào năm 1945, để lại duy nhất một cây ở B’Lao (tên gọi khác của Bảo Lộc). Cây ấy vẫn đơm hoa, kết quả, nhưng không hề có cây con mọc tự nhiên, bởi nó không tái sinh theo chu kỳ bình thường.
Hành trình gieo mầm vàng cho cao nguyên
Trước vẻ đẹp mong manh nhưng kiêu hãnh ấy, thầy Bùi Tho tự hỏi: nếu một ngày cây “mẹ” già đi và biến mất, phượng vàng sẽ chỉ còn lại trong ký ức? Nghĩ là làm, thầy Tho lập tức liên hệ với ông Huỳnh Minh Bảo, một kỹ sư Cao đẳng Lâm nghiệp thuộc Trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục B’Lao. Qua nghiên cứu, họ xác định cây phượng vàng có họ hàng với phượng, thuộc họ Điệp Caesalpiniaceae (Schigolobium excelsum). Từ nền tảng khoa học ấy, thầy bắt tay vào hành trình ươm giống.
Cây phượng vàng trong trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế Bảo Lộc là một trong số những cây con được ươm trồng
Gần hai năm ròng rã, với không ít thất bại, thầy mới ươm được khoảng 20 cây con đầu tiên. Những cây giống được ươm thành công đầu tiên ấy, ông Bùi Tho đã đem hiến tặng các chùa, tu viện, nhà thờ, Trường Tiểu học Thăng Long TP Bảo Lộc, Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ Bảo Lộc, Khu sinh thái Hồng Liên… Mùa xuân năm 2008, đúng mười năm sau ngày bắt đầu ươm giống và hiến tặng, những bông phượng vàng đầu tiên đã nở tại chùa Phước Huệ và Trường Tiểu học Thăng Long. Sắc vàng ấy nhanh chóng trở thành “hiện tượng lạ” của xứ B’Lao, khiến người dân không khỏi xao xuyến.
Khác với phượng đỏ của mùa hè, phượng vàng nở vào mùa xuân. Đó là thời điểm Bảo Lộc khoác lên mình vẻ đẹp rực rỡ nhất.
Ngày nay, người ta có thể dễ dàng bắt gặp phượng vàng tại Tu viện Bát Nhã (xã Đam B’ri), Nhà thờ Tân Thanh, Trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế Bảo Lộc hay trên nhiều tuyến đường, trường học, khu công cộng khác. Thành phố cũng đang từng bước xây dựng hình ảnh “thành phố hoa phượng vàng”, biến loài hoa quý hiếm này thành dấu ấn du lịch đặc trưng của cao nguyên.
Du khách chụp ảnh kỷ niệm cùng thầy giáo Tho
Thảm hoa vàng dưới sân trường
Nghe xong câu chuyện của thầy Bùi Tho, tôi ngước nhìn tán phượng vàng xòe rộng như chiếc ô khổng lồ dưới nền trời xanh thẳm. Những cánh phượng rơi rụng xuống tạo thành tấm thảm nhung phủ lên nền đất một màu vàng ấm nao người giữa hơi lạnh cao nguyên ngày đầu năm. Tôi thầm thán phục vẻ đẹp bền bỉ của loài hoa này, và càng thán phục hơn con người đứng cạnh mình - người đã lặng lẽ giữ lại sắc vàng cho Bảo Lộc.
Gửi lời cảm ơn và lời chào đến thầy, chúng tôi tiếp tục chặng đường đến Đà Lạt, và lại bất chợt nhìn thấy những bông hoa phượng mới chớm nở vươn mình nên nền trời như khao khát sự tỏa sáng mãnh liệt sau khi được hồi sinh.
