Biểu tượng từng bị ghét nhất thế giới giữa lòng Paris chính thức “thay da đổi thịt”

Sau hơn năm thập kỷ tồn tại như một "khối u" kiến trúc lạc lõng giữa vẻ đẹp cổ điển của kinh đô ánh sáng, tháp Montparnasse - biểu tượng của sự tranh cãi tại Paris cuối cùng đã chuẩn bị bước vào một chương mới. Cuộc cải tạo trị giá hơn 700 triệu USD này không chỉ là một dự án chỉnh trang đô thị đơn thuần, mà còn là nỗ lực "chữa lành" những tổn thương về mặt thẩm mỹ và quy hoạch mà tòa nhà chọc trời duy nhất trong nội đô Paris đã gây ra suốt 53 năm qua.

Bài liên quan

Vì sao giới trẻ không còn mặn mà với Paris dịp Valentine 2026?

Những lần “thót tim” từ Paris đến Rome

Di sản của sự ghét bỏ

Kể từ khi khánh thành vào năm 1973, tháp Montparnasse với chiều cao 210 mét đã trở thành tâm điểm của những lời chỉ trích gay gắt. Với khối hình hộp màu nâu xì gà sừng sững, tòa nhà bị coi là thực thể làm hoen ố đường chân trời lãng mạn của Paris. Người dân địa phương từ lâu đã truyền tai nhau một câu đùa đầy mỉa mai: Tầm nhìn đẹp nhất Paris chính là từ đài quan sát tầng 56 của tòa tháp này, bởi đó là nơi duy nhất bạn không phải nhìn thấy sự hiện diện của chính nó. Thậm chí, nhiều người còn gọi thẳng thừng đây là "chiếc hộp đựng tháp Eiffel" vì sự thô kệch và thiếu tính kết nối với các công trình kiến trúc Haussmann xung quanh.

Sự phản ứng dữ dội đối với Montparnasse lớn đến mức chính quyền thành phố đã phải ban hành các quy định khắt khe, gần như cấm hoàn toàn việc xây dựng thêm các tòa nhà cao tầng trong khu vực nội đô suốt nhiều thập kỷ. Điều này lý giải vì sao các khu cao ốc hiện đại đều bị đẩy ra khu vực La Défense phía ngoại ô. Tuy nhiên, bất chấp sự ghét bỏ, tòa tháp vẫn lầm lũi tồn tại, từng là nơi đặt trụ sở chiến dịch tranh cử của các Tổng thống như François Mitterrand hay Emmanuel Macron, và thậm chí còn xuất hiện trong bộ phim hài hành động nổi tiếng "La Tour Montparnasse Infernale".

Dự án cải tạo tháp Montparnasse được kỳ vọng sẽ xóa bỏ diện mạo ảm đạm hiện tại để thay thế bằng một cấu trúc nhẹ nhàng. Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong kế hoạch tái thiết này chính là sự tham gia của kiến trúc sư lừng danh người Italy - Renzo Piano. Ông là "cha đẻ" của Trung tâm Pompidou, một công trình từng gây chấn động và phẫn nộ không kém khi mới ra mắt nhưng sau đó đã trở thành di sản văn hóa được yêu mến. Với kinh nghiệm đối mặt với những định kiến kiến trúc, Piano không chọn cách phá hủy. Ông quan niệm rằng việc san phẳng một công trình khổng lồ như vậy là bất khả thi về cả mặt tài chính lẫn môi trường. Thay vào đó, ông chọn cách "chữa lành" và chuyển hóa di tích này.

Tầm nhìn của Renzo Piano không dừng lại ở lớp vỏ của tòa tháp. Ông tập trung vào việc phá vỡ nền bê tông đồ sộ dưới chân công trình để tạo ra một quảng trường rợp bóng cây, kết nối hài hòa với nhịp sống của khu phố xung quanh. Mục tiêu là hồi sinh một Montparnasse của thời kỳ hoàng kim - nơi từng là điểm đến của những tâm hồn nghệ sĩ như Pablo Picasso hay Ernest Hemingway.

Tuy nhiên, với tổng kinh phí dự kiến vượt ngưỡng 700 triệu USD, dự án đã nhiều lần bị đình trệ do những vướng mắc về chính trị và tài chính. Ngay cả khi tòa tháp chuẩn bị đóng cửa để thi công vào cuối tháng 3 năm nay, các luồng ý kiến trái chiều vẫn xuất hiện. Trong khi Quận trưởng Quận 15, ông Philippe Goujon, thừa nhận việc giữ lại tòa tháp là lựa chọn thực tế nhất dù ông vẫn mơ về một công viên xanh, thì Quận trưởng Quận 14, bà Carine Petit, lại lo ngại dự án mang tính thương mại quá cao. Thậm chí, một số cư dân còn bày tỏ sự lo lắng cho số phận của đàn chim bồ câu - những "công dân" không chính thức của trung tâm thương mại này.

Dù tranh cãi vẫn hiện hữu, cuộc cải tạo tháp Montparnasse là minh chứng cho tinh thần thời đại: Tận dụng nguồn lực sẵn có để giảm thiểu phát thải carbon thay vì phá bỏ và xây mới. Như kiến trúc sư Daniel Libeskind từng nhận định, tòa tháp này, dù không phải là một kiệt tác, vẫn là dấu hiệu cho thấy thành phố của tương lai sẽ phải vận hành như thế nào. Việc giữ lại khung xương cũ và tái chế bê tông không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là cam kết về tính bền vững trong xây dựng hiện đại.

Khi những lớp kính cũ được tháo dỡ và những mầm xanh đầu tiên được trồng lên, Paris đang hy vọng sẽ xóa bỏ được "vết sẹo" bấy lâu nay. Tháp Montparnasse của năm 2026 và những năm tới sẽ không còn là một khối hộp bị ghét bỏ, mà hy vọng sẽ trở thành một điểm đến xanh, một biểu tượng của sự hòa giải giữa quá khứ thô cứng và tương lai mềm mại của kiến trúc đô thị.

Khánh Linh