VI
EN
Tết Nguyên đán không chỉ là ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt mà còn là sợi dây văn hóa xuyên suốt kết nối nhiều quốc gia tại châu Á. Dù cùng chung một thời điểm chuyển giao năm mới theo âm lịch, nhưng mỗi dân tộc lại có những phong tục riêng biệt, tạo nên một bức tranh lễ hội rực rỡ.
Trung Quốc: Hào khí lân rồng và quan niệm về những con số may mắn
Tại quốc gia láng giềng Trung Quốc, Tết Nguyên đán (hay Xuân Tiết) được xem là thời điểm khởi đầu cho chu kỳ sinh vận mới. Một trong những nghi thức bắt buộc trước thềm năm mới là tổng vệ sinh nhà cửa. Người dân tin rằng việc lau dọn sạch sẽ từng ngóc ngách không chỉ đơn thuần là vấn đề vệ sinh mà còn mang ý nghĩa biểu tượng: quét sạch những điềm xui xẻo, rủi ro của năm cũ để dọn chỗ đón cát tường.
Ẩm thực ngày Tết tại đây là một sự sắp đặt đầy ẩn ý về mặt ngôn từ. Mâm cơm tất niên không thể thiếu cá (ngư) - đồng âm với "dư dả", mì trường thọ tượng trưng cho sức khỏe và bánh bao, chả giò mang hình dáng của những thỏi bạc xưa.
Ẩm thực ngày Tết của người Trung cũng gửi gắm nhiều quan niệm ý nghĩa
Đặc biệt, phong tục tặng bao lì xì đỏ (hongbao) tại Trung Quốc mang tính quy tắc khá chặt chẽ. Số tiền bên trong thường được chọn kết thúc bằng số 8 (phát) hoặc số 6 (luôn sẻ) nhằm gửi gắm lời chúc phát tài sai lộc. Trên khắp các nẻo đường, không khí lễ hội càng thêm náo nhiệt với những màn múa lân sư rồng, nghi thức được tin là sẽ xua đuổi tà ma và mang lại sự thịnh vượng cho cộng đồng.
Những phong bao lì xì đỏ (hongbao) được chuẩn bị kỹ lưỡng với số tiền kết thúc bằng các con số may mắn
Hàn Quốc và Nhật Bản: Sự tôn kính tổ tiên và lời chúc trường thọ
Người Hàn Quốc gọi Tết Âm lịch là Seollal, một kỳ nghỉ kéo dài 3 ngày tập trung vào đạo hiếu và sự sum họp. Hình ảnh người dân mặc trang phục truyền thống Hanbok, thực hiện nghi thức cúi lạy tổ tiên (Charye) và dâng lên bàn thờ những món ăn được bày biện cầu kỳ đã trở thành biểu tượng văn hóa Seollal. Điểm khác biệt thú vị là người Hàn Quốc thường đựng tiền lì xì trong những chiếc túi lụa thêu hoa văn tinh xảo thay vì phong bao giấy.
Nghi thức bày biện bàn thờ tổ tiên (Charye) của một gia đình Hàn Quốc trong ngày Seollal, thể hiện lòng thành kính và đạo lý uống nước nhớ nguồn của người dân xứ sở Kim Chi
Những trò chơi dân gian thường thấy của người Hàn
Đặc biệt, món canh bánh gạo (Tteokguk) là món ăn không thể thiếu; người Hàn quan niệm rằng chỉ khi ăn hết bát canh này, họ mới thực sự lớn thêm một tuổi. Tại một số vùng, phong tục đốt "nhà mặt trăng" bằng củi khô vào đêm rằm tháng Giêng vẫn được duy trì như một cách để gửi gắm những ước nguyện thành hiện thực đến các đấng thần linh.
Dù Nhật Bản hiện nay đã chuyển sang đón Tết theo Dương lịch, nhưng các giá trị tinh thần của Tết cổ truyền vẫn được giữ vẹn nguyên trong các gia đình. Người Nhật có quan niệm độc đáo về việc mở rộng toàn bộ cửa sổ vào đêm giao thừa để mời gọi thần may mắn Toshigami-sama vào nhà. Bữa cơm tất niên của họ là một tác phẩm nghệ thuật với sushi, bánh nếp và các món từ củ sen hay tôm - những thực phẩm tượng trưng cho sự nhìn xa trông rộng và sự trường thọ. Một nét văn hóa đáng quý là tục lệ thức khuya trong đêm giao thừa; người Nhật tin rằng con cái thức càng lâu thì cha mẹ càng được hưởng phúc đức và sống thọ hơn.
Dù không còn đón Tết âm nhưng người Nhật vẫn duy trì nhiều nét văn hoá truyền thống
Singapore và Malaysia: Sắc vàng tài lộc và tinh thần sẻ chia
Tại "đảo quốc sư tử" Singapore, sắc đỏ rực rỡ bao phủ khắp các con phố, nhưng sắc vàng của quả quất mới chính là biểu tượng cho tiền tài. Gần như mọi gia đình và cơ sở kinh doanh đều trưng bày cây quất trước cửa bởi hình dáng quả tròn trịa, màu cam vàng rực rỡ trông như những thỏi vàng treo trên cành. Một phong tục rất đặc trưng của người Singapore là việc tặng nhau những cặp cam Mandarin đựng trong thùng giấy khi đi chúc Tết, tượng trưng cho việc trao gửi sự giàu sang. Sau bữa cơm đoàn viên, việc đi chùa dâng hương cầu nguyện đã trở thành một phần không thể thiếu trong nếp sống của cư dân nơi đây.
Tại Singapore, việc tặng cam như gửi lời chúc mừng năm mới an khang thịnh vượng
Tương đồng với Singapore, cộng đồng người gốc Hoa tại Malaysia cũng đón Tết với tiếng pháo hoa rộn ràng và những bữa tiệc ngoài trời náo nhiệt. Tuy nhiên, người dân Malaysia còn chú trọng đến việc "tất toán" mọi nợ nần trước khi năm mới sang để đảm bảo tài vận không bị ách tắc. Bên cạnh đó, tinh thần nhân ái được đề cao thông qua việc tặng tiền lì xì cho các tổ chức từ thiện, biến ngày Tết thành dịp để sẻ chia may mắn với những người có hoàn cảnh khó khăn hơn.
Mông Cổ: Nghi lễ trên đỉnh núi và hành trình xuất hành theo tử vi
Tết Tsagaan Sar (Tháng Trắng) của người Mông Cổ là dịp lễ để đón chào mùa xuân trên vùng thảo nguyên bao la. Trước ngày Tết, người dân dọn dẹp không chỉ nhà cửa mà cả chuồng trại gia súc, tắm rửa sạch sẽ và mặc những bộ Deel (trang phục truyền thống) mới nhất. Ẩm thực Mông Cổ ngày Tết mang đậm hơi thở của đời sống du mục với các sản phẩm từ sữa, thịt cừu, thịt ngựa và cơm nho khô.
Người Mông Cổ đón Tết với những tập tục độc đáo vùng thảo nguyên
Nét độc đáo nhất nằm ở nghi thức của những người đàn ông trong gia đình trước thời khắc giao thừa. Họ sẽ lên một ngọn đồi hoặc núi cao gần đó để cầu nguyện, sau đó thực hiện nghi thức xuất hành dựa theo hướng hợp với tử vi của mình. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng để người Mông Cổ kết nối với thiên nhiên và trời đất, cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, gia súc đầy đàn và gia đình ấm êm.
Những phong tục Tết âm lịch độc đáo này chính là kho tàng văn hóa vô giá, làm nên bản sắc riêng biệt của các quốc gia châu Á trên bản đồ thế giới.
