Kokuho - Từ rực rỡ tới tàn dương và thời hoàng kim sáng chói

Bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết gốc của nhà văn Yoshida Shuichi kéo dài hơn 170 phút của đạo diễn Lee Sang - il với tựa đề Kokuho (Quốc Bảo) đã gây tiếng vang lớn với cộng đồng yêu điện ảnh Nhật Bản và thế giới. Tự hào ẵm 17 giải thưởng từ lễ trao giải của Viện Hàn lâm Nhật Bản với 02 giải “Nam chính xuất sắc nhất” cho hai diễn viên chính; 03 giải “Nữ phụ xuất sắc nhất”; 03 giải “Nam phụ xuất sắc nhất” và giải thường danh giá “Phim xuất sắc nhất” cùng một số hạng mục khác, Kokuho đã chính thức trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất Nhật Bản cho tới thời điểm hiện tại.

Bài liên quan

Nhật Bản trong nhãn quan phương Tây

Nghệ thuật kịch truyền thanh: Mỹ cảm đến từ thanh âm

Mang về 20 tỷ yên (128 triệu USD) chỉ sau thời gian ngắn công chiếu, Kokuho là tác phẩm dài gần 3 tiếng, khắc họa cuộc đời và vẻ đẹp đan xen nỗi đau của những nghệ sĩ theo đuổi Kabuki – loại hình kịch truyền thống của Nhật Bản

Mang về 20 tỷ yên (128 triệu USD) chỉ sau một thời gian ngắn kể từ khi công chiếu, Kokuho là câu chuyện kéo dài gần 3 tiếng nhằm khắc họa cuộc đời, vẻ đẹp hòa lẫn cùng nỗi khổ đau tận cùng của những nghệ sĩ theo đuổi ngành kịch nghệ Kabuki - một loại hình kịch nghệ thuật truyền thống của Nhật Bản.

Với sự góp mặt của các diễn viên kỳ cựu như Ryo Yoshizawa, Yokohama Ryusei, Koshiyama Keitatsu, Kurokawa Soya (vào vai Kikuo thuở nhỏ), Mikami Ai… Kokuho nhận được sự kỳ vọng lớn từ giới chuyên môn và đông đảo khán giả. Không phủ nhận mong chờ của mọi người, bộ phim lên sóng với những thước phim đẹp đến não lòng, những góc quay cận cảnh và bao trùm không gian đầy tinh tế cùng cốt truyện kín kẽ, lớp lang đủ sức giữ khán giả ngồi theo dõi suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng.

Mặt trời rực rỡ

Bộ phim mở ra với cảnh nhân vật Kikuo thời niên thiếu đang say sưa diễn vở kịch Seki no to trong vai linh hồn cây hoa anh đào đang giả dạng làm kỹ nữ để trả thù. Ngồi phía dưới hàng ghế khán giả, diễn viên kabuki kỳ cựu và danh giá của Nhật Bản thời bấy giờ là Hanai Hanjiro II sững sờ và có phần tò mò về danh tính diễn viên trẻ này.

Tưởng chừng như câu chuyện sẽ tiếp diễn êm đềm, nhưng ngay sau đêm diễn, cha của Kikuo Toichiro - một thủ lĩnh băng đảng Yakuza khét tiếng bị giết chết và cậu trả thù cho cha bất thành. Từ đêm dài của uất hận và đau đớn, Kikuo xăm lên lưng mình hình chú chim cú lợn mà theo cậu là biểu tượng của lòng biết ơn và biết trả nghĩa, dần bước sang những trang mới của đời mình.

Bộ phim theo chân các nhân vật qua nửa thế kỷ từ những năm 1960 đến 2014

Khoảnh khắc Hanjiro quyết định nhận Kikuo làm học trò, dường như những ánh bình minh của buổi đầu cuộc đời cậu dần hé lộ. Cậu cùng con trai Shunsuke của sư phụ cùng ăn ngủ, cùng học hành, cùng trải qua những bài kiểm tra khắc nghiệt, những điệu múa “ép” cả hai cậu trai trẻ phải luyện cho cơ thể mềm mại, uyển chuyển, linh hoạt hơn cả nữ giới. Hai cậu chính là những diễn viên kabuki thuộc trường phái onnagta (nam chuyên đóng vai nữ).

Cú chuyển xuất thần đầu đời của hai cậu trai và cũng là những tia nắng mặt trời rực rỡ đầu tiên trong đời của Toichiro ấy chính là khi hai cậu cùng diễn một vở kabuki nổi tiếng. Và vầng dương ấy cứ lung linh sáng chói lọi suốt một thời gian dài trong đời Toichiro khi anh không chỉ thể hiện được thiên bẩm diễn xuất đáng kinh ngạc mà còn ngày càng trở nên điêu luyện hơn do điên cuồng tập luyện kỹ thuật. Đôi chân dẻo quánh như bột nếp kéo, đôi tay mềm mại uốn lượn cùng cơ thể nhuần nhuyễn các động tác kabuki tựa như chúng đã ngấm vào máu anh từ lâu. Kikuo cứ thế diễn xuất, cứ thế sống trong ánh nhìn đầy ngưỡng mộ và lo ngại từ những người xung quanh, và dần trở nên rực rỡ.

Một ngày nọ, khi sư phụ bị ngã, có một vai diễn của ông buộc phải tìm người thay thế. Khi mọi người tưởng như ông sẽ chọn đứa con trai quý giá của mình là Shunsuke thì ông bất ngờ chọn đệ tử của mình. Người xung quanh thầm trách ông ích kỷ, và dồn cái nhìn oán ghét lên đứa con nuôi dã tâm đang lấy cái tài năng ra để đánh chuộc mà không màng ơn nghĩa. Kikuo nhận vai chính lớn đầu đời mình là vai nàng Ohatsu đang giằng xé mà chuẩn bị cho cái chết vì tình trong vở The Love Suicides at Sonezaki. Anh rút ruột rút gan mà diễn ra dáng vẻ hạnh phúc xen lẫn tâm tư sầu cay vì tình. Chính vì nét diễn này, dưới hàng ghế khán giả, Shunsuke bàng hoàng chạy ra khỏi rạp để rồi bỏ nhà ra đi tới hơn 8 năm.

Trang thông tin du lịch và phong cách sống Travellive+

Và vầng dương sáng ấy của Kikuo cũng mờ nhạt dần khi Shunsuke biến mất, rồi lại bùng lên sáng chói khi anh được Hanjiro truyền thừa lại danh hiệu Đệ Tam, chọn anh là người gánh vác cơ nghiệp kabuki nhiều đời của gia tộc.

Cũng từ đây, tàn dương heo hắt, cuốn Kukio vào vực sâu thăm thẳm nhất của đời mình.

Tàn dương

Không thể không khâm phục đạo diễn và biên kịch phim khi đã truyền tải được một trường ca điện ảnh thấm đẫm chất thơ, thấm đẫm cái tình duyên dáng, khéo léo mà vẫn ẩn hiện đâu đó những tàn nhẫn, sắc lạnh của cuộc đời. Cách quay phim cần mẫn và chỉn chu của Sofian El Fani đã cho ra những thước phim giàu hình ảnh và sống động, lộng lẫy đậm chất hội họa với những màu sắc mạnh mẽ, tương phản trên sân khấu. Điều này đối lập với những thước phim đời thường ảm đạm, trầm tư và xám lạnh càng khắc sâu vào cái khắc nghiệt, trần trụi mà nhân vật chính phải đối mặt. Và cách quay phim này chính là một ẩn dụ nhẹ nhàng cho cuộc đời nghiệt ngã lao đao ấy.

Kokuho phản chiếu mặt trái của xã hội đương thời, nơi quyền lực và danh tiếng mặc nhiên thuộc về nam giới

Kikuo đối mặt với biến cố cuộc đời sớm, lớn lên trong sự khép nép và mang ơn một người không phải ruột thịt cộng với dòng máu yakuza lạnh lùng đã khiến anh hiểu rất rõ cách thế giới vận hành. Trong một phân cảnh khi Kikuo đưa con gái của mình là Ayano đi tới một ngôi đền, anh đã cầu xin quỷ dữ cho mình tài năng diễn kabuki tột đỉnh:

"Bố không cầu xin Thượng Đế, bố đang mặc cả với ác quỷ… Bố nhờ ác quỷ giúp bố trở thành diễn viên ‘kabuki’ giỏi nhất Nhật Bản. Bố sẵn sàng dâng hiến mọi thứ mình có".

Kikuo sòng phẳng với cuộc đời, anh không muốn “xin” lấy điều gì từ thần thánh, mà sẵn sàng ra giá, trao đổi, thương lượng với thế lực đen tối để có được điều mình cần. Anh thẳng thắn, thực tế và mất đi những niềm tin trong sáng nhất trong đời mình khi không cầu viện Thượng Đế.

Chút hé lộ về nội tâm này của đạo diễn Lee Sang - il khiến chúng ta cảm nhận rõ rệt hơn về chân dung Kikuo. Để rồi khi chứng kiến vầng dương đang lặn bóng cùng đêm trường đau khổ đằng đẵng của anh, ta mới thấy rõ sự khắc nghiệt của cuộc đời đã giày xéo những người nghệ sĩ hết mình cho sân khấu ra sao.

Tàn dương là lúc Kikuo mất đi sự nổi tiếng và yêu quý của công chúng. Anh lưu lạc tới những quán rượu, nhà hàng để diễn kabuki mưu sinh. Xa rời ánh đèn sân khấu lung linh huyền ảo, giờ đây chỉ còn ánh đèn vàng vọt, thiếu sáng nơi hàng quán cùng những vị khách say xỉn đầy thô lỗ, không hiểu biết về kabuki.

Đau khổ, mệt nhoài gần như sụp đổ, Kikuo mặc kệ lớp trang điểm chảy đầy mặt và bộ quần áo lôi thôi để chạy lên sân thượng nơi anh uống rượu ừng ực và khóc một trận tầm tã. Anh chạy khỏi sân khấu tầm thường không dành cho mình, chạy khỏi thực tại đầy nghiệt ngã để rồi chìm trong hoang mang vô định không biết đời mình sẽ đi về đâu. Anh mất người bạn diễn, người bạn thân nhiều năm là Shun, mất đi sư phụ, mất đi ánh đèn sân khấu chuyên nghiệp, nhưng dường như tình yêu với kabuki chưa bao giờ tàn trong lòng anh.

Đỉnh cao chói lọi

Và rồi, vầng dương đời Kabuki cũng vực sáng trở lại. Những diễm lệ, huyền ảo, sáng chói của ánh đèn sân khấu một lần nữa đưa anh lên thời kỳ hoàng kim sáng chói và trở thành “quốc bảo diễn xuất kabuki” của Nhật Bản và có lẽ là của thế giới.

Anh cùng Shun diễn lại vở diễn mà cả hai từng diễn trong màn ra mắt công chúng. Lúc này, cả Shun và anh đều tận hiến cho nghệ thuật. Shunsuke, người mang cơ thể yếu ớt gần như đã lết ra sân khấu để diễn cho trọn vai nàng Ohatsu. Còn Kikuo lúc này lại vào vai nam chính, người tình của nàng. Shunsuke vừa diễn vừa dần sụp đổ trên sân khấu, không khác gì người cha đã thổ huyết trên sàn diễn khi trao lại danh hiệu cho lớp sau. Vai diễn Shunsuke cũng là một vai diễn quá đỗi đẹp đẽ và là bóng hình không thể thiếu của Kikuo trong suốt những năm đầu đời với nghề kịch.

Vẻ đẹp hào nhoáng của từng lớp trang điểm và trang phục trong phim đã đưa Kokuho tới với đề cử giải Oscar cho Trang phục và Hóa trang xuất sắc nhất. Sự nghiêm cẩn của nghề diễn kabuki đi cùng độ chuẩn xác trong động tác và vẻ cầu kỳ bề ngoài đã phần nào cho chúng ta biết cái khó khăn tới cực đoan của công việc này. Và Kikuo đã diễn rất tròn vai để dần dần từng bước đi tới đỉnh cao chói lọi của cuộc đời mình.

Anh trở thành quốc bảo diễn xuất mới của đất nước, từng vở kabuki như Heron Maiden, The Love Suicides at Sonezaki, Wisteria Maiden… được công chúng cuồng si tột cùng. Và ở vở cuối “Nàng Tiên Hạc”, anh đã một lần nữa chiêm bái được khoảnh khắc mà anh đã từng bị cuốn vào khi mới lên sân khấu diễn những lần đầu tiên. Khoảnh khắc lung linh mờ ảo trên sân khấu là thứ ban đầu hút anh vào sâu hơn với kabuki, nhưng sau này khi nhìn lại anh mới thấm dần chúng không chỉ đẹp mà còn ẩn chứa cả sự đau đớn của đời người nghệ sĩ “rút ruột nhả tơ” trên sân khấu. Cái đẹp khó tìm, khó nắm bắt, mà khi đã nắm bắt được thì hỡi ôi, biết bao cay đắng hòa lẫn với niềm đau khổ triền miên mới cho ra được cái đẹp nghệ thuật ấy.

Kokuho khép lại với những phân cảnh cuối cùng trên sân khấu nơi Kikuo trong vai trò “quốc bảo”, uyển chuyển bước đôi chân của mình đi dưới ánh đèn long lanh. Anh khoác lên tà áo trắng, đôi mắt giờ đã mờ đục theo thời gian nhưng vẫn luôn sáng lên khao khát muốn sống chết với nghề diễn. Bộ phim đã lột tả sống động tinh thần kabuki truyền thống của Nhật Bản, khiến giới trẻ trong nước và quốc tế ngày một quan tâm hơn tới loại hình nghệ thuật này. Đây không chỉ là thành công của đội ngũ làm phim mà còn là niềm tự hào của nền điện ảnh Nhật vốn nổi bật với những bộ phim đẹp đẽ, sâu lắng.