VI
EN
Những ngày giáp Tết, con đường dẫn vào Địa Tạng Phi Lai Tự (Thanh Liêm, Hà Nam cũ, nay thuộc địa phận tỉnh Ninh Bình) không quá đông đúc, dễ bắt gặp từng nhóm bạn trẻ, cả nam lẫn nữ, xuất hiện trong tà áo dài truyền thống.
Địa Tạng Phi Lai Tự nằm dựa lưng vào núi, trước mặt là cánh đồng với không gian rộng lớn
Những tà áo dài truyền thống xuất hiện từ lối vào đến trong khuôn viên Địa Tạng Phi Lai Tự
Khi "Khổ Hải" trở thành không gian chụp ảnh áo dài Tết
Địa Tạng Phi Lai Tự không phải ngôi chùa rộng lớn hay đồ sộ. Khuôn viên vừa phải, dựa lưng vào núi, xung quanh là rừng thông và cây bản địa với tiếng chuông gió ngân vang bất kể ngày đêm. Điểm đặc biệt dễ nhận ra là khoảng sân trước khu Tam Bảo được phủ sỏi trắng thay cho gạch đỏ hay đá lát thông thường, được gọi là “Khổ Hải” (biển khổ) - không gian mang tính biểu tượng, gợi nhắc về bể khổ nhân sinh trong quan niệm Phật giáo. Mỗi bước chân phát ra tiếng sỏi khẽ động, đủ để người ta tự nhiên đi chậm hơn. Chính sự thanh bình ấy khiến nhiều bạn trẻ chọn nơi đây làm điểm dừng chân cuối năm, làm bối cảnh cho những bộ ảnh áo dài trước thềm năm mới.
Hoạt động chụp ảnh tại khu vực này diễn ra dưới những yêu cầu cụ thể do nhà chùa đưa ra, đặt ngay trước lối dẫn vào chính điện. Người đến chùa chỉ được sử dụng điện thoại cá nhân, không dùng máy ảnh chuyên nghiệp, flycam, không dựng cảnh hay tổ chức chụp ảnh dịch vụ thuê ngoài. Việc tạo dáng cũng được tiết chế, tránh ảnh hưởng đến không gian thờ tự và dòng người đi lễ. Các quy định này được nhắc nhở trực tiếp tại chùa và được phần lớn khách tham quan tuân thủ.
Nguyễn Thu Hà (24 tuổi, Hà Nội) cho biết cô và nhóm bạn đã tìm hiểu trước các yêu cầu của chùa. “Bọn mình chỉ mang theo điện thoại, chụp nhanh vài tấm rồi đi. Ở đây không phải nơi để đứng tạo dáng lâu hay làm ồn. Biết giới hạn thì việc chụp ảnh cũng trở nên nhẹ nhàng hơn”, Hà nói.
“Lúc đầu mình cũng hơi hụt hẫng vì đã mang máy ảnh từ xa đến nhưng lại không được dùng”, Thảo Anh (Hà Nội) chia sẻ. “Nhưng khi chụp bằng điện thoại, mình lại thấy mọi thứ nhẹ nhàng hơn. Ảnh không cần phải thật ‘đỉnh’, chỉ cần vài khoảnh khắc tự nhiên, chân thực”, cô gái trẻ nói thêm.
Các bạn trẻ tạo dáng chụp ảnh tiết chế, không sử dụng máy cơ hay các dụng cụ như hắt sáng theo yêu cầu của nhà chùa
Theo quan sát, phần lớn các nhóm chụp ảnh áo dài đều chọn đứng ở trên những phiến đá phẳng đặt theo hàng lối trên sân sỏi trắng, bên hông chùa hoặc những khoảng trống phía sau khu chính điện, tránh các khu vực hành lễ. Mặc dù không giữ được sự thanh tịnh vốn có của ngôi chùa nhưng nhìn chung, khung cảnh chụp ảnh ở Địa Tạng Phi Lai Tự giữ được sự tiết chế cần thiết. Không xuất hiện những tình trạng chen lấn, xô đẩy hay ồn ào gây ảnh hưởng đến hình tượng thanh bình của ngôi chùa.
Việc tuân thủ quy định không chỉ giúp giữ gìn không gian tu tập, mà còn tạo nên một nhịp điệu chậm rãi, trật tự - khác với không khí chụp ảnh đông đúc thường thấy ở nhiều điểm du xuân khác.
Dù có khá đông người đến chùa ngày cuối tuần giáp Tết, song không gian chùa vẫn giữ đươc trật tự
Nguyễn Trần Hiếu, du khách đến từ TP.HCM chia sẻ về chuyến đi Hà Nam dịp cuối năm mang nhiều tò mò. “Mình từng thấy ảnh chùa trên mạng, rất đẹp, nhưng khi tới nơi mới thấy quy định chụp ảnh nghiêm đến mức nào. Ban đầu hơi bất tiện, nhưng sau lại thấy hợp lý. Chùa là nơi để giữ sự tĩnh, không phải bối cảnh để ai muốn làm gì thì làm”.
Theo anh Hiếu, việc chùa không cho chụp ảnh chuyên nghiệp hay tổ chức dịch vụ thuê ngoài cũng giúp tránh được tình trạng thương mại hóa không gian tâm linh. “Nếu được thoải mái dựng máy, thuê người chụp, chắc chùa sẽ rất đông và mất đi vẻ vốn có”.
Trong bối cảnh ngày càng nhiều ngôi chùa trở thành điểm “check-in” dịp Tết, cách Địa Tạng Phi Lai Tự đặt ra và duy trì những giới hạn rõ ràng cho thấy nỗ lực giữ cân bằng giữa nhu cầu trải nghiệm của người trẻ và giá trị cốt lõi của một không gian tâm linh.
Trong chùa vẫn có những góc vắng người, giữ được sự thanh tịnh
Từ dấu tích cổ tự đến không gian tu tập giữa đời sống hiện đại
Ít ai biết rằng, trước khi mang tên Địa Tạng Phi Lai Tự, ngôi chùa này từng được gọi là chùa Đùng, có lịch sử từ thời Lý - Trần. Trải qua nhiều biến động, chiến tranh và thời gian, chùa từng bị xuống cấp nghiêm trọng, gần như bị lãng quên.
Đến năm 2015, chùa được trùng tu, phục dựng trên tinh thần giữ lại tối đa không gian tự nhiên và tinh thần tu hành. Tên gọi Địa Tạng Phi Lai mang ý nghĩa biểu trưng: Bồ Tát Địa Tạng không bị giới hạn bởi một nơi chốn cố định, mà hiện diện ở khắp nơi để cứu độ chúng sinh.
Một bức tượng ở tư thế ngồi thiền tượng trưng cho sự giác ngộ của Đức Phật đặt trong khuôn viên chùa
Về kiến trúc, chùa không chạy theo sự hoành tráng. Các công trình được bố trí hài hòa với địa hình, thấp thoáng dưới tán cây. Tam bảo, nhà tổ, giảng đường đều giữ quy mô vừa phải, màu sắc trầm, tránh sự phô trương. Những chi tiết như sân sỏi trắng, vườn cây, chuông gió treo trên mái ngói, lối đi quanh núi tạo nên cảm giác gần gũi với thiên nhiên.
Giá trị lớn nhất của Địa Tạng Phi Lai Tự nằm ở cách ngôi chùa giữ được sự tĩnh lặng trong bối cảnh du lịch tâm linh ngày càng sôi động. Việc không cho phép các hoạt động chụp ảnh dịch vụ, không buôn bán trong khuôn viên, không khuyến khích tụ tập đông đúc đã giúp nơi đây giữ được bản chất của một không gian tu tập.
Những chiếc chuông gió được treo khắp mái hiên chùa
Có lẽ vì vậy, những tà áo dài xuất hiện mỗi dịp Tết ở Địa Tạng Phi Lai Tự không làm xáo trộn cảnh quan, mà trở thành một luồng gió mới mang năng lượng tươi trẻ và năng động. Ở đó, người trẻ tìm thấy cách kết nối giữa bản thân mình với không gian tâm linh và Tết - khoảng thời gian tìm về những giá trị truyền thống.
Giữa nhịp du xuân quen thuộc mỗi dịp cuối năm, Địa Tạng Phi Lai Tự giữ cho mình một khoảng chậm. Ở đó, người trẻ vẫn tìm đến, vẫn chụp ảnh áo dài, nhưng trong sự tự giác và chừng mực. Không cần khung hình hoàn hảo hay những sắp đặt cầu kỳ, trải nghiệm tại ngôi chùa này được lưu lại bằng cảm giác yên tĩnh và sự tôn trọng không gian chung.
