VI
EN
Trái quýt lớn lên giữa hai dòng sông
Quýt Lai Vung là giống quýt đặc sản gắn liền với huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp - vùng đất phù sa màu mỡ nằm giữa hệ thống sông Tiền và sông Hậu. Điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt cùng kinh nghiệm canh tác lâu đời đã tạo nên những trái quýt có hình dáng đẹp, vỏ mỏng, màu cam sáng, múi mọng nước, vị ngọt thanh và hương thơm nhẹ.
Mùa quýt thường bắt đầu từ đầu tháng 10 âm lịch và kéo dài đến cuối tháng 12 âm lịch, cao điểm rơi vào giai đoạn cận Tết. Đây cũng là thời điểm quýt Lai Vung xuất hiện nhiều nhất trên thị trường, phục vụ nhu cầu chưng Tết, biếu quà và tiêu dùng trong những ngày lễ. Đặc điểm ít hạt hoặc không hạt, dễ bảo quản càng khiến loại trái cây này được ưa chuộng.
Lai Vung là vùng trồng quýt trọng điểm với diện tích lớn và sản lượng cao. Nhiều vườn quýt đã gắn bó hàng chục năm với cây trồng này, duy trì phương thức canh tác truyền thống kết hợp xu hướng hữu cơ nhằm giữ chất lượng trái ổn định. Nhờ đó, quýt Lai Vung không chỉ giữ được hương vị đặc trưng mà còn từng bước xây dựng thương hiệu riêng, góp phần nâng giá trị nông sản địa phương.
Quýt Lai Vung là một trong những loại nông sản nổi tiếng của miền Tây mỗi dịp Tết đến
Đi giữa vườn quýt mùa chín
Nằm tại 269A/1 Ấp Thới Mỹ 1, Vĩnh Thới, Lai Vung, nay là xã Hoà Long, vườn quýt của vợ chồng chị Đỗ Kim Thanh và anh Nguyễn Văn Tho là một trong những vườn quýt đẹp có tiếng tại địa phương được nhiều du khách ghé thăm trong thời gian gần đây. Vườn mở cửa đón khách đã bốn năm, toàn bộ cây quýt đều được nhà vườn mua giống nhỏ về trồng, sau khoảng 1,5 đến 2 năm thì bắt đầu cho trái.
Du khách check in tại vườn quýt Văn Tánh, xã Hoà Long
Vườn hiện trồng hai loại chính là quýt hồng và quýt đường. Quýt hồng có dáng quả dẹt, vỏ màu hồng cam đặc trưng, múi quýt có vị ngọt xen chút chua nhẹ. Trong khi đó, quýt đường có dáng tròn hơn, vỏ vàng hơi ngả xanh, múi mọng nước và vị ngọt đậm hơn.
Quýt hồng có màu sắc bắt mắt trong khi quýt đường có vị ngọt hơn
Vườn quýt rộng khoảng 3 ha, được bao lưới chống côn trùng xung quanh. Bước vào bên trong, những chùm quýt vàng cam treo dày trên cành, nhiều nhánh oằn xuống phải buộc dây đỡ để tránh gãy. Dưới ánh nắng, lớp vỏ bóng bẩy nổi bật hẳn trên nền lá xanh sẫm. Hình dáng dẹt của quýt hồng gợi liên tưởng đến những chiếc lồng đèn nhỏ treo trên cành đào, cành mai mỗi dịp Tết đến.
Vườn quýt Văn Tánh nhìn từ trên cao
Trong vườn, quýt được trồng ngay hàng thẳng lối, trái màu cam treo lủng lẳng trên cành
Vườn được trồng theo hàng lối ngay ngắn, khoảng 6-7 hàng, mỗi hàng cách nhau bằng rãnh nước nhỏ, có cầu gỗ bắc qua. Những hàng đầu được giữ lại để khách tham quan, chụp ảnh check-in, còn các hàng phía trong là khu vực trải nghiệm hái quýt.
Những chiếc cầu gỗ bắc qua rãnh nước không chỉ là đường đi mà còn là điểm check in lý tưởng cho du khách
Vào mùa quýt chín, nhiều nhà vườn ở Lai Vung mở cửa đón khách tham quan, tạo thành điểm đến du lịch nông nghiệp mang tính trải nghiệm. Tại vườn của chị Thanh và anh Tho, giá vé tham quan, chụp ảnh là 50.000 đồng/người bao gồm cả việc thưởng thức quýt tươi, mứt quýt, trà đá và chuối sấy.
Nếu có nhu cầu, khách có thể tự hái quýt tại vườn với giá 70.000 đồng/kg hoặc mua quýt do nhà vườn thu hoạch sẵn với giá 60.000 đồng/kg. Mùa quýt kéo dài khoảng hai tháng trước Tết, tuy nhiên càng sát Tết, nhà vườn sẽ thu hoạch dần để giao cho các mối đã đặt hàng từ trước. Vì vậy, thời điểm lý tưởng để tham quan là khi quýt chín rộ, còn nhiều trên cành.
Khoảng 2-3 tuần trước Tết, quýt trên cây chuyển sang màu đỏ bầm. Đi giữa vườn lúc này, cảm giác như bước vào không gian ngập tràn đèn lồng đỏ treo trên những cành cây xanh - khung cảnh rất đặc trưng của miền quê Nam Bộ mỗi dịp năm mới.
Dù quýt Lai Vung nổi tiếng với người dân địa phương, việc quảng bá du lịch vẫn còn hạn chế do nhiều nhà vườn chưa được đào tạo bài bản về truyền thông. Tuy vậy, vườn quýt của chị Thanh và anh Tho vẫn đón khách từ nhiều vùng miền, từ gia đình, cặp đôi, nhóm bạn đến cả khách nước ngoài. “Khách nước ngoài nói chuyện bằng vài câu tiếng Anh rồi dùng điện thoại dịch, nhưng ai cũng vui vẻ, khen vườn đẹp, quýt ngon và không khí đồng quê yên bình”, chị Thanh chia sẻ.
Khi chín hẳn, vỏ quýt chuyển sang màu đỏ bầm, treo trên cành như những chiếc lồng đèn trang trí Tết
Để nâng cao trải nghiệm, ngoài tham quan và hái quýt, nhà vườn còn mở thêm nhà hàng phục vụ cơm quê, tổ chức workshop vẽ nón lá, vẽ tranh, cho thuê áo bà ba, bơi xuồng. Do vườn nằm cách đường lớn khoảng 3 km, xe trên 16 chỗ không vào được, chị Thanh chủ động thuê xe trung chuyển và hỗ trợ một phần chi phí để khách di chuyển thuận tiện.
Vào những ngày cao điểm cận Tết, đặc biệt là cuối tuần, vườn có thể đón từ 200-300 lượt khách mỗi ngày. Song song với hoạt động du lịch, các chủ vườn được vận động tham gia lớp bồi dưỡng hướng dẫn viên tại điểm, áp dụng quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn GAP. Năm 2023, vườn quýt hồng Văn Tánh của vợ chồng chị Thanh, anh Tho đạt giải ba tại Hội thi “Vườn quýt hồng kiểu mẫu” huyện Lai Vung và giải ba Lễ hội Quýt hồng lần I trong cùng năm.
Song hành cùng nỗ lực của nhà vườn, tỉnh Đồng Tháp cũng triển khai đề án bảo tồn quýt hồng Lai Vung nhằm giữ nguồn gen, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, quy hoạch vùng trồng và xây dựng thương hiệu. Những bước đi này không chỉ giúp quýt Lai Vung phục hồi diện tích mà còn mở ra hướng phát triển bền vững, nơi trái quýt không chỉ là nông sản, mà còn là một phần của trải nghiệm và ký ức Tết miền phù sa.
