Nhịp sống ven biển dưới bóng hải đăng cổ nhất Đông Nam Á

Dấu mốc cô độc giữa biển trời

Nằm cách đất liền khoảng 500 m, Hải đăng Kê Gà hiện lên như một khối kiến trúc cổ điển đứng tách biệt giữa vùng biển xanh của Mũi Kê Gà. Từ xa nhìn lại, công trình giống như một dấu chấm thẳng đứng duy nhất giữa không gian mở rộng, nơi đường chân trời kéo dài không bị ngắt quãng.

Được người Pháp xây dựng và hoàn thành vào năm 1899, công trình đã tồn tại hơn một thế kỷ, bền bỉ trước gió biển và thời gian. Thân tháp bằng đá granite xám, kết cấu vững chắc với gần 200 bậc thang xoáy trôn ốc dẫn lên đỉnh, cao khoảng 35 m. Tính từ mực nước biển, ánh đèn có thể vươn tới độ cao hơn 60 m, trở thành điểm định hướng quan trọng cho tàu thuyền qua lại vùng biển Nam Trung Bộ.

Kê Gà là ngọn hải đăng cổ nhất Đông Nam Á và cao nhất Việt Nam. Năm 2025, hải đăng Kê Gà được xếp hạng di tích lịch sử và kiến trúc cấp tỉnh.

Bài liên quan

Một đêm ở nguyên hòn đảo hải đăng với giá 133 USD

Làm khách trọ trong những ngọn hải đăng

Tên gọi “Kê Gà” cũng mang theo nhiều lớp nghĩa. Cách lý giải phổ biến nhất cho rằng mũi đất nhô ra biển có hình dáng giống đầu gà, tạo nên một cách gọi dân gian trực quan. Tuy nhiên, trong một số tài liệu cũ, địa danh này từng được ghi là “Khe Gà”, rồi dần biến âm theo thời gian và cách phát âm thời Pháp thuộc.

Dù xuất phát từ giả thuyết nào, vùng đất này đến nay vẫn giữ được sự hoang sơ hiếm thấy: những khối đá granite lớn xếp chồng tự nhiên, xen kẽ lớp thực vật thấp đặc trưng của vùng duyên hải khô gió. Không có những hàng quán san sát hay bãi biển trải dài quen thuộc, Kê Gà tồn tại như một khoảng trống - nơi cảnh quan gần như không bị can thiệp.

Sự tối giản đó là thứ tạo nên sức hút với những người tìm kiếm sự tĩnh lặng, những nhiếp ảnh gia săn khoảnh khắc hoặc đơn giản là những ai muốn nhìn thấy một lát cắt khác của biển Việt Nam - nơi mọi thứ diễn ra chậm hơn và rõ nét hơn.

Nhịp sống thức dậy trước bình minh

Trái ngược hoàn toàn với sự tĩnh lặng của hải đăng ngoài khơi, khu bãi đón cano trên bờ lại vận hành theo một nhịp điệu khác: nhanh, ồn ào và đầy năng lượng.

Khoảng 5 giờ sáng, khi trời còn chưa kịp sáng rõ, khu vực này đã bắt đầu chuyển động. Những chuyến tàu đánh bắt đêm trở về, mang theo cả mùi biển lẫn nhịp sống gấp gáp. Ánh đèn pin công suất lớn quét ngang mặt nước, cắt không gian thành từng mảng sáng tối rõ rệt.

Những chiếc thuyền thúng liên tục di chuyển giữa tàu và bờ, tạo thành một chuỗi vận chuyển không ngắt quãng. Cá được chuyền tay nhanh, đổ vào những giỏ nhựa lớn, xếp thành từng hàng trên cát. Trong ánh sáng trắng lạnh, lớp vảy phản chiếu lấp lánh như những mảng bạc sống động.

Người khuân vác tất bật gánh hàng, người cân cá làm việc liên tục, người ghi chép nhanh tay bên những cuốn sổ đã sờn mép. Ở một góc khác, vài người phụ nữ ngồi trên nền cát, tỉ mỉ phân loại cá theo kích cỡ và chủng loại, chuẩn bị cho những chuyến đi tiếp theo vào sâu trong đất liền.

Một ngư dân lớn tuổi vừa kéo xong mẻ cá nói ngắn gọn: “Hôm nay biển êm, bắt được từng này cá là mừng rồi”. Qua câu nói ấy, hiểu rằng mỗi chuyến đi đều phụ thuộc vào những yếu tố không thể kiểm soát.

Một người khác chen vào khi đang cân cá: “Giỏ này để rẻ cho tôi lấy tất”, người kia lại cắt ngang: “Giá đấy là rẻ lắm rồi, đợi mấy bữa nữa là không có giá đó đâu”. Những cuộc trao đổi diễn ra nhanh và trực diện: giá cả, số lượng, thời điểm.

Khi mặt trời bắt đầu lên, ánh sáng tự nhiên dần thay thế ánh đèn pin, nhịp độ khu chợ cũng chậm lại. Những giỏ cá cuối cùng rời đi, bãi biển nhanh chóng trở về trạng thái tĩnh lặng như thể toàn bộ hoạt động trước đó đã biến mất theo đêm đen kịt.

Bình minh trên biển nhìn từ hải đăng

Chuyến đi ra Hải đăng Kê Gà của tôi bắt đầu vào 5h sáng. Tôi thuê cano ra đảo với giá 70.000 đồng/người cho 2 chiều ngay tại bãi biển họp chợ cá.

Cano rời bờ khi trời còn chưa sáng hẳn, một lớp màng hồng nhạt như nét màu nước loang trên nền trời. Càng ra xa, âm thanh từ đất liền biến mất, thay bằng tiếng gió và nhịp sóng đều đặn.

Càng tiến gần Mũi Kê Gà, địa hình hiện ra rõ nét với những khối đá granite khổng lồ nằm chồng lên nhau một cách ngẫu nhiên. Sóng không dữ dội, nhưng liên tục vỗ vào đá, tạo ra những dải bọt trắng loang ra rồi tan nhanh trong nước. Không có bãi cát dài, không có những hàng quán chen chúc, chỉ có đá, gió và âm thanh lặp lại của biển.

Từ lối đi dẫn lên hải đăng, khi nhìn sang phía trái, tôi thấy mặt trời bắt đầu nhô lên từ biển, nằm gọn giữa một khoảng hở tự nhiên của hai vách đá. Hình ảnh tròn trịa, chậm rãi, gần như không bị che chắn. Ánh sáng lan dần, chạm vào từng bề mặt đá, tường, cây khiến mọi chi tiết trở nên rõ nét.

Con đường lên tháp đi qua một khu vườn hoa sứ cổ, được người Pháp trồng từ khi xây dựng hải đăng. Không khí ở đây mang một cảm giác khô và trong, gió thổi liên tục từ nhiều hướng, mang theo vị mặn rõ rệt. Đứng giữa không gian đó, con người gần như bị thu nhỏ lại, không phải bởi sự hùng vĩ choáng ngợp, mà bởi sự trống trải và dứt khoát của cảnh quan.

Từ chân hải đăng nhìn ra, biển mở hoàn toàn, không bị chia cắt bởi đảo lớn hay tàu thuyền dày đặc. Vào những thời điểm khác nhau trong ngày, màu nước cũng thay đổi rõ rệt từ xanh nhạt buổi sáng sang xanh đậm khi nắng lên cao, rồi chuyển dần sang ánh bạc khi chiều xuống.

Ở phía dưới, những lối mòn dẫn ra sát mép đá. Cỏ cháy vàng, nước xanh, và thân hải đăng nổi bật như một khối hình học rõ ràng giữa nền trời.

Về mặt địa lý hành chính cũ, hải đăng thuộc xã Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam, cách trung tâm thành phố Phan Thiết khoảng 30 km về phía Nam. Để tiếp cận, du khách phải di chuyển bằng thuyền thúng hoặc ca nô từ bờ ra đảo, thời gian chỉ khoảng 10 phút nhưng phụ thuộc khá nhiều vào thủy triều và thời tiết.

Buổi sáng hôm đó, tôi đã phải lội nước để lên cano khi rời đảo, rồi chuyển từ cano sang thuyền thúng để vào bờ vì thủy triều dâng cao. Trải nghiệm đột xuất nhưng lại khiến hành trình trở nên đáng nhớ hơn dự kiến.

Làng thúng dưới bóng dương bên bãi cát

Giữa trưa, khi ánh sáng đạt đến cường độ mạnh nhất, toàn bộ khu vực ven biển bước vào một trạng thái gần như tĩnh. Không còn sự hối hả của buổi sáng, nhưng công việc vẫn tiếp diễn theo một cách khác chậm hơn.

Dưới bóng dương, những chiếc thuyền thúng được kéo lên bờ, xếp thành hàng trên cát nóng. Ngư dân ngồi gỡ mẻ cá cuối cùng của buổi sáng. Những tấm lưới được trải dài, người gỡ cá, người kiểm tra, người vá lại những đoạn bị rách, chuẩn bị cho chuyến ra khơi tiếp theo khi trời tối.

Chú Ba, cùng vợ ngồi dưới bóng dương, vừa gỡ lưới vừa chia sẻ: “Mùa này đánh bắt chủ yếu là cá éc. Vài bữa nữa, khi biển êm hơn thì mới có thêm nhiều loại cá khác”. Câu chuyện không kéo dài, chỉ là vài thông tin ngắn gọn, nhưng đủ để thấy rõ nhịp vận hành của nghề biển phụ thuộc chặt chẽ vào mùa và thời tiết.

Khi được hỏi về công việc, cô chú chỉ cười nhẹ: “Làm riết cũng quen rồi. Từ thời cha ông tới giờ, bám biển quen, giờ bỏ cũng không biết làm gì khác”. Làn da sạm nắng, bàn tay thô ráp và cả cách họ nói về công việc đều phản ánh một sự gắn bó gần như mặc định.

Ở đây, công việc không được nhìn như lựa chọn, mà như một trạng thái đã tồn tại sẵn. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, nhịp sống không thay đổi nhiều. Biển quyết định phần lớn mọi thứ: thời điểm ra khơi, loại cá, thu nhập, thậm chí cả tâm trạng.

Xa hơn, mặt biển phản chiếu ánh nắng mạnh đến mức gần như chói gắt, tạo cảm giác như một lớp kim loại lỏng trải dài. Rải rác dọc theo bờ, những nhóm nhỏ ngồi sát mặt cát, lặng lẽ gỡ lưới, ít nói chuyện, chỉ tập trung vào công việc trước mắt.

Không có cao trào, không có điểm nhấn kịch tính, nhưng chính khoảng lặng này lại hoàn thiện bức tranh về Kê Gà - nơi mà mọi nhịp sống, dù nhanh hay chậm, đều xoay quanh biển và theo một trật tự đã tồn tại từ rất lâu.

Bài: Quỳnh Mai - Ảnh: Nguyễn Trần Hiếu